18. juni 2024

Glen E. Friedman: Just a Minor Threat (2023)

Eg vaks eigentleg opp med punk frå England. Den amerikanske fekk eg ikkje like mykje med meg av; unntaket var Dead Kennedys. Det var ikkje før eg vitja USA i 1988 at eg fekk augene litt opp for (delar av) den amerikanske punken, og kanskje spesielt banda frå Washington, DC.

Det som kanskje slo meg aller mest var haldningane deira. Det var noko meir gjennomtenkt og freistande enn øl og vald-haldninga hjå mange engelske band. Det gjorde jo heller ingenting at musikken fenga. Bandet eg likte aller best var Fugazi.

Friedman har tidlegare gjeve ut ei bok med foto av Fugazi. Denne boka handlar om eitt av banda som kom før Fugazi - Minor Threat. Ian MacKaye, som (kanskje litt motviljug) vart ein sjefsideolog for DC-punken, var med i begge banda. Minor Threat var aktive frå 1980 til 1983, og Friedman listar opp dei fem-seks gongene han såg dei eller fotograferte dei. Boka inneheld dei beste av dei rundt 200 bileta han tok av dei. Nokre er ikoniske, som det fantastiske omslagsbiletet der publikum er minst like mykje med som MacKaye, eller bandbileta som er tekne utanfor Dischord House, der MacKaye og trommeslagaren Jeff Nelson budde (og der dei dreiv plateselskapet Dischord frå).

Boka inneheld òg mange tekstar. Guy Picciotto, som seinare vart med i Fugazi, skriv om korleis det var å vera fan av Minor Threat. Andre, som Jello Biafra, skriv om korleis det var å gå på scena etter Minor Threat. Alle tekstane er verde å lesa; alle bileta er verde å sjå.

Guffen tilrår. 

15. juni 2024

Nick Cave og Seán O'Hagan: Faith, Hope and Carnage (2022)

Eg har aldri likt musikken til Nick Cave noko særleg. Samstundes er det lenge sidan eg har prøvd - då han song i The Birthday Party fekk det bandet mykje ros frå fleire kantar. Eg kjøpte ei av platene deira, men fekk minimalt ut av det. Det er vel einaste gongen eg har handla Cave. Eg har hatt gode vener som har likt han, så eg har høyrt eitt og hitt, men det gjev meg ikkje så mykje.

Eg prøvde meg likevel på denne boka, som har fått uvanleg mykje skryt. Delar av skrytet er vel fortent, men det vert å dra det for langt å kalla dette den beste musikkboka nokosinne.

Boka er sett saman av ei rekkje samtalar. Cave er ikkje interessert i ein kronologisk gjennomgang av liv og verk, det handlar mest om kva han driv med i nyare tid. Nokre tema går att heile tida. Det handlar mykje om musikk og om tekstskriving, og her snakkar Cave fritt om korleis han arbeider. Han er disiplinert, han går på jobb for å skriva tekst og musikk. Han snakkar godt om samarbeidet med andre, spesielt Warren Ellis. 

Og han snakkar mykje om tapet av sonen sin. Sonen var femten år gamal då han døydde, rusa på LSD. Korleis kjem ein seg vidare etter noko slikt? Korleis kan ein skapa musikk etter noko slikt? Cave snakkar om korleis han aldri vert ferdig med det, men at han må finna ein måte å fungera på likevel.

Guffen tilrår. 

11. juni 2024

Karl Peder Mork et al (red.): Ung målstrid. Norsk Målungdom 60 år (2024)

Norsk Målungdom vart skipa i 1961, og markerer 63-årsdagen med å gje ut ei 60-årsskrift. Her er sju lange artiklar, med fire korte artiklar innimellom. 

Alle artiklane er ikkje like interessante, langt ifrå. Det heile opnar med det som vel må reknast for den kjedelegaste artikkelen, ein gjennomgang av læremiddelaksjonane frå 1961 til i dag. Heldigvis tek det seg opp etter kvart. Oddrun Grønvik fortel om tida si i målungdommen, og den personlege skrivemåten i denne artikkelen fungerer langt betre enn det meir akademiske i opningsartikkelen. Artikkelen til Rolf Theil er, ikkje uventa, fengande, og det relativt korte intervjuet med Kjellaug Jetne, den fyrste kvinnelege leiaren av ein nasjonal målorganisasjonen, er òg bra.

Så kjem det òg ein artikkel om medlemsjukset. Den er informativ, men det må trekkjast litt for at det fleire gonger står at dette var noko alle ungdomsorganisasjonar dreiv med. Ein kan ikkje skulda på andre for at ein bryt lova.

Guffen tilrår. 

5. juni 2024

Paul McGuigan og Paolo Hewitt: The Greatest Footballer You Never Saw (1997)

Eg har lese nokre biografiar om fotballspelarar. Dei er diverre rimeleg like, og sjølv om nokre av spelarane har ei interessant historie å fortelja, er slike bøker sjeldan dei heilt store opplevingane. Det er ikkje slike bøker eg har lese meir enn éin gong.

Men denne boka kan eg godt tenkja meg å lesa fleire gonger. Det er eigentleg ein noko trist historie, men boka er svært underhaldande. Fleire gonger lo eg høgt. Boka handlar om Robin Friday, som skal ha vore ein rimeleg god fotballspelarar. Eg bruker formuleringa "skal ha vore" av di tittelen er presis: Det finst så godt som ingen filmar som viser han i aksjon. 

Han spelte i engelsk fjerde- og tredjedivisjon nokre få år midt i 1970-åra. Han var ein laus kanon, men fungerte godt då han spelte for Reading. Trenaren lét han vera som han var - det var greitt at han gjekk i fillete klede og at han drakk og at han røykte hasj og at han ikkje møtte til alle treningane, så lenge han møtte opp til kamp. Han skåra mange mål, nokre skal ha vore i verdsklasse, og publikum elska han. Reading selde han til Cardiff, der det ikkje fungerte like godt. Etter eit halvt år der la han opp, 25 år gamal.

Boka er (stort sett) oral history, der folk rundt han fortel om korleis dei opplevde han. Nokre er skuffa over at han ikkje tok fotballen meir seriøst, andre meiner at Friday hadde eit flott liv, der han var seg sjølv. Det kjem mange utrulege anekdotar, og fleire av dei som snakkar formulerer seg finfint. Her er òg ei rekkje sitat frå samtidige aviser. Det er der Friday kjem til orde, han døydde i 1990.

Guffen tilrår.

2. juni 2024

The Beach Boys (2024)

Det var vel mest kjende tonar dette, og det er vel ein film som legg meir vekt på harmoni enn på konflikt, men likevel: Det er ein film. Filmen fortel soga om The Beach Boys, frå dei famlande fyrste stega i California, til dei store kommersielle åra, og vidare til åra der dei kunstnarlege ambisjonane til Brian Wilson var langt, langt større enn resten av bandet. Så kjem det tydeleg fram at bandet framleis eksisterer, men dei siste fire-fem tiåra er fort gjort. Og det vert heller ikkje fortalt mykje om alle helseproblema til Wilson. Filmen sluttar med at dei attlevande medlemmene møter kvarandre på ei strand, og det er tydeleg at Brian Wilson ikkje får med seg mykje av det som skjer.

Her er ei lang rekkje arkivklipp, med musikk og intervju. Filmskaparane snakkar med bandet, men òg med folk rundt dei. Her er òg intervju med nyare musikarar, som fortel om kor viktige Beach Boys var for dei. Desse intervjua er gode, sjølv om Mike Love er like irriterande som vanleg, der han framhevar seg sjølv. Men det beste er musikken, på sitt beste var jo Beach Boys strålande og vel så det.

Guffen tilrår. 
 

26. mai 2024

Tarjei Vesaas: Bruene (1966)

Dette er den siste romanen Tarjei Vesaas gav ut. Eg las boka for mange år sidan og hugsar ho som rimeleg mislukka; no var ho langt betre enn det eg trudde. 

Me er i eit kjent farvatn. Hovudpersonane er unge, og dei må ta stilling til dei store spørsmåla i livet. Torvil og Aud er jamgamle, og har vakse opp vegg i vegg. Foreldra deira har sett føre seg at dei to skal verta eit par; sjølv er dei ikkje heilt klare for det. Ein gong Aud går tur i skogen finn ho eit dødt barn, aldeles nyfødd. Dei to veit ikkje kva dei skal gjera, men då dei kjem tilbake dagen etter ser dei at andre har vore der. Dei får kontakt med ho som er mora, og resten av boka handlar om forholdet mellom dei tre. 

Innimellom, med jamne mellomrom, kjem det kapittel utan dialog og utan mykje handling. Her skildrar Vesaas meir av det som rører seg i dei tre. Eg ser at nokre har skildra desse kapitla som det mest vellukka, for meg vart dei meir som ein brems i handlinga. 

Guffen er lunken.  


25. mai 2024

Kenneth Womack: Living the Beatles Legend. The Untold Story of Mal Evans (2023)

Det var fire medlemmer i The Beatles. Produsenten deira, George Martin, vart omtala som den femte beatlen. Viss ein skulle halda fram med nummereringa, ville Mal Evans og Neil Aspinall vore nummer seks og sju (eller omvendt). Begge var med heile vegen, og begge hadde sentrale roller.

Denne boka handlar om Evans. Han var frå Liverpool, der han arbeidde som elektrikar. Han likte og rock'n'roll, og såg ofte The Beatles på The Cavern. Han var stor og kraftig, bortimot to meter høg, og vart fyrst dørvakt på den klubben. Frå våren 1963 var han livvakt og roadie for bandet, og han var med dei overalt. Han stortreivst - han fekk sett verda, han møtte mange kjendisar, og han vassa i damer. Det ville (kanskje) ha vore greitt dersom han var fri og frank, men han var gift småbarnsfar. Eit gjennomgåande tema i boka er korleis han prøver å skjula alt for kona, korleis han greier å overtyda ho om at alt ho har høyrt og sett er feil, og at ho tek han tilbake. Så reiser han ut att og held fram som før.

Bortsett frå den kraftige ripa i lakken får han mykje skryt. Alle seier at han var ei myndig livvakt, som med eit smil eller to greidde å gjera jobben sin. Etter at bandet vart oppløyst gjekk òg livet hans i feil retning. Han var involvert i musikk framleis, og han greidde å få fram nokre gode band, men etter at kona omsider gav opp og sparka han ut, vart det for mykje for han. Han budde saman med ei ny kvinne i California, krangla så mykje med ho at ho ringde politiet, og då dei kom lyfta han eit våpen mot dei. Dei svara med å skyta han.

Hovudhistoria er kjent for meg frå før, men her vert det altså fortalt gjennom Evans. Det fungerer godt. Boka er velskriven, men eg kunne nok tenkt meg at Womack la litt mindre vekt på alle damehistoriene. Akkurat det poenget tek me ganske raskt.

Guffen tilrår.