Mark Blake: Pink Floyd. Shine On. The Definitive Oral History (2025)

Pink Floyd var lenge eitt av dei største banda i verda. Dark Side of the Moon frå 1973 er eitt av desse albuma (nesten) alle kjenner, men dei var alt store frå midten av 1960-åra. 

Eg har ikkje noko nært forhold til dei. Eg kjenner plata eg nemnde over, men set ho ikkje spesielt høgt. Eg likar debutplata deira langt betre, The Piper at the Gates of Dawn frå 1967 er langt meir sjarmerande. Då var Syd Barrett drivkrafta i bandet, men det varte ikkje lenge. Han slutta i bandet, grunna ei blanding av mentale problem og litt for mykje dop. Bassisten Roger Waters vart gradvis leiaren i gruppa, før han trekte seg ut midt i 1980-åra. Då var alt keyboardisten Rick Wright ute av gruppa; han vart sparka i 1979 av di han ikkje bidrog meir. Han var likevel med på turné dei neste åra, som innleigd musikar, og han var den einaste i bandet som tente pengar på turneen etter The Wall. I dag er trommeslagaren Nick Mason og gitaristen David Gilmour dei einaste medlemmene i bandet.

Undervegs i lesinga høyrde eg litt på platene deira, og det er ofte rimeleg slitsamt. Boka er derimot finfin. Boka er i all hovudsak sett saman av sitat, og Blake har intervjua alle som burde intervjuast. Det er trist å lesa om korleis det gjekk med Barrett, men langt meir underhaldande å lesa om korleis dei andre, spesielt Gilmour og Waters, kranglar og kranglar og slengjer drit om kvarandre. 

Guffen tilrår. 

Knut Hamsun: Siesta (1897)

Frå 1895 prøvde Knut Hamsun seg som dramatikar. Dei neste åtte åra publiserte han fem skodespel, og i den same perioden gav han ut ein roman og to novellesamlingar. Dette er den fyrste av novellesamlingane, og tittelen hintar om kva det er: Det spanske ordet siesta viser til ein middagskvil, ein pause midt på dagen, og at Hamsun brukte denne tittelen viser at han ikkje såg på dette som eit hovudverk.

Det er det då heller ikkje. Her har han samla noveller skrivne til aviser og tidsskrift. Nokre er lange, nokre er korte. Dei sprikar i tema, og me kjenner igjen nokre av personane: Dei minner om denne litt mystiske, sjarmerande og kunnskapsrike unge mannen Hamsun ofte skreiv om. 

Det er ei ujamn samling. Nokre, som opningsnovella "Dronningen av Saba", fenga meg over snittet, medan andre vart fort gløymde.

Guffen er lunken.

Meir Hamsun på kulturguffebloggen
Den Gaadefulde (1877)
Bjørger (1878)
Fra det moderne Amerikas Aandsliv (1889)
Sult (1890)
Mysterier (1892)
Redaktør Lynge (1893)
Ny jord (1893)
Pan (1894)
Victoria (1898)
Telegrafisten (film, 1993)

Iain Key: All the Young Punks. A People's History of The Clash (2025)

For litt sidan las eg ei bok om Billy Bragg. Fans (og andre) hadde sendt inn minne frå konsertar og møte med Bragg, og saman forma dei ein slags biografi. Boka var glimrande, så eg satsa likevel på eit par til. 

Dette er den fyrste av dei, og boka er langt frå like god. Det vert ein slags Clash-biografi ut av det, men ikkje på same måte som i Bragg-boka. Her fortel tekstane om eit band som vart oppløyst for rundt 30 år sidan, og i uvanleg mange av tekstane fortel forfattaren om korleis han (det er som regel ein "han") oppdaga Clash, korleis han likte den plata betre enn den, korleis dei vart eit favorittband, korleis han er glad for at dei aldri kom saman igjen, og at det var uvanleg trist då Joe Strummer døydde i 2002. Og eg kom ut av teljinga, men altfor mange hentar òg fram reklamesetninga som vart brukt om bandet - the only band that matters.

Boka har òg langt dårlegare illustrasjonar. Veldig få fotograferte på konsertar i gamle dagar, slik at bileta anten viser forfattaren slik han såg ut for førti-femti år sidan, eller plateomslag.

Men så er ikkje alt like gale. Boka viser jo kor viktig musikk kan vera, og av og til dukkar det opp fine og varme historier. 

Guffen er lunken.

Meir The Clash på kulturguffebloggen
Johnny Green og Garry Barker: A Riot of Our Own (1997)
Bob Gruen: The Clash (2002)
Pat Gilbert: Passion is a Fashion. The Real Story of the Clash (2004)
Marcus Gray: Route 19 revisited. The Clash and the making of London Calling (2011)
Frode Grytten: Brenn huset ned (2013)
Micajah Henley: Sandinista! (2024)

Sauen Shaun. Gårdens fårbannelse (2026)

Det kan henda at denne filmen ikkje er den mest nyskapande filmen i verda, men det gjer ingenting: Det er rasande god underhaldning.

Me kjenner rammene for filmen: Ein middels oppvakt bonde har nokre over middels oppvakte sauer, ein hund og nokre andre dyr. Denne gongen er det halloween, og sauene har i løyndom dyrka ein del graskar. Bonden vil invitera den omreisande dyrlegen på ein halloween-fest, men er uroa over at han er tom for ein hårkrem som kan gje han tilbake den fjerna hårveksten sin. Ved eit uhell øydelegg han graskar-åkeren. Shaun, den mest oppvakte av sauene, blandar ein krem som skal gje dei nye graskar på ein-to-tre. Bonden finn denne kremen, trur det er hårkrem, og vips: Grunnlaget er lagt for ei lang rekkje episodar.

Dei som skal få med seg alle vitsane må følgja godt med. Her er ingen reine replikkar, både dyr og folk mumlar berre, men det aular av visuelle godbitar. Her kjem referansar til eitt og hitt, og det var ei ny fin stund saman med dyra på bondegarden. Eit ekstra pluss for at filmen er laga på gamlemåten, altså handlaga animasjonar.

Guffen tilrår.

Relatert på kulturguffebloggen
Sauen Shaun (2015)
Farmageddon (2019)

Jan Erik Vold: Ein kubikkmeter lyrikk (2026)

Eg les ikkje mykje lyrikk. Kanskje eg les for lite, kva veit eg. Eg likte likevel denne boka, men mest på grunn av tekstane til Vold. Viss denne boka berre hadde inkludert dei bortimot 200 dikta som er omtala, hadde eg truleg funne boka mindre interessant.

Alt i boka er henta frå spalta "Diktet" i avisa Dag og Tid. Eg les ikkje den avisa meir, men spalta gjekk i gamle dagar òg. To-tre personar delte på å presentera eit dikt. Jan Erik Vold var lenge ein av dei, og det er tekstane hans som er med her.

Vold har lenge vore ein forkjempar for norsk lyrikk. Han har gjort sitt for å gjera lyrikken til t.d. Olav H. Hauge eller Gunvor Hofmo betre kjend, og mange av dikta han har valt ut her handlar om akkurat dette: Her er ein diktar du burde lesa. Han viser fleire gonger til korleis nokre lyrikarar gradvis har vorte skrivne ut av litteraturhistoriene. Det er ein lagnad nokon må gjennom, sjølvsagt, men likevel: Det er prisverdig at han gjer sitt for at dei ikkje vert gløymde.

Omtalane til Vold er relativt korte, men han får likevel plass til mykje informasjon, presentert på ein informativ og språkleg godt måte. Nokre repetisjonar vert det, som til dømes den om at me manglar ei samla bok med lyrikk om Oslo, men det lever me godt med.

Guffen tilrår.

Osafestivalen, Voss (22.-25. oktober 2026)

Eg har vore innom på enkeltkonsertar under Osafestivalen før, men eg trur dette var fyrste gongen eg gjekk aktivt til verks. Eg fekk med meg mange konsertar både fredag og laurdag, og nivået var jamt over høgt.

Grunnen til at eg som regel har halde meg heime er vel at eg ikkje er så altfor glad i hardingfele. Då festivalen fyrste gong vart arrangert, i 1992, var namnet Strykarfestivalen, og det er framleis folkemusikken som dominerer. Her er likevel langt meir enn folkemusikk, så på same vis som Vossa Jazz er det ein festival med stort spenn i det som vert presentert.

Høgdepunkt? Langeleikspelaren Andrea Søgnen fekk rundt ti minutt på scena, men ho kunne godt fått mykje meir. Avslutninga på den tredje (og siste) songen ho spela var veldig lågmælt, og det var stort å merka at heile Idrettshallen heldt pusten. Ola Kvernberg & Trondheimsolistene var eit anna høgdepunkt fredagskvelden, der Kvernberg saman med tolv andre strykarar fekk temperaturen opp. 

Laurdagen opna med ein flott kyrkjekonsert med Nils Økland og Sigbjørn Apeland. Seinare på kvelden kom det absolutte høgdepunktet på festivalen, då strengefenomenet Geir Sundstøl og trommefenomenet Erlend Dahlen heldt konsert. Fengande melodiar, uventa lydar, og originalt og glitrande samspel. Og seint på kvelden stod Frøkedal og Powerfolk-familien på scena i Ungdomshallen, der me fekk servert finfin popmusikk, av eit sjarmerande og lite høgtideleg band.

Guffen tilrår. 

Ida Hegazi Høyer: Det nye hjertet (2025)

Denne romanen handlar om tilhøvet mellom far og dotter. Forteljaren er ein forfattar som heiter Ida Hegazi Høyer, far hennar heiter Hassan Hassan. Han har kome til Noreg frå Egypt. Hassan er skilt frå mora til Ida. Mora er med i romanen, ho òg, men har ei mindre rolle.

Hassan Hassan er ein dominerande person. Han er dregen mellom to kulturar, men høyrer nok mest heime i den egyptiske. Dottera kjenner seg mest norsk, og etter kvart vert dei mange turane til Egypt meir plikt enn glede. 

Faren har helseproblem. Det har han i bok-notida, men det har han òg hatt før. Han fekk eit nytt hjarte for lenge sidan, men no går det nedover igjen. Dottera hjelper til med eitt og hitt, men ho nyttar òg desse vitjingane til å tenkja over livet deira så langt. 

Det er ein fin roman. Mykje, kanskje til og med det aller meste, er henta frå livet til (den eigentlege) forfattaren, men boka er langt meir innhaldsrik enn eit referat frå levd liv. Mot slutten av boka vert anekdotar om faren korrigert, slik at sjølv om romanen har mange fellestrekk med dei mange sjølvbiografiske romanane dei siste tiåra, vert det òg ein kommentar til dette: Minna våre er ikkje bombesikre, me hugsar eller fortel ting feil, og då vert jo (delar av) forteljingane våre oppdikta.

Guffen tilrår.

Meir Høyer på kulturguffebloggen
Under verden (2012)
Ut (2013)
Unnskyld (2014)
Fortellingen om øde (2015)
Ene | skissen (2019)
Kirurgen (2022)