Uli Hesse: Tor! (2003)

Ein av blurbane frampå denne boka seier at denne boka er without question the most entertaining historical football book ever written. Det er kloke ord. Det er underhaldande, men det er òg innsiktsfullt. Boka er kronologisk bygt opp, men måten Hesse disponerer kapitla på er eksemplarisk. Dei av oss som ikkje kjenner alle detaljane i historia frå før vert stadig overraska over uventa hendingar.

Der er mykje å ta av. Bundesliga vert i dag rekna som ein av dei fem store ligaane i Europa, men det var ikkje før i 1963 at Tyskland fekk ein nasjonal liga. Fram til dess var det fleire regionale ligaer, og så lenge Tyskland var delt i Aust og Vest var det sjølvsagt òg to ligaer. Hesse vekslar mellom å skriva om ligafotball og landslagsfotball, og noko av det som gjer forteljinga så god er at det vekslar mellom opp- og nedturar. 

Men Hesse har altså òg eit godt auge for dei fargerike personane og dei gode historiene. Han skriv om korleis Bayern München lenge har vore det minst populære klubblaget i Tyskland, på same måte som Manchester United har vore det i England. Dei to laga møttest i Meisterliga-finala i 1999, og Hesse fortel om ein annan journalist som såg kampen i ein fotball-pub i Berlin: Halvparten av dei som var der var engelske og heia på Bayern München; dei tyske som var der heia på Manchester United. Han fortel om då Stefan Effenberg vart overtalt til å gjera comeback på landslaget før VM i 1998. Han fekk med seg to kampar før han melde frå at dette gadd han ikkje likevel.

Boka har kome i fleire, oppdaterte utgåver: Den eg las var frå 2022.

Guffen tilrår.

Meir fotball på kulturguffebloggen
Odd Iversen og Odd Vanebo: Fotball er mitt liv (1975)
Andreas Hompland: Sogndal e laget (1982)
Jon Haaland: Tommy (1982)
Ola Chr. Nissen: Mini (1992)
Paul McGuigan og Paolo Hewitt: The Greatest Footballer You Never Saw (1997)
John Aizlewood: Playing At Home (1998)
David Peace: The Damned United (2006)
Jonathan Wilson: Inverting the Pyramid (2008)
Zlatan Ibrahimovic og David Lagercrantz: Jeg er Zlatan (2011)
Simon Kuper: The Football Men (2011)
Rob Smyth og Georgina Turner: Jumpers for Goalposts (2011)
Rob Smyth, Leif Eriksen, Mike Gibbons: Danish Dynamite (2014)
Rob Smyth og Scott Murray: And Gazza Misses the Final (2014)
Martin Fletcher: 56. The Story of the Bradford Fire (2015)
Diego Maradona (2019)
Steffen (2020)
Alfred Fidjestøl: Mine kamper (2020)
Nils Henrik Smith: 11 meter (2020)
Nils Henrik Smith: Entusiasme og raseri (2021)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 1 (2021)
Alt for Norge (2021)
FIFA Uncovered (2022)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 2 (2023)

Og litt Arsenal på kulturguffebloggen
The Gooner (1987-)
Nick Hornby: Fever Pitch (1992)
Fynn og Whitcher: Arsènal (2009)
Peter Storey: True Storey (2010)
Andrew Mangan (red.): So Paddy Got Up (2011)
Philippe Auclair: Thierry Henry. Lonely at the Top (2012)
Dennis Bergkamp: Stillness and Speed (2013)
Patrick Barclay: The Life and Times of Herbert Chapman (2014)
Mangan og Allen: Together (2014)
Fynn og Whitcher: Arsène and Arsenal (2014)
Amy Lawrence: Invincible (2014)
Tony Adams: Sober (2017)
Alan Smith: Heads Up (2018)
Amy Lawrence: 89 (2019)
Arsène Wenger: My life in Red and White (2020)
Arsène Wenger. Invincible (2021)

John Aizlewood: Playing At Home (1998)

I sesongen 1997/98 såg John Aizlewood mykje fotball. Han var på heimekamp hjå kvart lag i dei fire øvste divisjonane i engelsk fotball - i alt 92. Og han skreiv bok om det. Det kunne gått heilt gale, men det gjer det ikkje. Den viktigaste grunnen til det er at Aizlewood kan skriva hylande morosamt.

Kapitla er bygd opp rimeleg likt. Han kjem til byen/området, skriv litt om historia til staden og kanskje litt om historia til laget. Så går han innom ein pub på veg til stadion, ser kampen, og går (som regel) på pub igjen etter kamp. Han har eit slags referat frå kvar kamp, men der er det oftast viktig å fortelja om korleis publikum oppfører seg. 

Han skriv godt, og er av og til så fritalande at nokre av setningane hans ville ha vorte strokne av ein redaktør i dag. (Det går mest på omtale av anonyme kvinner og menn han møter.) Han har evna til å sjå det komiske i situasjonar, og fleire gonger lo eg høgt. Han skriv òg godt om sitt eige prosjekt - sånn halvveges i boka kjem det nokre kortare kapittel, der det verkar som om piffen er litt på veg ut. Han har fått nok av dårleg mat og mykje reising, og tel litt ned til det heile er over. Det siste referatet sluttar likevel med at han gjerne skulle ha halde fram.

Guffen tilrår. 

Meir fotball på kulturguffebloggen
Odd Iversen og Odd Vanebo: Fotball er mitt liv (1975)
Andreas Hompland: Sogndal e laget (1982)
Jon Haaland: Tommy (1982)
Ola Chr. Nissen: Mini (1992)
Paul McGuigan og Paolo Hewitt: The Greatest Footballer You Never Saw (1997)
Uli Hesse: Tor! (2003)
David Peace: The Damned United (2006)
Jonathan Wilson: Inverting the Pyramid (2008)
Zlatan Ibrahimovic og David Lagercrantz: Jeg er Zlatan (2011)
Simon Kuper: The Football Men (2011)
Rob Smyth og Georgina Turner: Jumpers for Goalposts (2011)
Rob Smyth, Leif Eriksen, Mike Gibbons: Danish Dynamite (2014)
Rob Smyth og Scott Murray: And Gazza Misses the Final (2014)
Martin Fletcher: 56. The Story of the Bradford Fire (2015)
Diego Maradona (2019)
Steffen (2020)
Alfred Fidjestøl: Mine kamper (2020)
Nils Henrik Smith: 11 meter (2020)
Nils Henrik Smith: Entusiasme og raseri (2021)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 1 (2021)
Alt for Norge (2021)
FIFA Uncovered (2022)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 2 (2023)

Og litt Arsenal på kulturguffebloggen
The Gooner (1987-)
Nick Hornby: Fever Pitch (1992)
Fynn og Whitcher: Arsènal (2009)
Peter Storey: True Storey (2010)
Andrew Mangan (red.): So Paddy Got Up (2011)
Philippe Auclair: Thierry Henry. Lonely at the Top (2012)
Dennis Bergkamp: Stillness and Speed (2013)
Patrick Barclay: The Life and Times of Herbert Chapman (2014)
Mangan og Allen: Together (2014)
Fynn og Whitcher: Arsène and Arsenal (2014)
Amy Lawrence: Invincible (2014)
Tony Adams: Sober (2017)
Alan Smith: Heads Up (2018)
Amy Lawrence: 89 (2019)
Arsène Wenger: My life in Red and White (2020)
Arsène Wenger. Invincible (2021)

Paul McGuigan og Paolo Hewitt: The Greatest Footballer You Never Saw (1997)

Eg har lese nokre biografiar om fotballspelarar. Dei er diverre rimeleg like, og sjølv om nokre av spelarane har ei interessant historie å fortelja, er slike bøker sjeldan dei heilt store opplevingane. Det er ikkje slike bøker eg har lese meir enn éin gong.

Men denne boka kan eg godt tenkja meg å lesa fleire gonger. Det er eigentleg ein noko trist historie, men boka er svært underhaldande. Fleire gonger lo eg høgt. Boka handlar om Robin Friday, som skal ha vore ein rimeleg god fotballspelarar. Eg bruker formuleringa "skal ha vore" av di tittelen er presis: Det finst så godt som ingen filmar som viser han i aksjon. 

Han spelte i engelsk fjerde- og tredjedivisjon nokre få år midt i 1970-åra. Han var ein laus kanon, men fungerte godt då han spelte for Reading. Trenaren lét han vera som han var - det var greitt at han gjekk i fillete klede og at han drakk og at han røykte hasj og at han ikkje møtte til alle treningane, så lenge han møtte opp til kamp. Han skåra mange mål, nokre skal ha vore i verdsklasse, og publikum elska han. Reading selde han til Cardiff, der det ikkje fungerte like godt. Etter eit halvt år der la han opp, 25 år gamal.

Boka er (stort sett) oral history, der folk rundt han fortel om korleis dei opplevde han. Nokre er skuffa over at han ikkje tok fotballen meir seriøst, andre meiner at Friday hadde eit flott liv, der han var seg sjølv. Det kjem mange utrulege anekdotar, og fleire av dei som snakkar formulerer seg finfint. Her er òg ei rekkje sitat frå samtidige aviser. Det er der Friday kjem til orde, han døydde i 1990.

Guffen tilrår.

Meir fotball på kulturguffebloggen
Odd Iversen og Odd Vanebo: Fotball er mitt liv (1975)
Andreas Hompland: Sogndal e laget (1982)
Jon Haaland: Tommy (1982)
Ola Chr. Nissen: Mini (1992)
John Aizlewood: Playing At Home (1998)
Uli Hesse: Tor! (2003)
David Peace: The Damned United (2006)
Jonathan Wilson: Inverting the Pyramid (2008)
Zlatan Ibrahimovic og David Lagercrantz: Jeg er Zlatan (2011)
Simon Kuper: The Football Men (2011)
Rob Smyth og Georgina Turner: Jumpers for Goalposts (2011)
Rob Smyth, Leif Eriksen, Mike Gibbons: Danish Dynamite (2014)
Rob Smyth og Scott Murray: And Gazza Misses the Final (2014)
Martin Fletcher: 56. The Story of the Bradford Fire (2015)
Diego Maradona (2019)
Steffen (2020)
Alfred Fidjestøl: Mine kamper (2020)
Nils Henrik Smith: 11 meter (2020)
Nils Henrik Smith: Entusiasme og raseri (2021)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 1 (2021)
Alt for Norge (2021)
FIFA Uncovered (2022)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 2 (2023)

Og litt Arsenal på kulturguffebloggen
The Gooner (1987-)
Nick Hornby: Fever Pitch (1992)
Fynn og Whitcher: Arsènal (2009)
Peter Storey: True Storey (2010)
Andrew Mangan (red.): So Paddy Got Up (2011)
Philippe Auclair: Thierry Henry. Lonely at the Top (2012)
Dennis Bergkamp: Stillness and Speed (2013)
Patrick Barclay: The Life and Times of Herbert Chapman (2014)
Mangan og Allen: Together (2014)
Fynn og Whitcher: Arsène and Arsenal (2014)
Amy Lawrence: Invincible (2014)
Tony Adams: Sober (2017)
Alan Smith: Heads Up (2018)
Amy Lawrence: 89 (2019)
Arsène Wenger: My life in Red and White (2020)
Arsène Wenger. Invincible (2021)

Jonathan Wilson: Inverting the Pyramid (2008)

Det dabbar av med fotballinteressa. Eg ser omtrent ingen kampar meir, og det går visst lenger og lenger mellom kvar gong eg les ei fotballbok. Denne har stått i hylla lenge, og som vanleg hugsar eg ikkje kvifor eg kjøpte ho. Kanskje nokon tilrådde ho, kanskje ho fekk heiderleg omtale i ei anna bok eg las.

Den omtalen var i tilfelle vel fortent. I utgangspunktet er boka mest for dei som verkeleg er fotball, dei som kan snakka om og diskutera fotball dagen lang. Det handlar om taktikk, og om korleis nye formasjonar har dukka opp og teke over etter andre. Det er det tittelen handlar om - i gamle dagar stilte ein gjerne i 2-3-5, altså med to bak, tre på midten, og fem framme. I dag peikar pyramiden andre vegen. Sjølv om formasjonane er flytande, er det ein grunnregel at ein har fleire spelarar heilt bak enn heil framme. 

Den utviklinga har truleg ikkje ålmenn interesse, men det som livar opp boka er alle portretta Wilson teiknar. Både spelarar og trenarar/managerar vert presenterte, og der er det mykje bra. Som han manageren som vart sparka medan laget hans låg på topp, og som frå då av alltid hadde eit punkt i kontraktane sine at han ikkje kunne sparkast viss han låg på topp. Som han midtbanespelaren som var eit geni, men som måtte sendast på avrusing midt i karrieren. Og så bortetter. Wilson gjev òg gode referat frå kampar og meisterskap. Han hentar døme frå heile den fotballspelande verda, men kjem heile tida tilbake til England. Det er heimlandet hans og heimlandet til organisert fotball - og sidan 1930-åra er det eit gjennomgåande trekk at dei ligg bakpå reint taktisk.

Guffen tilrår.  

Meir fotball på kulturguffebloggen
Odd Iversen og Odd Vanebo: Fotball er mitt liv (1975)
Andreas Hompland: Sogndal e laget (1982)
Jon Haaland: Tommy (1982)
Ola Chr. Nissen: Mini (1992)
Paul McGuigan og Paolo Hewitt: The Greatest Footballer You Never Saw (1997)
John Aizlewood: Playing At Home (1998)
Uli Hesse: Tor! (2003)
David Peace: The Damned United (2006)
Zlatan Ibrahimovic og David Lagercrantz: Jeg er Zlatan (2011)
Simon Kuper: The Football Men (2011)
Rob Smyth og Georgina Turner: Jumpers for Goalposts (2011)
Rob Smyth, Leif Eriksen, Mike Gibbons: Danish Dynamite (2014)
Rob Smyth og Scott Murray: And Gazza Misses the Final (2014)
Martin Fletcher: 56. The Story of the Bradford Fire (2015)
Diego Maradona (2019)
Steffen (2020)
Alfred Fidjestøl: Mine kamper (2020)
Nils Henrik Smith: 11 meter (2020)
Nils Henrik Smith: Entusiasme og raseri (2021)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 1 (2021)
Alt for Norge (2021)
FIFA Uncovered (2022)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 2 (2023)

Og litt Arsenal på kulturguffebloggen
The Gooner (1987-)
Nick Hornby: Fever Pitch (1992)
Fynn og Whitcher: Arsènal (2009)
Peter Storey: True Storey (2010)
Andrew Mangan (red.): So Paddy Got Up (2011)
Philippe Auclair: Thierry Henry. Lonely at the Top (2012)
Dennis Bergkamp: Stillness and Speed (2013)
Patrick Barclay: The Life and Times of Herbert Chapman (2014)
Mangan og Allen: Together (2014)
Fynn og Whitcher: Arsène and Arsenal (2014)
Amy Lawrence: Invincible (2014)
Tony Adams: Sober (2017)
Alan Smith: Heads Up (2018)
Amy Lawrence: 89 (2019)
Arsène Wenger: My life in Red and White (2020)
Arsène Wenger. Invincible (2021)

Nils Henrik Smith: 11 meter (2020)

Mot slutten av denne boka omtalar Smith seg, presist nok, som ein historieforteljar. Boka har undertittelen "Straffesparkets historie", men Smith fortel ikkje denne historia slik ein historikar ville ha gjort. Her er absolutt nokre historiske fakta, men det som gjer at boka fungerer er dei mange fotballhistoriene der straffespark har vore viktige.

Han skriv sjølvsagt om det mest vidgjetne straffesparket i norsk fotballhistorie. Han skriv om korleis det engelske landslaget lenge sleit med å vinna straffesparkonkurransar. Han skriv om korleis truneringane til landslaget til Elfenbeinskysten gjennom mange år støtt vart avgjort av straffar. Han skriv om Antonin Panenka, som avgjorde EM-finala i 1976 med å lobba eit straffespark inn midt i mål. Han skriv om psykologien knytt til straffespark. Og så bortetter.

Det er ei underhaldande bok; Smith har òg auge for dei artige detaljane. Han har enorme fotballkunnskapar, og drysser ut små og store fakta der det passar. 

Guffen tilrår.

Meir Smith på kulturguffebloggen
Manhattan Skyline (2007)
Austerrike (2009)
Se ilden lyse over jord (2014)
Entusiasme og raseri (2021)

Meir fotball på kulturguffebloggen
Odd Iversen og Odd Vanebo: Fotball er mitt liv (1975)
Andreas Hompland: Sogndal e laget (1982)
Jon Haaland: Tommy (1982)
Ola Chr. Nissen: Mini (1992)
Paul McGuigan og Paolo Hewitt: The Greatest Footballer You Never Saw (1997)
John Aizlewood: Playing At Home (1998)
Uli Hesse: Tor! (2003)
David Peace: The Damned United (2006)
Jonathan Wilson: Inverting the Pyramid (2008)
Zlatan Ibrahimovic og David Lagercrantz: Jeg er Zlatan (2011)
Simon Kuper: The Football Men (2011)
Rob Smyth og Georgina Turner: Jumpers for Goalposts (2011)
Rob Smyth, Leif Eriksen, Mike Gibbons: Danish Dynamite (2014)
Rob Smyth og Scott Murray: And Gazza Misses the Final (2014)
Martin Fletcher: 56. The Story of the Bradford Fire (2015)
Diego Maradona (2019)
Steffen (2020)
Alfred Fidjestøl: Mine kamper (2020)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 1 (2021)
Alt for Norge (2021)
FIFA Uncovered (2022)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 2 (2023)

Og litt Arsenal på kulturguffebloggen
The Gooner (1987-)
Nick Hornby: Fever Pitch (1992)
Fynn og Whitcher: Arsènal (2009)
Peter Storey: True Storey (2010)
Andrew Mangan (red.): So Paddy Got Up (2011)
Philippe Auclair: Thierry Henry. Lonely at the Top (2012)
Dennis Bergkamp: Stillness and Speed (2013)
Patrick Barclay: The Life and Times of Herbert Chapman (2014)
Mangan og Allen: Together (2014)
Fynn og Whitcher: Arsène and Arsenal (2014)
Amy Lawrence: Invincible (2014)
Tony Adams: Sober (2017)
Alan Smith: Heads Up (2018)
Amy Lawrence: 89 (2019)
Arsène Wenger: My life in Red and White (2020)
Arsène Wenger. Invincible (2021)

Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 2 (2023)

Det dukka visst opp ein sesong til av denne serien. Kvar sesong har berre fire episodar, så det er fort gjort å sjå gjennom. Denne sesongen sluttar for rundt ti år sidan, så det kjem nok (minst) ein sesong til ein gong.  

Serien held fram som sist: Kvar episode har eitt tema, og det vekslar mellom bilete frå kampar, og nye og gamle intervju med spelarar, managerar, eigarar og supporterar, Intervjua dominerer (heldigvis). Nokre framstår som sympatiske, andre er det verre med.

Ein av episodane tek opp den svært ambisiøse satsinga til Leeds. Dei var på veg opp, og budsjetterte med meisterliga-fotball kvart år. Slik gjekk det ikkje, og spelarane vart bedne om å godta kutt i lønningane. Dominic Matteo fortel at han med ein gong sa at det var greitt, og at dei andre på laget likte svaret hans dårleg. Som Danny Mills, som seier rett ut at han sjølvsagt ikkje ville kutta i løna si - karriera hans ville jo vera over då han var 35 år. Her burde det sjølvsagt kome eit oppfølgingsspørsmål: Mills tente (truleg) så godt at han i løpet av nokre få år hadde tenkt meir enn andre tener gjennom heile livet. Og kanskje eit spørsmål om kvifor han ikkje kunne finna seg ein annan jobb etter at han var 35.

Ein annan episode handlar om korleis klubbar tok seg av dei heilt unge spelarane. Arsenal svikta då dei kjøpte 16 år gamle Jermaine Pennant - han sleit med alkohol og andre ting, og vart aldri den spelaren alle trudde. Manchester United kjøpte Wayne Rooney då han var 18, og tok seg av han på ein eksemplarisk måte. 

Den siste episoden handlar i hovudsak om alle rikfolka som kom inn som eigarar i Premier League. Det var altså då alt gjekk gale. Ikkje uventa meiner fans frå Chelsea og Manchester City at desse oppkjøpa var heilt greie.

Guffen tilrår. 

Meir fotball på kulturguffebloggen
Odd Iversen og Odd Vanebo: Fotball er mitt liv (1975)
Andreas Hompland: Sogndal e laget (1982)
Jon Haaland: Tommy (1982)
Ola Chr. Nissen: Mini (1992)
Paul McGuigan og Paolo Hewitt: The Greatest Footballer You Never Saw (1997)
John Aizlewood: Playing At Home (1998)
Uli Hesse: Tor! (2003)
David Peace: The Damned United (2006)
Jonathan Wilson: Inverting the Pyramid (2008)
Zlatan Ibrahimovic og David Lagercrantz: Jeg er Zlatan (2011)
Simon Kuper: The Football Men (2011)
Rob Smyth og Georgina Turner: Jumpers for Goalposts (2011)
Rob Smyth, Leif Eriksen, Mike Gibbons: Danish Dynamite (2014)
Rob Smyth og Scott Murray: And Gazza Misses the Final (2014)
Martin Fletcher: 56. The Story of the Bradford Fire (2015)
Diego Maradona (2019)
Steffen (2020)
Alfred Fidjestøl: Mine kamper (2020)
Nils Henrik Smith: 11 meter (2020)
Nils Henrik Smith: Entusiasme og raseri (2021)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 1 (2021)
Alt for Norge (2021)
FIFA Uncovered (2022)

Og litt Arsenal på kulturguffebloggen
The Gooner (1987-)
Nick Hornby: Fever Pitch (1992)
Fynn og Whitcher: Arsènal (2009)
Peter Storey: True Storey (2010)
Andrew Mangan (red.): So Paddy Got Up (2011)
Philippe Auclair: Thierry Henry. Lonely at the Top (2012)
Dennis Bergkamp: Stillness and Speed (2013)
Patrick Barclay: The Life and Times of Herbert Chapman (2014)
Mangan og Allen: Together (2014)
Fynn og Whitcher: Arsène and Arsenal (2014)
Amy Lawrence: Invincible (2014)
Tony Adams: Sober (2017)
Alan Smith: Heads Up (2018)
Amy Lawrence: 89 (2019)
Arsène Wenger: My life in Red and White (2020)
Arsène Wenger. Invincible (2021)

Arsène Wenger. Invincible (2021)

Grei tidtrøyte ein laurdagskveld. Eg kjenner historia godt, men det handlar jo om glansdagar, og då er det greitt å repetera litt. 

Wenger vart tilsett som manager i Arsenal i 1996. Dei fyrste ti åra var svært suksessrike; dei tolv neste litt mindre vellukka. Det var fleire grunnar til nedturen, og økonomi var truleg den viktigaste.

Filmen konsentrerer seg om tida fram til 2003/04, då Arsenal greidde å gå gjennom sesongen utan eit einaste ligatap. Fleire er innom og snakkar litt, fyrst og fremst tidlegare spelarar, men Alex Ferguson, manager for rivalen Manchester United, er òg innom. Han og Wenger hadde eit anstrengt forhold på den tida, men no er Ferguson full av lovord. 

Han som snakkar mest er Wenger sjølv. Han er sjarmerande og innsiktsfull, men det som er mest stas er å sjå korleis han ser ut når han vert vist høgdepunkt frå gamle dagar. Dei har rigga til ein slags kinosal med berre ein stol, og der får Wenger sjå oppturar (og nokre få nedturar). Av og til smiler han breitt, av og til må han reisa seg frå stolen og gå litt rundt i rommet.

Guffen tilrår.

Meir fotball på kulturguffebloggen
Odd Iversen og Odd Vanebo: Fotball er mitt liv (1975)
Andreas Hompland: Sogndal e laget (1982)
Jon Haaland: Tommy (1982)
Ola Chr. Nissen: Mini (1992)
Paul McGuigan og Paolo Hewitt: The Greatest Footballer You Never Saw (1997)
John Aizlewood: Playing At Home (1998)
Uli Hesse: Tor! (2003)
David Peace: The Damned United (2006)
Jonathan Wilson: Inverting the Pyramid (2008)
Zlatan Ibrahimovic og David Lagercrantz: Jeg er Zlatan (2011)
Simon Kuper: The Football Men (2011)
Rob Smyth og Georgina Turner: Jumpers for Goalposts (2011)
Rob Smyth, Leif Eriksen, Mike Gibbons: Danish Dynamite (2014)
Rob Smyth og Scott Murray: And Gazza Misses the Final (2014)
Martin Fletcher: 56. The Story of the Bradford Fire (2015)
Diego Maradona (2019)
Steffen (2020)
Alfred Fidjestøl: Mine kamper (2020)
Nils Henrik Smith: 11 meter (2020)
Nils Henrik Smith: Entusiasme og raseri (2021)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 1 (2021)
Alt for Norge (2021)
FIFA Uncovered (2022)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 2 (2023)

Og litt Arsenal på kulturguffebloggen
The Gooner (1987-)
Nick Hornby: Fever Pitch (1992)
Fynn og Whitcher: Arsènal (2009)
Peter Storey: True Storey (2010)
Andrew Mangan (red.): So Paddy Got Up (2011)
Philippe Auclair: Thierry Henry. Lonely at the Top (2012)
Dennis Bergkamp: Stillness and Speed (2013)
Patrick Barclay: The Life and Times of Herbert Chapman (2014)
Mangan og Allen: Together (2014)
Fynn og Whitcher: Arsène and Arsenal (2014)
Amy Lawrence: Invincible (2014)
Tony Adams: Sober (2017)
Alan Smith: Heads Up (2018)
Amy Lawrence: 89 (2019)
Arsène Wenger: My life in Red and White (2020)

FIFA Uncovered (2022)

Fotball-VM i gamle dagar: Eg såg omtrent alt eg kunne sjå. Fotball-VM i litt yngre dagar; Eg såg mindre og mindre, men fekk gjerne med meg nokre kampar. Fotball-VM i år: Eg kjem ikkje til å sjå ein einaste kamp. Forklaringa er ikkje spesielt original: VM er lagt til Qatar, eit land som ikkje respekterer grunnleggjande menneskerettar, eit land som handsamar arbeidarane sine forferdeleg, eit land som manglar fotballtradisjonar, osb.

Denne miniserien fortel om kvifor Qatar vart valt som arrangørland, og han fortel òg mykje meir. Fifa, som altså er det internasjonale fotballforbundet, vert meir og meir korrupt. Der er fleire skurkar, og det verkar som om kvar ny generalsekretær vert verre enn den førre. Det har rett nok ikkje vore så mange - frå Joao Havelange tok over i 1974 har det berre vore tre. Sepp Blatter (1988-2015) var verre - han lot dei som hadde fått plass på toppen forsyna seg grovt av pengane som var i spel. (Men det skal Blatter ha - han var mot at Qatar skulle få VM.) Frå 2016 har Gianni Infantino vore sjef, og måten han oppfører seg under VM no er kvalmande. Med ein sterk FIFA-sjef kunne dette vore annleis; Infantino dansar etter dei qatarske pipene.

I serien fortel mange svært ope om kva dei dreiv med. I 2015 (eller 2016?) vart mange i toppen sikta for korrupsjon, og i dag er så godt som heile toppleiinga skifta ut, utan at det hjelper så mykje. Nokre frå innsida snakkar, mange journalistar snakkar, og det heile er altså forkasteleg.

Guffen tilrår.  

Meir fotball på kulturguffebloggen
Odd Iversen og Odd Vanebo: Fotball er mitt liv (1975)
Andreas Hompland: Sogndal e laget (1982)
Jon Haaland: Tommy (1982)
Ola Chr. Nissen: Mini (1992)
Paul McGuigan og Paolo Hewitt: The Greatest Footballer You Never Saw (1997)
John Aizlewood: Playing At Home (1998)
Uli Hesse: Tor! (2003)
David Peace: The Damned United (2006)
Jonathan Wilson: Inverting the Pyramid (2008)
Zlatan Ibrahimovic og David Lagercrantz: Jeg er Zlatan (2011)
Simon Kuper: The Football Men (2011)
Rob Smyth og Georgina Turner: Jumpers for Goalposts (2011)
Rob Smyth, Leif Eriksen, Mike Gibbons: Danish Dynamite (2014)
Rob Smyth og Scott Murray: And Gazza Misses the Final (2014)
Martin Fletcher: 56. The Story of the Bradford Fire (2015)
Diego Maradona (2019)
Steffen (2020)
Alfred Fidjestøl: Mine kamper (2020)
Nils Henrik Smith: 11 meter (2020)
Nils Henrik Smith: Entusiasme og raseri (2021)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 1 (2021)
Alt for Norge (2021)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 2 (2023)

Og litt Arsenal på kulturguffebloggen
The Gooner (1987-)
Nick Hornby: Fever Pitch (1992)
Fynn og Whitcher: Arsènal (2009)
Peter Storey: True Storey (2010)
Andrew Mangan (red.): So Paddy Got Up (2011)
Philippe Auclair: Thierry Henry. Lonely at the Top (2012)
Dennis Bergkamp: Stillness and Speed (2013)
Patrick Barclay: The Life and Times of Herbert Chapman (2014)
Mangan og Allen: Together (2014)
Fynn og Whitcher: Arsène and Arsenal (2014)
Amy Lawrence: Invincible (2014)
Tony Adams: Sober (2017)
Alan Smith: Heads Up (2018)
Amy Lawrence: 89 (2019)
Arsène Wenger: My life in Red and White (2020)
Arsène Wenger. Invincible (2021)

Alt for Norge (2021)

Dette var fin mimring. I 1990-åra hadde Noreg eit godt herrelandslag i fotball. Dei kvalifiserte seg til to VM med Drillo som trenar, og kom òg til EM-sluttspelet i 2000, etter at han hadde gått av. Denne filmen fortel om landslaget under Drillo, og litt om Drillo før og etter. 

Noko av det finaste er at det ikkje er så viktig å visa alle måla og få med absolutt alle resultata. Det er fenomenet Drillo som er viktig. Han hadde ei anna tilnærming til fotball enn andre norske trenarar på den tida. Han gjekk vitskapleg til verks, og var berre oppteken av resultat. Etter eit dårleg resultat vert han spurt av ein journalist om det er aktuelt å endra spelestil. Svaret er eit rimeleg kontakt "nei". 

Det er stort sett gamle opptak me får sjå. Det er delvis fjernsynsopptak, men det er òg meir private filmar. Nokre av spelarane som var med i VM-sluttspela hadde eigne kamera, og filmskaparane har fått tilgang til desse opptaka. Drillo er sjarmerande når han vil (som på pressekonferansen etter bar-besøket til to av spelarane hans under VM i 1998), rabiat når han vil (som når han på ein fest for eit fotballag i Fredrikstad får ei barnevogn).

Guffen tilrår. 

Meir fotball på kulturguffebloggen
Odd Iversen og Odd Vanebo: Fotball er mitt liv (1975)
Andreas Hompland: Sogndal e laget (1982)
Jon Haaland: Tommy (1982)
Ola Chr. Nissen: Mini (1992)
Paul McGuigan og Paolo Hewitt: The Greatest Footballer You Never Saw (1997)
John Aizlewood: Playing At Home (1998)
Uli Hesse: Tor! (2003)
David Peace: The Damned United (2006)
Jonathan Wilson: Inverting the Pyramid (2008)
Zlatan Ibrahimovic og David Lagercrantz: Jeg er Zlatan (2011)
Simon Kuper: The Football Men (2011)
Rob Smyth og Georgina Turner: Jumpers for Goalposts (2011)
Rob Smyth, Leif Eriksen, Mike Gibbons: Danish Dynamite (2014)
Rob Smyth og Scott Murray: And Gazza Misses the Final (2014)
Martin Fletcher: 56. The Story of the Bradford Fire (2015)
Diego Maradona (2019)
Steffen (2020)
Alfred Fidjestøl: Mine kamper (2020)
Nils Henrik Smith: 11 meter (2020)
Nils Henrik Smith: Entusiasme og raseri (2021)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 1 (2021)
FIFA Uncovered (2022)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 2 (2023)

Og litt Arsenal på kulturguffebloggen
The Gooner (1987-)
Nick Hornby: Fever Pitch (1992)
Fynn og Whitcher: Arsènal (2009)
Peter Storey: True Storey (2010)
Andrew Mangan (red.): So Paddy Got Up (2011)
Philippe Auclair: Thierry Henry. Lonely at the Top (2012)
Dennis Bergkamp: Stillness and Speed (2013)
Patrick Barclay: The Life and Times of Herbert Chapman (2014)
Mangan og Allen: Together (2014)
Fynn og Whitcher: Arsène and Arsenal (2014)
Amy Lawrence: Invincible (2014)
Tony Adams: Sober (2017)
Alan Smith: Heads Up (2018)
Amy Lawrence: 89 (2019)
Arsène Wenger: My life in Red and White (2020)
Arsène Wenger. Invincible (2021)

Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 1 (2021)

Denne serien handlar om den engelske fotballigaen Premier League i 1990-åra. På den tida såg eg svært mykje fotball, slik at det var ei viss mimring over dette. Det handla rett nok mykje om Manchester United, men likevel. 

Det heile tek til med at dei beste laga føler at dei tener for lite pengar. Dei vil ikkje dela alt med heile ligaen, og bryt ut og skipar sin eigen liga. Der er det meir pengar å henta, enormt med pengar. Klubbane vert rikare, dei har rike eigarar som pøser inn pengar, og spelarane vert brått rike. Dei vert kjendisar, og mange av dei oppfører seg som kjendisar. 

Her er gjort mange nye intervju, med både spelarar, andre tilsette i klubbane og journalistar. Nokre er innsiktsfulle, andre er meir på det jamne. I tillegg til dei opplagde temaa snakkar dei ein del om rasisme, og om korleis det langt i frå er gjort nok for å få dette ut av fotballen. 

Guffen tilrår. 

Meir fotball på kulturguffebloggen
Odd Iversen og Odd Vanebo: Fotball er mitt liv (1975)
Andreas Hompland: Sogndal e laget (1982)
Jon Haaland: Tommy (1982)
Ola Chr. Nissen: Mini (1992)
Paul McGuigan og Paolo Hewitt: The Greatest Footballer You Never Saw (1997)
John Aizlewood: Playing At Home (1998)
Uli Hesse: Tor! (2003)
David Peace: The Damned United (2006)
Jonathan Wilson: Inverting the Pyramid (2008)
Zlatan Ibrahimovic og David Lagercrantz: Jeg er Zlatan (2011)
Simon Kuper: The Football Men (2011)
Rob Smyth og Georgina Turner: Jumpers for Goalposts (2011)
Rob Smyth, Leif Eriksen, Mike Gibbons: Danish Dynamite (2014)
Rob Smyth og Scott Murray: And Gazza Misses the Final (2014)
Martin Fletcher: 56. The Story of the Bradford Fire (2015)
Diego Maradona (2019)
Steffen (2020)
Alfred Fidjestøl: Mine kamper (2020)
Nils Henrik Smith: 11 meter (2020)
Nils Henrik Smith: Entusiasme og raseri (2021)
Alt for Norge (2021)
FIFA Uncovered (2022)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 2 (2023)

Og litt Arsenal på kulturguffebloggen
The Gooner (1987-)
Nick Hornby: Fever Pitch (1992)
Fynn og Whitcher: Arsènal (2009)
Peter Storey: True Storey (2010)
Andrew Mangan (red.): So Paddy Got Up (2011)
Philippe Auclair: Thierry Henry. Lonely at the Top (2012)
Dennis Bergkamp: Stillness and Speed (2013)
Patrick Barclay: The Life and Times of Herbert Chapman (2014)
Mangan og Allen: Together (2014)
Fynn og Whitcher: Arsène and Arsenal (2014)
Amy Lawrence: Invincible (2014)
Tony Adams: Sober (2017)
Alan Smith: Heads Up (2018)
Amy Lawrence: 89 (2019)
Arsène Wenger: My life in Red and White (2020)
Arsène Wenger. Invincible (2021)

Nils Henrik Smith: Entusiasme og raseri (2021)

I denne boka er det langt meir entusiasme enn raseri. Smith skriv for Josimar, eit fotballtidsskrift, og størstedelen av denne boka har stått på trykk der før. Her er artiklar og essay, og Smith tek oss med til både inn- og utland. 

Han er kanskje mest entusiastisk når han skriv om grasrotfotballen. Han skriv òg varmt om nokre av heltane sine, her er til dømes artiklar om Erik Mykland, Arne Scheie og Jon Michelet. Og han er sjølvsagt entusiastisk når han skriv om Bryne, heimstaden sin. Eg har ei kjensle av at han fleire gonger i boka passar på å nemna kvar han kjem frå, ikkje berre når han skriv om Børre Meinseth eller Erling Braut Haaland.

Smith skriv godt, sjølv om dei lange setningane hans ofte kunne vore korta ned litt. Han er faktaorientert, og legg gjerne inn lange (og gode) omvegar i tekstane sine, der det passar seg slik. 

Guffen tilrår. 

Meir Smith på kulturguffebloggen
Manhattan Skyline (2007)
Austerrike (2009)
Se ilden lyse over jord (2014)
Nils Henrik Smith: 11 meter (2020)

Meir fotball på kulturguffebloggen
Odd Iversen og Odd Vanebo: Fotball er mitt liv (1975)
Andreas Hompland: Sogndal e laget (1982)
Jon Haaland: Tommy (1982)
Ola Chr. Nissen: Mini (1992)
Paul McGuigan og Paolo Hewitt: The Greatest Footballer You Never Saw (1997)
John Aizlewood: Playing At Home (1998)
Uli Hesse: Tor! (2003)
David Peace: The Damned United (2006)
Jonathan Wilson: Inverting the Pyramid (2008)
Zlatan Ibrahimovic og David Lagercrantz: Jeg er Zlatan (2011)
Simon Kuper: The Football Men (2011)
Rob Smyth og Georgina Turner: Jumpers for Goalposts (2011)
Rob Smyth, Leif Eriksen, Mike Gibbons: Danish Dynamite (2014)
Rob Smyth og Scott Murray: And Gazza Misses the Final (2014)
Martin Fletcher: 56. The Story of the Bradford Fire (2015)
Diego Maradona (2019)
Steffen (2020)
Alfred Fidjestøl: Mine kamper (2020)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 1 (2021)
Alt for Norge (2021)
FIFA Uncovered (2022)
Fever Pitch! The Rise of the Premier League, sesong 2 (2023)

Og litt Arsenal på kulturguffebloggen
The Gooner (1987-)
Nick Hornby: Fever Pitch (1992)
Fynn og Whitcher: Arsènal (2009)
Peter Storey: True Storey (2010)
Andrew Mangan (red.): So Paddy Got Up (2011)
Philippe Auclair: Thierry Henry. Lonely at the Top (2012)
Dennis Bergkamp: Stillness and Speed (2013)
Patrick Barclay: The Life and Times of Herbert Chapman (2014)
Mangan og Allen: Together (2014)
Fynn og Whitcher: Arsène and Arsenal (2014)
Amy Lawrence: Invincible (2014)
Tony Adams: Sober (2017)
Alan Smith: Heads Up (2018)
Amy Lawrence: 89 (2019)
Arsène Wenger: My life in Red and White (2020)
Arsène Wenger. Invincible (2021)