John Lennon: Skywriting by Word of Mouth (1986)

John Lennon gav ut to bøker midt i 1960-åra. Bøkene har relativt korte tekstar, oftast humoristiske og prega av stor interesse for ordspel, og tekstane er illustrerte med fantasirike teikningar. Den fyrste boka vart ein braksuksess, medan den andre, som kom året etter, ikkje vart like populær. Ein viktig grunn til det var truleg at den fyrste stod for noko nytt, medan den andre var rimeleg lik den fyrste.

Denne boka kom ut seks år etter at Lennon vart drepen, og inneheld tekstar han skreiv i 1970-åra. Her er blinkskot her òg, men det er langt mellom dei. Her er mykje av det same som i dei to fyrste bøkene, slik at eg får ei kjensle av at dette har eg lese før.

Unntaket er dei fire tekstane som opnar boka. Dei vert presenterte under den felles overskrifta "The Ballad of John and Yoko", og der fortel Lennon om korleis han møtte Yoko Ono, korleis det var mot slutten av The Beatles, og kva han og Ono dreiv med i åra rundt 1970. Det er korte tekstar, men desse var like fullt dei langt mest interessante i boka.

Guffen er lunken. 

Meir The Beatles på kulturguffebloggen
A Hard Day's Night (film, 1964)
John Lennon: In His Own Write (1964)
John Lennon: A Spaniard in the Works (1965)
Magical Mystery Tour (film, 1967)
Yellow Submarine (film, 1968)
Jann Wenner: Lennon Remembers (1970)
Let It Be (film, 1970)
Williams/Marshall: The Man Who Gave The Beatles Away (1975)
Mark Shipper: Paperback Writer (1978)
The Rutles/All You need is Cash (film, 1978)
Brown og Gaines: The Love You Make (1983)
Ian MacDonald: Revolution in the Head (1994)
The Beatles Anthology (fjernsynsserie, 1995)
The Beatles: Anthology (2000)
Ringo Starr: Postcards from the Boys (2004)
Joshua M. Greene: Here Comes The Sun (biografi om George Harrison, 2006)
Howard Sounes: Fab. An intimate Life of Paul McCartney (2010)
George Harrison. Living in the material World (film, 2011)
Hunter Davies (red.): The John Lennon Letters (2012)
Good Ol' Freda (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del I (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del II (2013)
Tom Doyle: Man on the Run (2014)
Paul Du Noyer: Conversations with McCartney (2015)
Michael Seth Starr: Ringo. With a Little Help (2015)
The Beatles. Eight Days A Week (2016)
Sgt. Pepper's Musical Revolution (2017)
George Harrison: I Me Mine (2017)
Tony Barrell: The Beatles on the Roof (2017)
The Beatles: Get Back (bok, 2021)
Paul McCartney: The Lyrics (2021)
The Beatles. Get Back (fjernsynsserie, 2021)
McCartney 3, 2, 1 (2021)
Kozinn og Sinclair: The McCartney Legacy, Volume 1 (2022)
Kenneth Womack: Living the Beatles Legend. The Untold Story of Mal Evans (2023)

Kenneth Womack: Living the Beatles Legend. The Untold Story of Mal Evans (2023)

Det var fire medlemmer i The Beatles. Produsenten deira, George Martin, vart omtala som den femte beatlen. Viss ein skulle halda fram med nummereringa, ville Mal Evans og Neil Aspinall vore nummer seks og sju (eller omvendt). Begge var med heile vegen, og begge hadde sentrale roller.

Denne boka handlar om Evans. Han var frå Liverpool, der han arbeidde som elektrikar. Han likte og rock'n'roll, og såg ofte The Beatles på The Cavern. Han var stor og kraftig, bortimot to meter høg, og vart fyrst dørvakt på den klubben. Frå våren 1963 var han livvakt og roadie for bandet, og han var med dei overalt. Han stortreivst - han fekk sett verda, han møtte mange kjendisar, og han vassa i damer. Det ville (kanskje) ha vore greitt dersom han var fri og frank, men han var gift småbarnsfar. Eit gjennomgåande tema i boka er korleis han prøver å skjula alt for kona, korleis han greier å overtyda ho om at alt ho har høyrt og sett er feil, og at ho tek han tilbake. Så reiser han ut att og held fram som før.

Bortsett frå den kraftige ripa i lakken får han mykje skryt. Alle seier at han var ei myndig livvakt, som med eit smil eller to greidde å gjera jobben sin. Etter at bandet vart oppløyst gjekk òg livet hans i feil retning. Han var involvert i musikk framleis, og han greidde å få fram nokre gode band, men etter at kona omsider gav opp og sparka han ut, vart det for mykje for han. Han budde saman med ei ny kvinne i California, krangla så mykje med ho at ho ringde politiet, og då dei kom lyfta han eit våpen mot dei. Dei svara med å skyta han.

Hovudhistoria er kjent for meg frå før, men her vert det altså fortalt gjennom Evans. Det fungerer godt. Boka er velskriven, men eg kunne nok tenkt meg at Womack la litt mindre vekt på alle damehistoriene. Akkurat det poenget tek me ganske raskt.

Guffen tilrår.

Meir The Beatles på kulturguffebloggen
A Hard Day's Night (film, 1964)
John Lennon: In His Own Write (1964)
John Lennon: A Spaniard in the Works (1965)
Magical Mystery Tour (film, 1967)
Yellow Submarine (film, 1968)
Jann Wenner: Lennon Remembers (1970)
Let It Be (film, 1970)
Williams/Marshall: The Man Who Gave The Beatles Away (1975)
Mark Shipper: Paperback Writer (1978)
The Rutles/All You need is Cash (film, 1978)
Brown og Gaines: The Love You Make (1983)
John Lennon: Skywriting by Word of Mouth (1986)
Ian MacDonald: Revolution in the Head (1994)
The Beatles Anthology (fjernsynsserie, 1995)
The Beatles: Anthology (2000)
Ringo Starr: Postcards from the Boys (2004)
Joshua M. Greene: Here Comes The Sun (biografi om George Harrison, 2006)
Howard Sounes: Fab. An intimate Life of Paul McCartney (2010)
George Harrison. Living in the material World (film, 2011)
Hunter Davies (red.): The John Lennon Letters (2012)
Good Ol' Freda (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del I (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del II (2013)
Tom Doyle: Man on the Run (2014)
Paul Du Noyer: Conversations with McCartney (2015)
Michael Seth Starr: Ringo. With a Little Help (2015)
The Beatles. Eight Days A Week (2016)
Sgt. Pepper's Musical Revolution (2017)
George Harrison: I Me Mine (2017)
Tony Barrell: The Beatles on the Roof (2017)
The Beatles: Get Back (bok, 2021)
Paul McCartney: The Lyrics (2021)
The Beatles. Get Back (fjernsynsserie, 2021)
McCartney 3, 2, 1 (2021)
Kozinn og Sinclair: The McCartney Legacy, Volume 1 (2022)

John Lennon: A Spaniard in the Works (1965)

Debutboka til John Lennon, In His Own Write, vart, noko uventa, ein storseljar. Denne boka kom året etterpå. Det handlar sjølvsagt litt om å smi medan jarnet er varmt, men sjølv om dei to bøkene har mykje felles er det ikkje ein rein kopi.

For noko har endra seg. Boka er vel omtrent like omfangsrik, men her er det fleire lange tekstar. Nokre av desse lange tekstane er fulle av langt fleire ordspel enn sist, og her er påverknaden frå Lewis Carroll endå tydelegare. Og av og til verkar det litt om Finnegan's Wake, smak til dømes på "I find it recornered in my nosebook that it was a dokey and winnie day towart the end of Marge in the ear of our Loaf 1892..." Det verkar òg som om teikningane får meir plass her, og dei er òg større. Og betre.

Samstundes er det òg mykje felles. Her er mykje å le av. Alt er ikkje like løye, det kan skuldast at tidene har endra seg eller at eg ikkje plukkar opp det som kan ha vore samtidige referansar; det kan òg henda at det vert i meste laget å lesa boka ut på ein kveld.

Guffen tilrår. 

Meir The Beatles på kulturguffebloggen
A Hard Day's Night (film, 1964)
John Lennon: In His Own Write (1964)
Magical Mystery Tour (film, 1967)
Yellow Submarine (film, 1968)
Jann Wenner: Lennon Remembers (1970)
Let It Be (film, 1970)
Williams/Marshall: The Man Who Gave The Beatles Away (1975)
Mark Shipper: Paperback Writer (1978)
The Rutles/All You need is Cash (film, 1978)
Brown og Gaines: The Love You Make (1983)
John Lennon: Skywriting by Word of Mouth (1986)
Ian MacDonald: Revolution in the Head (1994)
The Beatles Anthology (fjernsynsserie, 1995)
The Beatles: Anthology (2000)
Ringo Starr: Postcards from the Boys (2004)
Joshua M. Greene: Here Comes The Sun (biografi om George Harrison, 2006)
Howard Sounes: Fab. An intimate Life of Paul McCartney (2010)
George Harrison. Living in the material World (film, 2011)
Hunter Davies (red.): The John Lennon Letters (2012)
Good Ol' Freda (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del I (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del II (2013)
Tom Doyle: Man on the Run (2014)
Paul Du Noyer: Conversations with McCartney (2015)
Michael Seth Starr: Ringo. With a Little Help (2015)
The Beatles. Eight Days A Week (2016)
Sgt. Pepper's Musical Revolution (2017)
George Harrison: I Me Mine (2017)
Tony Barrell: The Beatles on the Roof (2017)
The Beatles: Get Back (bok, 2021)
Paul McCartney: The Lyrics (2021)
The Beatles. Get Back (fjernsynsserie, 2021)
McCartney 3, 2, 1 (2021)
Kozinn og Sinclair: The McCartney Legacy, Volume 1 (2022)
Kenneth Womack: Living the Beatles Legend. The Untold Story of Mal Evans (2023)

John Lennon: In His Own Write (1964)

1964. The Beatles har på kort tid vorte det største bandet i verda, med fengande melodiar og rimeleg enkle tekstar. Så dukka denne boka opp. Dette er noko heilt anna, men det hadde lite å seia: Boka vart ein bestseljar. I føreordet skriv Jon Savage at boka selde 200 000 kopiar dei fyrste ti månadene. 

Skrivestilen er heilt annleis enn Beatles-tekstane. Dette minner meir om Lewis Carroll og/eller James Joyce, med mange ordspel, og mykje god humor. Boka vitnar om Lennon var språkmektig, glad i språk, og glad i å leika seg. Dei fleste av dei korte tekstane er små historier, men nokre er forma som dikt og andre som skodespel. Boka er gjennomillustrert, med teikningar av Lennon. 

Nokre tekstar er reine blinkskot, der eg både smiler og ler. Andre er mindre vellukka, kanskje av di dei er farga av tida dei var skrivne i. Boka er kort, men likevel bør nok lesinga fordelast over fleire dagar/kveldar. Av og til vart det litt i meste laget.

Savage har eit anna godt poeng i føreordet sitt: Merkeleg nok tok det nokre år til før tekstane Lennon skreiv for The Beatles fekk ei form som minna om dette.

Guffen tilrår. 

Meir The Beatles på kulturguffebloggen
A Hard Day's Night (film, 1964)
John Lennon: A Spaniard in the Works (1965)
Magical Mystery Tour (film, 1967)
Yellow Submarine (film, 1968)
Jann Wenner: Lennon Remembers (1970)
Let It Be (film, 1970)
Williams/Marshall: The Man Who Gave The Beatles Away (1975)
Mark Shipper: Paperback Writer (1978)
The Rutles/All You need is Cash (film, 1978)
Brown og Gaines: The Love You Make (1983)
John Lennon: Skywriting by Word of Mouth (1986)
Ian MacDonald: Revolution in the Head (1994)
The Beatles Anthology (fjernsynsserie, 1995)
The Beatles: Anthology (2000)
Ringo Starr: Postcards from the Boys (2004)
Joshua M. Greene: Here Comes The Sun (biografi om George Harrison, 2006)
Howard Sounes: Fab. An intimate Life of Paul McCartney (2010)
George Harrison. Living in the material World (film, 2011)
Hunter Davies (red.): The John Lennon Letters (2012)
Good Ol' Freda (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del I (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del II (2013)
Tom Doyle: Man on the Run (2014)
Paul Du Noyer: Conversations with McCartney (2015)
Michael Seth Starr: Ringo. With a Little Help (2015)
The Beatles. Eight Days A Week (2016)
Sgt. Pepper's Musical Revolution (2017)
George Harrison: I Me Mine (2017)
Tony Barrell: The Beatles on the Roof (2017)
The Beatles: Get Back (bok, 2021)
Paul McCartney: The Lyrics (2021)
The Beatles. Get Back (fjernsynsserie, 2021)
McCartney 3, 2, 1 (2021)
Kozinn og Sinclair: The McCartney Legacy, Volume 1 (2022)
Kenneth Womack: Living the Beatles Legend. The Untold Story of Mal Evans (2023)

Peter Brown og Steven Gaines: The Love You Make (1983)

Peter Brown var tett på The Beatles i 1960-åra. Han var den personlege assistenten til manageren deira, Brian Epstein, og var med på dei fleste av utanlandsturneane deira. Etter at Epstein døydde i 1967 overtok Brown mange av oppgåvene hans. Det er førti år sidan denne boka kom ut - då var det ikkje skrive så mange bøker om bandet, og Brown skriv i føreordet at han har hatt gode samtalar med alle i bandet og med svært mange i den inste krinsen deira. 

Med eit slikt utgangspunkt burde dette vore ei langt betre bok, men Brown og Gaines legg diverre vekta på heilt feil plass. Det handlar altfor mykje om privatliv og intime detaljar, og det handlar altfor mykje om økonomi og business. I privatlivdelen vert det mest sladder, i businessdelen vert det mest snakk om pengar og kontraktar. Det hadde vore langt meir spanande om Brown brukte kunnskapen sin til å fortelja meir om korleis dei fire musikantane var, om korleis dei arbeidde, osb. 

Det er òg høgst uventa at Brown legg sympatien hjå to personar: Cynthia Lennon og Brian Epstein. Han finn mykje å kritisera dei fire i bandet for, men viss Cynthia Lennon eller Brian Epstein gjer noko gale, vert det ikkje laga noko stort nummer av det.

Guffen er lunken.

Meir The Beatles på kulturguffebloggen
A Hard Day's Night (film, 1964)
John Lennon: In His Own Write (1964)
John Lennon: A Spaniard in the Works (1965)
Magical Mystery Tour (film, 1967)
Yellow Submarine (film, 1968)
Jann Wenner: Lennon Remembers (1970)
Let It Be (film, 1970)
Williams/Marshall: The Man Who Gave The Beatles Away (1975)
Mark Shipper: Paperback Writer (1978)
The Rutles/All You need is Cash (film, 1978)
John Lennon: Skywriting by Word of Mouth (1986)
Ian MacDonald: Revolution in the Head (1994)
The Beatles Anthology (fjernsynsserie, 1995)
The Beatles: Anthology (2000)
Ringo Starr: Postcards from the Boys (2004)
Joshua M. Greene: Here Comes The Sun (biografi om George Harrison, 2006)
Howard Sounes: Fab. An intimate Life of Paul McCartney (2010)
George Harrison. Living in the material World (film, 2011)
Hunter Davies (red.): The John Lennon Letters (2012)
Good Ol' Freda (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del I (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del II (2013)
Tom Doyle: Man on the Run (2014)
Paul Du Noyer: Conversations with McCartney (2015)
Michael Seth Starr: Ringo. With a Little Help (2015)
The Beatles. Eight Days A Week (2016)
Sgt. Pepper's Musical Revolution (2017)
George Harrison: I Me Mine (2017)
Tony Barrell: The Beatles on the Roof (2017)
The Beatles: Get Back (bok, 2021)
Paul McCartney: The Lyrics (2021)
The Beatles. Get Back (fjernsynsserie, 2021)
McCartney 3, 2, 1 (2021)
Kozinn og Sinclair: The McCartney Legacy, Volume 1 (2022)
Kenneth Womack: Living the Beatles Legend. The Untold Story of Mal Evans (2023)

Allan Kozinn og Adrian Sinclair: The McCartney Legacy. Volume 1, 1969-73 (2022)

Den grundigaste og beste Beatles-boka eg har lese så langt er det fyrste bandet i trilogien til Mark Lewisohn, Tune In. Han har ekstreme kunnskapar om bandet, og har eit suverent auge for detaljar som kan verta viktige seinare i soga. Denne boka tek føre seg livet og karrieren til Paul McCartney etter The Beatles. Også her er detaljnivået høgt, og sjølv om det er ei god bok er ho ikkje på nivå med Tune In. 

Forteljinga tek til i 1969, altså medan The Beatles framleis held saman (til ei viss grad). Det er eit godt val av Kozinn og Sinclair, mykje av det som skjer fram mot Beatles offentleg vert oppløyst er vesentleg for det som kjem vidare i boka. Det handlar om kranglar og venskap med dei tre i Beatles, det handlar om korleis han stablar Wings på beina, det handlar om korleis dei fleste platene han gjev ut vert slakta, det handlar om korleis Wings fungerer (eller ikkje fungerer) som band, og det handlar litt om privatliv.

For ein som er under middels interessert i musikken til McCartney etter Beatles vert dei mange og grundige referata frå studio-innspelingar for mange og grundige. Det som fengar gjennom heile boka er at McCartney, medvite eller umedvite, heile tida kjempar mot si eiga fortid. Alt han gjev ut vert målt mot Beatles, og i studio er det alltid han som skal ha siste ordet. Mange som møter han vert (sjølvsagt) heilt fjetra når dei møter han. Dei andre i bandet vert godt kjende med han, sjølvsagt, men han behandlar dei meir som tilsette enn kollegaer. Dei har ei fast, låg vekeløn. 

Boka sluttar med at dei gjev ut Band on the Run, ei plate som får betre meldingar enn dei som går før. Rett før dei skulle til Nigeria for å spela inn plata slutta to av medlemmene i bandet, i protest mot måten dei vart handsama på og at dei tente så lite. Den siste av desse sluttingane får Linda McCartney til å tilta heilt - ho ringjer tilbake og seier "How dare you inconvenience us?" Ho får til svar at det faktisk er heilt omvendt, men reaksjonen til Linda viser at ho òg såg seg sjølv som kongeleg: Ho var med i Wings, men vart som regel dregen fram som eit veikt, veikt punkt.

Her er mykje interessant, men her er òg noko å trekkja for. Eg nemnde alt at det ofte vert for detaljert - platene McCartney gav ut i desse åra er ikkje spanande nok til å forsvara ei så detaljert oppramsing. Dessutan er her to rare ting med typografien - merka dei bruker for fotnotar er så små at dei nesten er usynlege. Kvar studioøkt opnar med nokre fakta i ein innramma tekstboks, før dei neste fem-seks linene også står i den boksen. Og så har dei, merkeleg nok, gjeve ut ei bok på 700 sider utan namneregister.

Guffen tilrår.  

Meir The Beatles på kulturguffebloggen
A Hard Day's Night (film, 1964)
John Lennon: In His Own Write (1964)
John Lennon: A Spaniard in the Works (1965)
Magical Mystery Tour (film, 1967)
Yellow Submarine (film, 1968)
Jann Wenner: Lennon Remembers (1970)
Let It Be (film, 1970)
Williams/Marshall: The Man Who Gave The Beatles Away (1975)
Mark Shipper: Paperback Writer (1978)
The Rutles/All You need is Cash (film, 1978)
Brown og Gaines: The Love You Make (1983)
John Lennon: Skywriting by Word of Mouth (1986)
Ian MacDonald: Revolution in the Head (1994)
The Beatles Anthology (fjernsynsserie, 1995)
The Beatles: Anthology (2000)
Ringo Starr: Postcards from the Boys (2004)
Joshua M. Greene: Here Comes The Sun (biografi om George Harrison, 2006)
Howard Sounes: Fab. An intimate Life of Paul McCartney (2010)
George Harrison. Living in the material World (film, 2011)
Hunter Davies (red.): The John Lennon Letters (2012)
Good Ol' Freda (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del I (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del II (2013)
Tom Doyle: Man on the Run (2014)
Paul Du Noyer: Conversations with McCartney (2015)
Michael Seth Starr: Ringo. With a Little Help (2015)
The Beatles. Eight Days A Week (2016)
Sgt. Pepper's Musical Revolution (2017)
George Harrison: I Me Mine (2017)
Tony Barrell: The Beatles on the Roof (2017)
The Beatles: Get Back (bok, 2021)
Paul McCartney: The Lyrics (2021)
The Beatles. Get Back (fjernsynsserie, 2021)
McCartney 3, 2, 1 (2021)
Kenneth Womack: Living the Beatles Legend. The Untold Story of Mal Evans (2023)

McCartney 3, 2, 1 (2021)

Det er rart. Eg kjenner Beatles-historia ut og inn, i alle fall i grove trekk. Eg har sett filmar, eg har lese bøker, eg har sett fleire filmar og lese fleire bøker, og eg har lese fleire bøker om att. Sjølvsagt dukkar det av og til opp noko nytt, men ikkje alltid. I denne serien dukkar det ikkje opp så mykje nytt, men likevel: Dette var tre flotte timar.

Det heile er veldig enkelt: Paul McCartney sit med eit miksebord, saman med Rick Rubin. Han er ein stjerneprodusent - han grunnla Def Jam og har seinare produsert plater for svært mange store artistar. Han kan òg musikkhistoria hans, men det er ikkje rolla hans her: Han stiller McCartney spørsmål han har fått mange gonger før, og McCartney svarar. 

Det som gjer det stort er at dei sit ved miksebordet. Når dei snakkar om ein song kan Rubin spela han av, og variera kor mange av spora dei høyrer. Av og til er det alt; av og til er det berre eitt spor. Dei kosar seg, dei skrur opp musikken, reiser seg opp og små-dansar. Rubin er imponert, og det er imponerande korleis han skapar inntrykk av at mykje er nytt for han. Av og til kjem det uventa spørsmål, av og til handlar det om songar McCartney spelte inn etter Beatles, men stort sett er det Beatles det går i. Og det er jo kjekt.

Guffen tilrår. 

Meir The Beatles på kulturguffebloggen
A Hard Day's Night (film, 1964)
John Lennon: In His Own Write (1964)
John Lennon: A Spaniard in the Works (1965)
Magical Mystery Tour (film, 1967)
Yellow Submarine (film, 1968)
Jann Wenner: Lennon Remembers (1970)
Let It Be (film, 1970)
Williams/Marshall: The Man Who Gave The Beatles Away (1975)
Mark Shipper: Paperback Writer (1978)
The Rutles/All You need is Cash (film, 1978)
Brown og Gaines: The Love You Make (1983)
John Lennon: Skywriting by Word of Mouth (1986)
Ian MacDonald: Revolution in the Head (1994)
The Beatles Anthology (fjernsynsserie, 1995)
The Beatles: Anthology (2000)
Ringo Starr: Postcards from the Boys (2004)
Joshua M. Greene: Here Comes The Sun (biografi om George Harrison, 2006)
Howard Sounes: Fab. An intimate Life of Paul McCartney (2010)
George Harrison. Living in the material World (film, 2011)
Hunter Davies (red.): The John Lennon Letters (2012)
Good Ol' Freda (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del I (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del II (2013)
Tom Doyle: Man on the Run (2014)
Paul Du Noyer: Conversations with McCartney (2015)
Michael Seth Starr: Ringo. With a Little Help (2015)
The Beatles. Eight Days A Week (2016)
Sgt. Pepper's Musical Revolution (2017)
George Harrison: I Me Mine (2017)
Tony Barrell: The Beatles on the Roof (2017)
The Beatles: Get Back (bok, 2021)
Paul McCartney: The Lyrics (2021)
The Beatles. Get Back (fjernsynsserie, 2021)
Kozinn og Sinclair: The McCartney Legacy, Volume 1 (2022)
Kenneth Womack: Living the Beatles Legend. The Untold Story of Mal Evans (2023)

The Beatles. Get Back (2021)

Det meste er sagt om The Beatles, men slettes ikkje alt. Det massive bokprosjektet til Mark Lewisohn kjem med detaljar ingen har visst om, og denne film-trilogien gjer det same. 

I januar 1969 fann The Beatles ut at dei ville laga ein ny film. Filmen skulle handla om at dei øvde inn nye songar, før dei framførte dei på ein konsert som skulle gjevast ut på plate. Det var ein ambisiøs plan, ikkje minst av di dei i november hadde gjeve ut dobbelt-albumet The Beatles, slik at dei ikkje hadde så mange songar å ta av. Planen vart endra undervegs, slik det går fram av filmen Let It Be. Den viser eit band i oppløysing, der dei fire medlemmene ikkje trivst i lag.

Denne trilogien er sett saman av det same film-materialet, og fortel ei heilt anna soge. Peter Jackson har gått gjennom alt av film og alle lydopptaka, og viser eit heilt anna band. Javisst er det tung stemning av og til, og javisst er det litt ubehageleg når Lennon og Harrison snakkar om Allan Klein, men stort sett er humøret på topp. Dei skriv songar, dei øver dei inn, dei spelar andre songar, og smiler og ler. Yoko Ono er der nesten heile tida, men er slettes ikkje eit problem. 

Get Back gjev eit godt bilete av korleis bandet arbeidde saman, og dei fire har heilt ulike roller. Det er Lennon og McCartney som er sjefane, og dei har ufatteleg stor respekt for kvarandre. Harrison er litt lengre nede på rangstigen, og vert ikkje snakka til på same måten. Mot slutten av den fyrste delen sluttar han i bandet, etter altfor mykje mas frå McCartney om korleis Harrison skal spela. Ringo Starr ser ut som om han kjedar seg absolutt heile tida, og er den eigentlege silent Beatle. Spelegleda er stor hjå alle, og det tek seg opp då Billy Preston, ein gamal kjenning frå Hamburg, vert med på keyboard. 

Det heile er fabelaktig. Det varer i meir enn åtte timar, men eg ser gjerne dette om att. 

Guffen tilrår. 

Meir The Beatles på kulturguffebloggen
A Hard Day's Night (film, 1964)
John Lennon: In His Own Write (1964)
John Lennon: A Spaniard in the Works (1965)
Magical Mystery Tour (film, 1967)
Yellow Submarine (film, 1968)
Jann Wenner: Lennon Remembers (1970)
Let It Be (film, 1970)
Williams/Marshall: The Man Who Gave The Beatles Away (1975)
Mark Shipper: Paperback Writer (1978)
The Rutles/All You need is Cash (film, 1978)
Brown og Gaines: The Love You Make (1983)
John Lennon: Skywriting by Word of Mouth (1986)
Ian MacDonald: Revolution in the Head (1994)
The Beatles Anthology (fjernsynsserie, 1995)
The Beatles: Anthology (2000)
Ringo Starr: Postcards from the Boys (2004)
Joshua M. Greene: Here Comes The Sun (biografi om George Harrison, 2006)
Howard Sounes: Fab. An intimate Life of Paul McCartney (2010)
George Harrison. Living in the material World (film, 2011)
Hunter Davies (red.): The John Lennon Letters (2012)
Good Ol' Freda (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del I (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del II (2013)
Tom Doyle: Man on the Run (2014)
Paul Du Noyer: Conversations with McCartney (2015)
Michael Seth Starr: Ringo. With a Little Help (2015)
The Beatles. Eight Days A Week (2016)
Sgt. Pepper's Musical Revolution (2017)
George Harrison: I Me Mine (2017)
Tony Barrell: The Beatles on the Roof (2017)
The Beatles: Get Back (bok, 2021)
Paul McCartney: The Lyrics (2021)
McCartney 3, 2, 1 (2021)
Kozinn og Sinclair: The McCartney Legacy, Volume 1 (2022)
Kenneth Womack: Living the Beatles Legend. The Untold Story of Mal Evans (2023)

Paul McCartney: The Lyrics (2021)

I føreordet til denne boka skriv McCartney at han ofte er spurd om å skriva ein sjølvbiografi. Det har han aldri teke seg tid til, og han meiner at dette er det nærmaste han kjem. Det veit han betre enn meg, men likevel: Dette er rimeleg fjernt frå ein sjølvbiografi.

I boka (eller bøkene - det er to bøker samla i ein boks) er det 154 songtekstar. Dei kjem i alfabetisk rekkjefylgje, og dekkjer heile livet hans, frå midt i 1950-åra til 2020. McCartney har skrive litt om kvar av tekstane. Til kvar tekst kjem det òg illustrasjonar - det kan vera foto, det kan vera handskrivne tekstar, det kan vera andre ting. Fyrst var eg litt overraska over at songtekstane ikkje kom kronologisk, men slik tekstane om songtekstane er lagt opp, fungerte løysinga heilt fint.

Boka er omtrent slik karriera til McCartney har vore. Av og til er dette finfint og vel så det. Andre gonger er det så pinleg og banalt at det er freistande å bla seg vidare. Han kjem med gode innsikter om mange av tekstane, men andre stader skriv han berre ord. Han skriv nesten meir om å laga musikk, og det verkar som om musikken og melodiane er viktigare for han. 

Eg las nok kapitla om Beatles-tekstar nøgnare enn dei andre, sikkert av di eg ikkje kjenner det han har gjort dei siste femti åra like godt. Eit par gonger kjem det noko eg stussar over. Han skriv til dømes om Tara Guinness, som ofte er omtalt som han som blew his mind out in a car i "A Day In the Life". Det meste av teksten til den songen var skrive av John Lennon, den allment aksepterte versjonen til no er at McCartney kom med mellomspelet, og at han saman med Lennon flikka på teksten Lennon hadde skrive. Her skriv McCartney at "I wrote about [Tara Guinness] i A Day in The Life", og siterer dei to linene om trafikkulukka. Bidraget til Lennon vert ikkje nemnt med eit ord. Om så godt som alle Beatles-tekstane står det òg "Writers: Paul McCartney og John Lennon" - endeleg får altså McCartney gjennomført den gamle tanken sin om at den som bidrog mest skal stå fyrst. Eit siste ankepunkt er at mange poeng vert repeterte i dei ulike nyskrivne tekstane.

Guffen er lunken.  

Meir The Beatles på kulturguffebloggen
A Hard Day's Night (film, 1964)
John Lennon: In His Own Write (1964)
John Lennon: A Spaniard in the Works (1965)
Magical Mystery Tour (film, 1967)
Yellow Submarine (film, 1968)
Jann Wenner: Lennon Remembers (1970)
Let It Be (film, 1970)
Williams/Marshall: The Man Who Gave The Beatles Away (1975)
Mark Shipper: Paperback Writer (1978)
The Rutles/All You need is Cash (film, 1978)
Brown og Gaines: The Love You Make (1983)
John Lennon: Skywriting by Word of Mouth (1986)
Ian MacDonald: Revolution in the Head (1994)
The Beatles Anthology (fjernsynsserie, 1995)
The Beatles: Anthology (2000)
Ringo Starr: Postcards from the Boys (2004)
Joshua M. Greene: Here Comes The Sun (biografi om George Harrison, 2006)
Howard Sounes: Fab. An intimate Life of Paul McCartney (2010)
George Harrison. Living in the material World (film, 2011)
Hunter Davies (red.): The John Lennon Letters (2012)
Good Ol' Freda (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del I (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del II (2013)
Tom Doyle: Man on the Run (2014)
Paul Du Noyer: Conversations with McCartney (2015)
Michael Seth Starr: Ringo. With a Little Help (2015)
The Beatles. Eight Days A Week (2016)
Sgt. Pepper's Musical Revolution (2017)
George Harrison: I Me Mine (2017)
Tony Barrell: The Beatles on the Roof (2017)
The Beatles: Get Back (bok, 2021)
The Beatles. Get Back (fjernsynsserie, 2021)
McCartney 3, 2, 1 (2021)
Kozinn og Sinclair: The McCartney Legacy, Volume 1 (2022)
Kenneth Womack: Living the Beatles Legend. The Untold Story of Mal Evans (2023)

The Beatles: Get Back (2021)

Det er femti år sidan The Beatles vart oppløyst. Eg veit ikkje om det er den einaste grunnen, men det kjem ein del jubilerande saker og ting denne hausten. Det byrja litt forsiktig med ein lang artikkel i siste Mojo, det vert avslutta med ein filmtrilogi der Peter Jackson visstnok boltrar seg i tidlegare u-viste klipp frå filmen som vart Let It Be, og midt i mellom kom denne boka.

Kortversjonen er at The Beatles ville laga ein dokumentarfilm som viste korleis dei arbeidde i studio. Det heile skulle kulminera med ei plate, og ein konsert ein spektakulær stad - det var mellom anna snakk om eit stort amfiteater i Nord-Afrika. Entusiasmen var slettes ikkje like stor for den siste delen av prosjektet, Ringo Starr var til dømes aldeles uinteressert i å reisa ein stad der han ikkje fekk britisk mat.

I alle fall: Alt vart filma, og det er dialogane i desse filmane som ligg til grunn for denne boka. Med jamne mellomrom kjem det avsnitt som fortel kva songar dei spelar på osb., men stort sett er heile boka referat frå samtalar. Det kunne vore hyper-interessant, her er det ofte livlaust. Mange av samtalane handlar om heilt daglegdagse ting, og sjølv om desse dialogane er ukjende frå før, er det ikkje akkurat slik at dei kastar nytt lys over det som skjedde. Paul McCartney vil at bandet skal gjera alt mogeleg, og er den som snakkar mest. George Harrison er den minst engasjerte, er rimeleg lunken til heile prosjektet, og ved eitt høve sluttar han i bandet. John Lennon er med på ideane til McCartney, men viser ingen entusiasme. Det heile sluttar med den vidgjetne konserten på taket.

Av og til er det stas, som oftast er det litt sånn meh. Eg trur film-trilogien vert langt betre, der får me tonefall og andletsuttrykk og ikkje minst musikk på kjøpet.

Guffen er lunken. 

Meir The Beatles på kulturguffebloggen
A Hard Day's Night (film, 1964)
John Lennon: In His Own Write (1964)
John Lennon: A Spaniard in the Works (1965)
Magical Mystery Tour (film, 1967)
Yellow Submarine (film, 1968)
Jann Wenner: Lennon Remembers (1970)
Let It Be (film, 1970)
Williams/Marshall: The Man Who Gave The Beatles Away (1975)
Mark Shipper: Paperback Writer (1978)
The Rutles/All You need is Cash (film, 1978)
Brown og Gaines: The Love You Make (1983)
John Lennon: Skywriting by Word of Mouth (1986)
Ian MacDonald: Revolution in the Head (1994)
The Beatles Anthology (fjernsynsserie, 1995)
The Beatles: Anthology (2000)
Ringo Starr: Postcards from the Boys (2004)
Joshua M. Greene: Here Comes The Sun (biografi om George Harrison, 2006)
Howard Sounes: Fab. An intimate Life of Paul McCartney (2010)
George Harrison. Living in the material World (film, 2011)
Hunter Davies (red.): The John Lennon Letters (2012)
Good Ol' Freda (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del I (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del II (2013)
Tom Doyle: Man on the Run (2014)
Paul Du Noyer: Conversations with McCartney (2015)
Michael Seth Starr: Ringo. With a Little Help (2015)
The Beatles. Eight Days A Week (2016)
Sgt. Pepper's Musical Revolution (2017)
George Harrison: I Me Mine (2017)
Tony Barrell: The Beatles on the Roof (2017)
Paul McCartney: The Lyrics (2021)
The Beatles. Get Back (fjernsynsserie, 2021)
McCartney 3, 2, 1 (2021)
Kozinn og Sinclair: The McCartney Legacy, Volume 1 (2022)
Kenneth Womack: Living the Beatles Legend. The Untold Story of Mal Evans (2023)

The Beatles: Anthology (2000)

Medan me ventar på band II av biografien Mark Lewisohn skriv: Eg fann fram denne. Eg veit om lag alt som skjer, men det er stas likevel. Boka er rein oral history, og det er i hovudsak dei fire i The Beatles som snakkar. Sjølv om dei tidvis er reserverte, og sjølv om det heile sjølvsagt er redigert, får me eit godt bilete av korleis tilhøva var i bandet.

Boka vart laga i samband med fjernsynsserien med det same namnet. Dei tre attlevande gjorde ei rekkje intervju, medan ein brukte arkivmateriale med John Lennon. Sitata hans i denne boka er altså utan etterpåklokskap, og dei framstår difor gjerne friskare enn dei andre. Der er det ei grei tredeling: 

Ringo Starr er litt som ein nisse på lasset - han er jamt over positiv til det meste som skjedde, men er òg kritisk der Harrison eller Lennon var kritiske. George Harrison er ekstremt kritisk, både til livet som superstjerne og utviklinga i bandet dei siste to-tre åra. Paul McCartney er den som verkeleg er oppteken av eige image, han kvir seg for å ta skulda for dei dårlege vala bandet tok etter at manageren Brian Epstein døydde. Han er òg den einaste som kunne tenkt seg at bandet heldt fram endå lenger. Dei andre var klar over at dei song på siste verset; McCartney kom heile tida med nye idear, idear han vona ville føra til at bandet fann att entusiasmen.

Mykje av det som står her hadde altså tent på meir kritisk tenking, men i store og heile er jo dette obligatorisk lesnad.

Guffen tilrår. 

Meir The Beatles på kulturguffebloggen
A Hard Day's Night (film, 1964)
John Lennon: In His Own Write (1964)
John Lennon: A Spaniard in the Works (1965)
Magical Mystery Tour (film, 1967)
Yellow Submarine (film, 1968)
Jann Wenner: Lennon Remembers (1970)
Let It Be (film, 1970)
Williams/Marshall: The Man Who Gave The Beatles Away (1975)
Mark Shipper: Paperback Writer (1978)
The Rutles/All You need is Cash (film, 1978)
Brown og Gaines: The Love You Make (1983)
John Lennon: Skywriting by Word of Mouth (1986)
Ian MacDonald: Revolution in the Head (1994)
The Beatles Anthology (fjernsynsserie, 1995)
Ringo Starr: Postcards from the Boys (2004)
Joshua M. Greene: Here Comes The Sun (biografi om George Harrison, 2006)
Howard Sounes: Fab. An intimate Life of Paul McCartney (2010)
George Harrison. Living in the material World (film, 2011)
Hunter Davies (red.): The John Lennon Letters (2012)
Good Ol' Freda (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del I (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del II (2013)
Tom Doyle: Man on the Run (2014)
Paul Du Noyer: Conversations with McCartney (2015)
Michael Seth Starr: Ringo. With a Little Help (2015)
The Beatles. Eight Days A Week (2016)
Sgt. Pepper's Musical Revolution (2017)
George Harrison: I Me Mine (2017)
Tony Barrell: The Beatles on the Roof (2017)
The Beatles: Get Back (bok, 2021)
Paul McCartney: The Lyrics (2021)
The Beatles. Get Back (fjernsynsserie, 2021)
McCartney 3, 2, 1 (2021)
Kozinn og Sinclair: The McCartney Legacy, Volume 1 (2022)
Kenneth Womack: Living the Beatles Legend. The Untold Story of Mal Evans (2023)

Allan Williams/William Marshall: The Man Who Gave The Beatles Away (1975)

Boka handlar om dei som vart superstjerner, og dei som nesten vart det. Williams legg det meste av sympatien hjå dei som slutta i The Beatles, anten av di dei ville det sjølv, eller av di dei fekk sparken. Og for Williams er det éin ting ved superstjernelivet som var viktig: Pengar. Kvar gong ein musikar forsvinn ut av gruppa snakkar Williams om alle millionane han gjekk glipp av.

Williams gjekk glipp av mange millionar sjølv, og det kan vera ein av grunnane til sympatien hans. Han var frå Liverpool, der han tente pengar på litt ymse vis. Han dreiv nattklubbar, med og utan nakne damer, han dreiv barar, og etter at The Beatles spelte der nokre gonger vart han manageren deira. Han hadde lita røynsle med slikt arbeid, men greidde å få dei til Hamburg. Fyrste gong dei spelte der var han til og med sjåfør, og køyrde dei heilt til Hamburg. Resten er historie, som det heiter. Då Williams døydde skreiv sjølvaste Mark Lewisohn "No Allan Williams, no Hamburg. No Hamburg, No Beatles". Under det andre Hamburg-opphaldet deira kom bandet på kant med Williams, dei var (sjølvsagt) usamde om pengar. Noko seinare vart Williams kontakta av Brian Epstein, som gjerne ville verta manageren deira. Williams svara at det måtte han ikkje finna på, men Epstein slo likevel til. Og resten er historie, som det heiter.

Williams var altså svært viktig for Beatles. Denne boka er nok ikkje like viktig. Eg har ei kjensle av at Williams ikkje er den mest truverdige kjelda, og han er òg litt for oppteken av å fortelja om dei gongene det var skikkeleg mykje banking og slosting. Han er ein god forteljar, så boka er underhaldande, men dei som vil vera sikker på at det dei les faktisk stemmer bør kanskje lesa noko anna.

Guffen tilrår.

Meir The Beatles på kulturguffebloggen
A Hard Day's Night (film, 1964)
John Lennon: In His Own Write (1964)
John Lennon: A Spaniard in the Works (1965)
Magical Mystery Tour (film, 1967)
Yellow Submarine (film, 1968)
Jann Wenner: Lennon Remembers (1970)
Let It Be (film, 1970)
Mark Shipper: Paperback Writer (1978)
The Rutles/All You need is Cash (film, 1978)
Brown og Gaines: The Love You Make (1983)
John Lennon: Skywriting by Word of Mouth (1986)
Ian MacDonald: Revolution in the Head (1994)
The Beatles Anthology (fjernsynsserie, 1995)
The Beatles: Anthology (2000)
Ringo Starr: Postcards from the Boys (2004)
Joshua M. Greene: Here Comes The Sun (biografi om George Harrison, 2006)
Howard Sounes: Fab. An intimate Life of Paul McCartney (2010)
George Harrison. Living in the material World (film, 2011)
Hunter Davies (red.): The John Lennon Letters (2012)
Good Ol' Freda (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del I (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del II (2013)
Tom Doyle: Man on the Run (2014)
Paul Du Noyer: Conversations with McCartney (2015)
Michael Seth Starr: Ringo. With a Little Help (2015)
The Beatles. Eight Days A Week (2016)
Sgt. Pepper's Musical Revolution (2017)
George Harrison: I Me Mine (2017)
Tony Barrell: The Beatles on the Roof (2017)
The Beatles: Get Back (bok, 2021)
Paul McCartney: The Lyrics (2021)
The Beatles. Get Back (fjernsynsserie, 2021)
McCartney 3, 2, 1 (2021)
Kozinn og Sinclair: The McCartney Legacy, Volume 1 (2022)
Kenneth Womack: Living the Beatles Legend. The Untold Story of Mal Evans (2023)

Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del II (2013)

Dette er band to av den fyrste delen av denne svært omfattande Beatles-biografien. Saman det det fyrste bandet har eg no vore gjennom litt over 1500 fabelaktige sider. Mark Lewisohn går ekstremt langt ned i kjeldene - desse sidene dekkjer tida fram til 1. januar 1963. Dei står altså framleis på trappene til eit verkeleg gjennombrot, og har berre gjeve ut éin singel. Det seier litt om framdrifta når den fyrste konserten med Ringo Starr som medlem i bandet vert omtalt på side 1293.

Javisst er det mange detaljar, men det er likevel ei uvanleg god bok. Lewisohn skriv svært godt, han har full kontroll på stoffet sitt, og ser samanhengar dei fleste andre ville ha gått glipp av. Lewisohn har vore Beatles-historikar heile livet, og det er tydeleg. Han refererer til obskure konsert-opptak, han har vore innom i ei rekkje private fotoalbum, og teiknar eit bilete av The Beatles som er ulikt alt anna. Eg gler meg stort til dei neste banda.

Er det noko å trekkja for? Sjølvsagt. Som i det fyrste bandet har han ei uforståeleg veksling mellom informative fotnotar og informative sluttnotar. Viss han er redd for at sluttnotane ville teke for mykje plass som fotnotar er han på villspor - dei som les så detaljert bok som dette ville ikkje protestert om ho var femti sider lengre. Det andre som trekkjer ned er at alle sentrale personar vert omtala med førenamn. Som regel er det heilt greitt, men når George Martin og George Harrison er i same rom, og Lewisohn skriv om noko George seier eller gjer, er det nokre stader uråd å vita kven av dei det handlar om.

Guffen tilrår.

Meir The Beatles på kulturguffebloggen
A Hard Day's Night (film, 1964)
John Lennon: In His Own Write (1964)
John Lennon: A Spaniard in the Works (1965)
Magical Mystery Tour (film, 1967)
Yellow Submarine (film, 1968)
Jann Wenner: Lennon Remembers (1970)
Let It Be (film, 1970)
Williams/Marshall: The Man Who Gave The Beatles Away (1975)
Mark Shipper: Paperback Writer (1978)
The Rutles/All You need is Cash (film, 1978)
Brown og Gaines: The Love You Make (1983)
John Lennon: Skywriting by Word of Mouth (1986)
Ian MacDonald: Revolution in the Head (1994)
The Beatles Anthology (fjernsynsserie, 1995)
The Beatles: Anthology (2000)
Ringo Starr: Postcards from the Boys (2004)
Joshua M. Greene: Here Comes The Sun (biografi om George Harrison, 2006)
Howard Sounes: Fab. An intimate Life of Paul McCartney (2010)
George Harrison. Living in the material World (film, 2011)
Hunter Davies (red.): The John Lennon Letters (2012)
Good Ol' Freda (2013)
Mark Lewisohn: The Beatles. Tune In, del I (2013)
Tom Doyle: Man on the Run (2014)
Paul Du Noyer: Conversations with McCartney (2015)
Michael Seth Starr: Ringo. With a Little Help (2015)
The Beatles. Eight Days A Week (2016)
Sgt. Pepper's Musical Revolution (2017)
George Harrison: I Me Mine (2017)
Tony Barrell: The Beatles on the Roof (2017)
The Beatles: Get Back (bok, 2021)
Paul McCartney: The Lyrics (2021)
The Beatles. Get Back (fjernsynsserie, 2021)
McCartney 3, 2, 1 (2021)
Kozinn og Sinclair: The McCartney Legacy, Volume 1 (2022)
Kenneth Womack: Living the Beatles Legend. The Untold Story of Mal Evans (2023)