Jackson J. Benson: John Steinbeck. Writer (1984)

Ein dag slo det meg at eg har lese det meste som tre nobelprisvinnande forfattarar har gjeve ut. Hjå Fosse og Munro held det aller, aller meste eit skyhøgt nivå, men hjå Steinbeck er det ikkje heilt slik. Her er mange toppar, men det er òg mange mindre vellukka bøker. 

Denne biografien legg ikkje skjul på det. Der ligg kanskje eit slags forsvar i at Benson ofte kjem tilbake til at Steinbeck ville vidare, at han eksperimenterte med nye tema og former. Men han greier ikkje heilt å vera usamd i at det var 1930-åra som var det verkeleg store tiåret til Steinbeck. Og at det var litt rart at han fekk nobelprisen i 1962, lenge etter at han hadde gjeve ut noko stort.

Denne biografien er stor, boka er på noko over 1000 sider. Det er ei solid bok, der Benson bruker kjeldene godt. Han har hatt tilgang til fleire brevsamlingar, og bruker breva til Steinbeck flittig. Han skreiv brev heile tida, og kunne vera open om både personlege ting og om litteraturen sin. Han var nok ein vanskeleg person, mest av di han var ein slik som lett vart fornærma, og som aldri gløymde ein uvenskap.

Det var litt overraskande for meg at Steinbeck ikkje stod lengre ute på venstresida. Fleire av bøkene i 1930-åra tyder på det. Etter meisterverket The Grapes of Wrath, som kom i 1939, vart han så upopulær hjå dei han kritiserte at han nærmast gjekk i dekning. Han var redd for at dei anten skulle skada han, eller at dei skulle setja opp ei felle for han. 

Guffen tilrår.

Meir Steinbeck på kulturguffebloggen
Cup of Gold (1929)
The Pastures of Heaven (1932)
The Red Pony (1933)
To a God Unknown (1933)
Tortilla Flat (1935)
In Dubious Battle (1936)
The Harvest Gypsies (1936)
Of Mice and Men (1937)
The Long Valley (1938)
The Grapes of Wrath (1939)
The Grapes of Wrath (1940, film)
The Moon is Down (1942)
Cannery Row (1945)
The Pearl (1947)
The Wayward Bus (1947)
Burning Bright (1950)
East of Eden (1952)
Sweet Thursday (1954)
East of Eden (1955, film)
The Short Reign of Pippin IV (1957)
The Winter of Our Discontent (1961)
Travels With Charley (1962)
Journal of a Novel (1969)
Of Mice and Men (1992, film)
America and Americans. And Selected Nonfiction (2002)
Geert Mak: USA. En reise (2012)

John Steinbeck: America and Americans. And Selected Nonfiction (2002)

John Steinbeck skreiv visst omtrent heile tida. Han hadde ein stor og omfattande skjønnlitterær produksjon, men skreiv òg sakprosa. Midt i 1960-åra skreiv han nokre essay om heimlandet sitt, og desse vart samla i ei bok i 1966. Det var den siste Steinbeck-boka som kom ut medan han levde - han døydde to år seinare. Dei essaya kjem til slutt i denne boka, og her har dei fått selskap av ei rekkje andre tekstar Steinbeck skreiv. Det er ei uventa ujamn samling.

Tekstane er samla under overskriftene "Places of the Heart", "Engaged Artist", "Occasional Pieces", "On Writing", "Friends", "Journalist Abroad" og "War Correspondent". Her er godbitar dei fleste stadene, kanskje spesielt i dei to fyrste og i "On Writing". Andre er mindre gode, i vene-delen står det til dømes eit altfor langt utdrag frå "About Ed Ricketts". 

I bolken om den engasjerte kunstnaren står fleire av artiklane han skreiv om klimaflyktningane i USA i 1930-åra, altså dei mange som flykta frå Oklahoma til California. Der står han trygt og godt på venstresida, og det er overraskande å lesa artiklane han tretti år seinare skreiv frå Vietnam. Han var kanskje prega av at son hans kjempa i den krigen, men dei artiklane kunne vore brukte som rein amerikansk propaganda. Steinbeck var der i fleire veker, og ser ut til å ha kjøpt alt han vart servert av dei som passa på han. Dette var rett nok tidleg i krigen, men likevel.

Den siste bolken i boka, altså den om Amerika og amerikanarar, er litt for langdryg og livlaus. Han skildra landet sitt langt betre i Travels With Charley, som kom ut fire år tidlegare. Kanskje han vart mykje eldre på dei åra.

Guffen er lunken. 

Meir Steinbeck på kulturguffebloggen
Cup of Gold (1929)
The Pastures of Heaven (1932)
The Red Pony (1933)
To a God Unknown (1933)
Tortilla Flat (1935)
In Dubious Battle (1936)
The Harvest Gypsies (1936)
Of Mice and Men (1937)
The Long Valley (1938)
The Grapes of Wrath (1939)
The Grapes of Wrath (1940, film)
The Moon is Down (1942)
Cannery Row (1945)
The Pearl (1947)
The Wayward Bus (1947)
Burning Bright (1950)
East of Eden (1952)
Sweet Thursday (1954)
East of Eden (1955, film)
The Short Reign of Pippin IV (1957)
The Winter of Our Discontent (1961)
Travels With Charley (1962)
Journal of a Novel (1969)
Jackson J. Benson: John Steinbeck. Writer (1984)
Of Mice and Men (1992, film)
Geert Mak: USA. En reise (2012)

John Steinbeck: Journal of a Novel (1969)

Der finst nokre forfattarar eg har lese alt skjønnlitterært av. John Steinbeck er ein av dei, og av og til les eg òg litt av det faglitterære han har skrive. Slik som denne boka.

Ein av dei aller finaste romanane til Steinbeck er East of Eden. I denne boka skildrar han korleis romanen vart til, og han gjer det i sanntid: Han har fått ei romsleg skrivebok frå redaktøren sin, Pascal Covici. Kvar skrivedag opnar med at han skriv eit slags dagboksnotat til Covici på ei venstreside i den boka, før han går over til å skriva romanen på høgresidene. Han skriv med blyant, og bruker ni månader på å skriva eit fyrsteutkast.

Det er uventa fascinerande. Han skriv litt om dagleglivet, men denne boka er klart best når han drøftar East of Eden. Han forklarar litt, han skriv om når han slit, han skriv om når det nesten går av seg sjølv. Han skriv tidleg at han veit at dette vert eitt av hovudverka hans, og han skriv om si eiga familiehistorie. Arbeidstittelen for boka var Salinas Valley, dalen der Steinbeck vaks opp, og han skriv ofte om at den og den hendinga er inspirert av noko nokon i slekta har fortalt han.

Men han ser det altså som eit hovudverk. Eit lite halvår ut i skrivinga kjem dette avsnittet: One thing I must say - I have never enjoyed my own work as I have this book. I am as excited about it now as on the day I started it. There is no letdown in my energy. I still think it is The Book, as far as I am concerned. Always before have I held something back for later. Nothing is held back here. This is not practising for a future. This is what I have practiced for. 

Det er både informativt og imponerande å fylgja Steinbeck i skriveprosessen. Han veit kva han vil, og gjer det han har tenkt å gjera. Sjølvsagt vart manuset redigert i ettertid, men det verkar som om han har laga ein plan for korleis boka skal skrivast, og så gjer han det berre. Me får altså sjansen til å vera flue på veggen når ein stor forfattar skriv ein av dei beste romanane sine. Det er opplagt at me må nytta ein slik sjanse. 

Guffen tilrår. 

Meir Steinbeck på kulturguffebloggen
Cup of Gold (1929)
The Pastures of Heaven (1932)
The Red Pony (1933)
To a God Unknown (1933)
Tortilla Flat (1935)
In Dubious Battle (1936)
The Harvest Gypsies (1936)
Of Mice and Men (1937)
The Long Valley (1938)
The Grapes of Wrath (1939)
The Grapes of Wrath (1940, film)
The Moon is Down (1942)
Cannery Row (1945)
The Pearl (1947)
The Wayward Bus (1947)
Burning Bright (1950)
East of Eden (1952)
Sweet Thursday (1954)
East of Eden (1955, film)
The Short Reign of Pippin IV (1957)
The Winter of Our Discontent (1961)
Travels With Charley (1962)
Jackson J. Benson: John Steinbeck. Writer (1984)
Of Mice and Men (1992, film)
America and Americans. And Selected Nonfiction (2002)
Geert Mak: USA. En reise (2012)

John Steinbeck: East of Eden (1952)

Mot slutten av denne boka samlar Trask-familien seg til Thanksgiving. Det er 1917, og dei har hatt sitt å stri med gjennom boka, men no ligg det an til at harmonien skal senka seg over familien igjen. Slik går det ikkje, det er vel rettare å seia at vondt går til verre her. Caleb, den eine sonen, har tent 15 000 dollar som han ynskjer at faren skal få, som eit plaster på såret etter at faren tapte mykje pengar på eit mislukka prosjekt. Faren takkar nei, og Caleb spring på dør. Tvillingbroren hans, Aron, går etter han, og Caleb finn ut at dette er kvelden då Aron skal få vita det alle andre veit: Mora er ikkje død; ho driv eit horehus på ein annan kant av byen. Det vert for mykje for Aron, som vervar seg til teneste i militæret. Nokre månader seinare får familien beskjed om at han er død.

Romanen handar i hovudsak om tre generasjonar i Trask-familien (og litt om Hamilton-familien, som er meir jordnære). Cyrus får to søner, Adam og Charles. Dei arvar mykje pengar, og Charles tek over garden i Connecticut. Adam flyttar til California, og kjøper seg ein gard Salinas-dalen. Han har gifta seg med Cathy/Kate, ei kvinne som har eit frynsete rykte. Ho vert gravid, får tvillingar, og rett etter at dei er fødde reiser ho frå familien. Dei to sønene, Caleb og Aron, er ulike, Caleb er impulsiv og eventyrlysten; Aron søkjer det trygge. Romanen vart filma i 1955, men den filmen handlar mest om den siste fjerdedelen av boka.

Det er ei omfangsrik og innhaldsrik bok, der det sentrale temaet er tilhøvet mellom fedre og søner. Midt i boka les Adam opp forteljinga om Kain og Abel, og det er opplagt at den inspirerte Steinbeck. På engelsk heiter dei Cain og Abel; dei to para med brør har altså fått namn som tek til med C og A. 

Dei siste åra har eg lese meg gjennom heile den skjønnlitterære forfattarskapen til Steinbeck. Det gjorde eg kronologisk, men eg hoppa over dei bøkene eg hadde lese frå før. Dermed vart dette den siste boka i rekkja, og det er ei bok det var verdt å venta på. Boka er glimrande. Han fortel godt, han skriv godt, dialogane er finfine og truverdige, og han leikar òg litt med romanforman. Romanen har ein eg-person, men han dukkar berre opp nokre få gonger. Og sjølv om handlina er lagt til Salinas-dalen, dalen der Steinbeck vaks opp, er det ikkje han som er eg-personen: Mot slutten av boka dukkar det opp ein liten gut som heiter John Steinbeck.

Guffen tilrår. 

Meir Steinbeck på kulturguffebloggen
Cup of Gold (1929)
The Pastures of Heaven (1932)
The Red Pony (1933)
To a God Unknown (1933)
Tortilla Flat (1935)
In Dubious Battle (1936)
The Harvest Gypsies (1936)
Of Mice and Men (1937)
The Long Valley (1938)
The Grapes of Wrath (1939)
The Grapes of Wrath (1940, film)
The Moon is Down (1942)
Cannery Row (1945)
The Pearl (1947)
The Wayward Bus (1947)
Burning Bright (1950)
East of Eden (1952)
Sweet Thursday (1954)
The Short Reign of Pippin IV (1957)
The Winter of Our Discontent (1961)
Travels With Charley (1962)
Journal of a Novel (1969)
Jackson J. Benson: John Steinbeck. Writer (1984)
Of Mice and Men (1992, film)
America and Americans. And Selected Nonfiction (2002)
Geert Mak: USA. En reise (2012)

John Steinbeck: The Grapes of Wrath (1939)

Dette er ein fabelaktig roman. Boka gjorde kanskje større inntrykk på amerikanarane då ho vart utgitt, men det er framleis sterk lesnad. Boka vert òg, diverre, meir og meir aktuell.

Familien Joad har drive gard i Oklahoma, men fleire år med dårleg avling har ført til at dei har måtta selja garden. Dei har sett flygeblad som lovar alle arbeid i California, og til liks med mange, mange andre familiar frå Oklahoma og Kansas (og nokre andre statar) reiser Joad-familien vestover. Den reisa er ikkje spesielt lystig.

Dei har nesten ikkje pengar. Dei har ein dårleg bil, der dei fleste av dei tretten som legg ut på turen må sitja på lasteplanet. Berre ni av dei kjem fram til California, i alle fall i samla tropp. Dei to eldste døyr. Den nitten år gamle mannen til den gravide Joad-dottera stikk av. Den eldste sonen forlet dei andre, av di han trur han lettare kan få det til på eiga hand.

Dei kjem til California, som ikkje er det lova landet. Det er fattigdom, dei fattige vert utnytta, og nedturane kjem tett. Dei bur dårleg, og då vinteren kjem går det frå vondt til verre. Staden dei bur vert overfløymd, og dei søkjer tilflukt i ei dårleg løe, utan mat og utan von.

Romanen var dagsaktuell då han kom ut. Steinbeck legg all sympatien hjå dei fattige. Dei får ikkje hjelp då naturen slår seg vrang - tvert imot: Dei rike ser at dei kan dei tena endå meir pengar, på å betala klimaflyktningane så låge løner som råd. I dag stig temperaturen over heile verda, slik at det kan godt koma liknande flytterørsler dei neste åra. Og USA er alt eit splitta land - flytterørsker kan auka den splittinga.

Guffen tilrår. 

Meir Steinbeck på kulturguffebloggen
Cup of Gold (1929)
The Pastures of Heaven (1932)
The Red Pony (1933)
To a God Unknown (1933)
Tortilla Flat (1935)
In Dubious Battle (1936)
The Harvest Gypsies (1936)
Of Mice and Men (1937)
The Long Valley (1938)
The Grapes of Wrath (1940, film)
The Moon is Down (1942)
Cannery Row (1945)
The Pearl (1947)
The Wayward Bus (1947)
Burning Bright (1950)
East of Eden (1952)
Sweet Thursday (1954)
East of Eden (1955, film)
The Short Reign of Pippin IV (1957)
The Winter of Our Discontent (1961)
Travels With Charley (1962)
Journal of a Novel (1969)
Jackson J. Benson: John Steinbeck. Writer (1984)
Of Mice and Men (1992, film)
America and Americans. And Selected Nonfiction (2002)
Geert Mak: USA. En reise (2012)

John Steinbeck: The Winter of Our Discontent (1961)

Dette er den siste romanen Steinbeck gav ut. Fleire av romanane hans var høgst samfunnskritiske, og slik er det òg med denne. Det er likevel ikkje den romanen der samfunnskritikken kjem tydelegast fram, og det kan hengja saman med forma på romanen.

Hovudpersonen, Ethan Hawley, ættar frå velståande folk, men har ikkje fått det så godt til sjølv. Han arbeider i ein butikk, utan altfor mykje ansvar, men både han, kona, og andre folk i småbyen ventar seg langt meir av han. Han triksar og miksar litt, han planlegg eitt og hitt, og til slutt får han napp. Han melder frå til styresmaktene om at sjefen hans, ein italiensk-amerikanar, har kome ulovleg til landet. Sjefen vert kasta ut; Hawley får kjøpa butikken relativt rimeleg. Eit anna triks går òg godt, slik at velstanden er på veg. 

Romanen skildrar altså eit samfunn der det meste handlar om pengar. Er ein velståande er ein òg vellukka. Ein må òg gjera eit godt inntrykk, ein må framstå som lukkeleg og glad. Og sjølv om ein har triksa og miksa må ein ikkje visa det. Son til Hawley vert heidra for eit essay han har skrive på skulen, men det viser seg at han har juksa, og han misser premien. Faren ser parallellar til eigne handlingar, og vert så nedtrykt at han ikkje vil leva meir.

Grei historie og greie haldningar, men boka er berre middels vellukka. Svært store delar av boka er skrive som dialogar, tidvis minner det om eit teaterstykke. Og ikkje eit vondt ord om teater, men teaterstykke gjer seg vanlegvis langt betre på scena enn i bokform.

Guffen er lunken.  

Meir Steinbeck på kulturguffebloggen
Cup of Gold (1929)
The Pastures of Heaven (1932)
The Red Pony (1933)
To a God Unknown (1933)
Tortilla Flat (1935)
In Dubious Battle (1936)
The Harvest Gypsies (1936)
Of Mice and Men (1937)
The Long Valley (1938)
The Grapes of Wrath (1939)
The Grapes of Wrath (1940, film)
The Moon is Down (1942)
Cannery Row (1945)
The Pearl (1947)
The Wayward Bus (1947)
Burning Bright (1950)
East of Eden (1952)
Sweet Thursday (1954)
East of Eden (1955, film)
The Short Reign of Pippin IV (1957)
Travels With Charley (1962)
Journal of a Novel (1969)
Jackson J. Benson: John Steinbeck. Writer (1984)
Of Mice and Men (1992, film)
America and Americans. And Selected Nonfiction (2002)
Geert Mak: USA. En reise (2012)

John Steinbeck: The Short Reign of Pippin IV (1957)

Dette er den nest siste romanen Steinbeck gav ut, og det er ein roman som bryt med det meste anna han har skrive. Det handlar ikkje om hard sosialrealisme og folk med dårleg råd frå California. Dette er ein satirisk roman, som handlar om då kongehuset i Frankrike vart vekt til live i 1950-åra.

Alle politiske parti i Frankrike, både kjende og ukjende, både store og små fraksjonar, kjem saman for å finna ut korleis landet kan reddast. Det kjem framlegg om at landet skal gå tilbake til ordninga med kongedømme, og når det viser seg at Pippin Heristal, ein heller kjedeleg kar som mest av alt vil kika på stjernehimmelen gjennom teleskopet sitt, ættar frå ein konge, vert alle samde om at han er den rette. Det er han ikkje, han likar absolutt ingenting ved å vera konge, og bruker heller tida sida på å anten å forkle seg eller å putra langt vekk på scooteren sin, for å snakka med folk som ikkje veit at han skal forestilla ein konge.

Undervegs sparkar Steinbeck i dei fleste retninga. Eg skreiv at det meste er ulikt, men den politiske grunnhaldninga hans ligg fast. Både franskmenn og amerikanarar får passet sitt påskrive, men dei han vitsar mest med er dei kongelege.

Diverre er det slik at humor ikkje er det verkemiddelet Steinbeck beherskar best. Ideen er god, utgangspunktet er godt, men romanen tek ikkje heilt av. Det vert altså ei bok på det jamne, dette.

Guffen er lunken.

Meir Steinbeck på kulturguffebloggen
Cup of Gold (1929)
The Pastures of Heaven (1932)
The Red Pony (1933)
To a God Unknown (1933)
Tortilla Flat (1935)
In Dubious Battle (1936)
The Harvest Gypsies (1936)
Of Mice and Men (1937)
The Long Valley (1938)
The Grapes of Wrath (1939)
The Grapes of Wrath (1940, film)
The Moon is Down (1942)
Cannery Row (1945)
The Pearl (1947)
The Wayward Bus (1947)
Burning Bright (1950)
East of Eden (1952)
Sweet Thursday (1954)
East of Eden (1955, film)
The Winter of Our Discontent (1961)
Travels With Charley (1962)
Journal of a Novel (1969)
Jackson J. Benson: John Steinbeck. Writer (1984)
Of Mice and Men (1992, film)
America and Americans. And Selected Nonfiction (2002)
Geert Mak: USA. En reise (2012)

John Steinbeck: Sweet Thursday (1954)

Tortilla Flat er ei av dei beste av dei tidlege bøkene til Steinbeck. I den boka møter me ein del luringar som bur i ein fattig bydel i Monterey i California. Dei drikk meir enn dei arbeider, og det er ikkje mykje materiell velstand i liva deira, men dei vert presenterte med stor sympati og tidvis god humor.

Denne boka er ein slags oppfølgjar, skriven nesten tjue år seinare. Nokre av personane frå Tortilla Flat er med, medan andre er nye. Her er det i større grad ei samanhengande historie, sjølv om det innimellom kjem korte historier om noko heilt anna. Den raude tråden er at alle vil gjera noko godt for Doc, som alltid hjelper andre, både med pengar og anna. Dei samlar inn pengar til eit nytt mikroskop til han, og prøver òg å kopla han saman med ei av kvinnene i nabolaget.

Begge delar er sympatiske handlingar, men det er ikkje nok til å berga denne boka. Her er lite av den humoren eller sjarmen som prega Tortilla Flat, og skrivinga er heller ikkje like inspirert som før. For meg tok det uventa lang tid å koma gjennom denne boka.

Guffen kan ikkje tilrå dette.

Meir Steinbeck på kulturguffebloggen
Cup of Gold (1929)
The Pastures of Heaven (1932)
The Red Pony (1933)
To a God Unknown (1933)
Tortilla Flat (1935)
In Dubious Battle (1936)
The Harvest Gypsies (1936)
Of Mice and Men (1937)
The Long Valley (1938)
The Grapes of Wrath (1939)
The Grapes of Wrath (1940, film)
The Moon is Down (1942)
Cannery Row (1945)
The Pearl (1947)
The Wayward Bus (1947)
Burning Bright (1950)
East of Eden (1952)
East of Eden (1955, film)
The Short Reign of Pippin IV (1957)
The Winter of Our Discontent (1961)
Travels With Charley (1962)
Journal of a Novel (1969)
Jackson J. Benson: John Steinbeck. Writer (1984)
Of Mice and Men (1992, film)
America and Americans. And Selected Nonfiction (2002)
Geert Mak: USA. En reise (2012)

John Steinbeck: Burning Bright (1950)

I introduksjonen til denne boka fortel Steinbeck kva tanken med denne boka var: Han hadde sett seg lei på at skodespel var så vanskelege å lesa - i tillegg til replikkane var det gjerne berre nokre knappe setningar om klede og scenografi. Han såg altså dette som eit skodespel, men har skrive det som om det var ein vanleg roman, med mykje tekst rundt replikkane. Han kalla denne forma play-novellette.

Og det er akkurat der problemet med boka ligg. Replikkane er uventa livlause, medan rammeforteljinga er uventa enkel. Me møter fire personar. Joe Saul, den noko yngre kona hans Mordeen, bestevenen Friend Ed, og Victor, ein litt meir perifer kar. Mordeen er gravid, og alle andre enn Joe anar at det truleg er Victor som er faren. Det vert òg stadfesta mot slutten av boka. I fyrste akt arbeider dei på sirkus, i andre akt er dei på ein liten gard, i tredje og siste akt er dei fyrst på havet, før ungen vert fødd på eit sjukehus.

Det heile snublar seg framover. Her er lite som engasjerer, og sjølv om eg ikkje har noko problem med at forfattarar eksperimenterer med form eller innhald, verkar det som om det er det einaste Steinbeck la mykje arbeid i her.

Guffen kan ikkje tilrå dette.

Meir Steinbeck på kulturguffebloggen
Cup of Gold (1929)
The Pastures of Heaven (1932)
The Red Pony (1933)
To a God Unknown (1933)
Tortilla Flat (1935)
In Dubious Battle (1936)
The Harvest Gypsies (1936)
Of Mice and Men (1937)
The Long Valley (1938)
The Grapes of Wrath (1939)
The Grapes of Wrath (1940, film)
The Moon is Down (1942)
Cannery Row (1945)
The Pearl (1947)
The Wayward Bus (1947)
East of Eden (1952)
Sweet Thursday (1954)
East of Eden (1955, film)
The Short Reign of Pippin IV (1957)
The Winter of Our Discontent (1961)
Travels With Charley (1962)
Journal of a Novel (1969)
Jackson J. Benson: John Steinbeck. Writer (1984)
Of Mice and Men (1992, film)
America and Americans. And Selected Nonfiction (2002)
Geert Mak: USA. En reise (2012)

John Steinbeck: The Harvest Gypsies (1936)

Gjennom heile 1930-åra vart fleire statar sør på den amerikanske prærien råka av tørke. Bønder måtte selja alt dei hadde, i alle fall det dei greidde å få selt, og svært mange flytta til andre statar for å finna arbeid. Mange reiste til California, der dei vart sesongarbeidarar i frukt- og grønsaknæringa. Dei som var utan familie greidde seg nokolunde godt, dei var mobile og kunne raskt flytta seg dit det var arbeid å finna.

For dei med familie var det langt verre. Dei budde enkelt, i telt etter hytter av simpelt materiale (som papp), og levde frå hand til munn. Vart nokon sjuke hadde dei ikkje råd til dokter. Dei hadde ikkje fast bustad, og hadde difor ikkje krav på hjelp frå stat og kommune. Viss dei organiserte seg fekk dei ikkje meir arbeid.

Forfattaren John Steinbeck engasjerte seg stort i saka deira. I oktober 1936 skreiv han sju artiklar for San Francisco News om desse heimlause arbeidarane, og artiklane vart deretter samla i ein pamflett. Artiklane er klare partsinnlegg, det er ikkje noko løyndom at Steinbeck stod eit stykke utpå venstresida. Dei er òg sylskarpe. Kvar artikkel har sitt eige tema, Steinbeck skriv mellom anna om bustadene deira, om helsa deira, om tilhøva for ungane, om korleis sjefane deira handsamar dei, før han sluttar med ein artikkel om kva som kan gjerast. Der argumenterer han for at arbeidsgjevarane deira faktisk er avhengige av arbeidarane, og at det difor er i deira interesse å leggja tilhøva langt betre til rette.

Steinbeck arbeidde med dette emnet også i skjønnlitteraturen sin. Denne utgåva har undertittelen "On the Road to Grapes of Wrath". Den koplinga er openberr, men også Of Mice and Men handlar om omreisande menn.

Guffen tilrår.

Meir Steinbeck på kulturguffebloggen
Cup of Gold (1929)
The Pastures of Heaven (1932)
The Red Pony (1933)
To a God Unknown (1933)
Tortilla Flat (1935)
In Dubious Battle (1936)
Of Mice and Men (1937)
The Long Valley (1938)
The Grapes of Wrath (1939)
The Grapes of Wrath (1940, film)
The Moon is Down (1942)
Cannery Row (1945)
The Pearl (1947)
The Wayward Bus (1947)
Burning Bright (1950)
East of Eden (1952)
Sweet Thursday (1954)
East of Eden (1955, film)
The Short Reign of Pippin IV (1957)
The Winter of Our Discontent (1961)
Travels With Charley (1962)
Journal of a Novel (1969)
Jackson J. Benson: John Steinbeck. Writer (1984)
Of Mice and Men (1992, film)
America and Americans. And Selected Nonfiction (2002)
Geert Mak: USA. En reise (2012)

John Steinbeck: The Long Valley (1938)

Dette er den andre og siste novellesamlinga John Steinbeck gav ut. Her er tolv noveller, medrekna dei fire som fem år tidlegare var samla i The Red Pony. Det er noveller som hentar handlinga frå det typiske Steinbeck-landskapet, i og rundt Salinas Valley.

Det er jamt over gode noveller. Nokre fortel om dramatiske hendingar, andre er meir stillfarne skildringar av ein eller fleire personar. Steinbeck la ikkje skjul på kvar han stod politisk, og ei av novellene her fortel om to som vil verva fleire til fagrørsla. Det går ikkje så bra, men optimismen deira er det som sit att etter lesinga av den novella. Her er òg ei novelle om ein enkel drankar, som får drinkar etter at han framfører samtalar han har høyrt i løyndom. Og ei novelle om ein gris som vert helgen. Opningsnovella, "The Chrysanthemums". er ei av dei finaste, som fortel om eit par som er svært ulike, men som samstundes veit at dei skal vera saman.

Guffen tilrår.

Meir Steinbeck på kulturguffebloggen
Cup of Gold (1929)
The Pastures of Heaven (1932)
The Red Pony (1933)
To a God Unknown (1933)
Tortilla Flat (1935)
In Dubious Battle (1936)
The Harvest Gypsies (1936)
Of Mice and Men (1937)
The Grapes of Wrath (1939)
The Grapes of Wrath (1940, film)
The Moon is Down (1942)
Cannery Row (1945)
The Pearl (1947)
The Wayward Bus (1947)
Burning Bright (1950)
East of Eden (1952)
Sweet Thursday (1954)
East of Eden (1955, film)
The Short Reign of Pippin IV (1957)
The Winter of Our Discontent (1961)
Travels With Charley (1962)
Journal of a Novel (1969)
Jackson J. Benson: John Steinbeck. Writer (1984)
Of Mice and Men (1992, film)
America and Americans. And Selected Nonfiction (2002)
Geert Mak: USA. En reise (2012)

John Steinbeck: Cup of Gold (1929)

Dette er debutboka til Steinbeck, og her er minimalt i denne boka som hintar mot dei store bøkene han skreiv seinare. Det er så ulikt det andre han har skrive at det er nærliggjande å tru at han skreiv dette for å tena nokre pengar, på vegen mot betre bøker.

Dei fleste skjønnlitterære bøkene til Steinbeck hentar handlinga frå samtidas USA, oftast California. Her er han fleire hundre år tidlegare ute. Boka er basert på livet til piraten Henry Morgan. I denne romanen reiser han frå England til Karibien, der han etter nokre år i tilnærma slaveteneste vert ein frykta pirat, som herjar som han vil, og som til og med greier å erobra Panama. Han vert henta attende til England, der han vert adla. Då boka sluttar er han i England, gift med syskenbarnet sitt, og litt ulukkeleg og litt gal.

Det heile vert for tradisjonelt. Her er preg av eventyrforteljing, i England bur det til dømes ein vismann både far og son går til for å få gode råd. Det sprudlar ikkje av dette, både språket og handlinga er rimeleg livlaust. Hadde eg ikkje visst at dette var skrive av Steinbeck, ville eg aldri ha tippa at det var han som var forfattaren.

Guffen kan ikkje tilrå dette.

Meir Steinbeck på kulturguffebloggen
The Pastures of Heaven (1932)
The Red Pony (1933)
To a God Unknown (1933)
Tortilla Flat (1935)
In Dubious Battle (1936)
The Harvest Gypsies (1936)
Of Mice and Men (1937)
The Long Valley (1938)
The Grapes of Wrath (1939)
The Grapes of Wrath (1940, film)
The Moon is Down (1942)
Cannery Row (1945)
The Pearl (1947)
The Wayward Bus (1947)
Burning Bright (1950)
East of Eden (1952)
Sweet Thursday (1954)
East of Eden (1955, film)
The Short Reign of Pippin IV (1957)
The Winter of Our Discontent (1961)
Travels With Charley (1962)
Journal of a Novel (1969)
Jackson J. Benson: John Steinbeck. Writer (1984)
Of Mice and Men (1992, film)
America and Americans. And Selected Nonfiction (2002)
Geert Mak: USA. En reise (2012)

John Steinbeck: In Dubious Battle (1936)

Denne boka viser rimeleg tydeleg kvar Steinbeck stod politisk. Handlinga er (som vanleg) lagt til California. To personar frå "partiet", ein røynd og ein fersk, reiser til ein fruktdal, der arbeidarane har gått ned i løn. Dei får med seg dei andre arbeidarane på å streika. Streiken går ikkje heilt etter planen, i alle fall ser det slik ut - boka har ein vidopen slutt.

Steinbeck sympatiserer med arbeidarane, som opplagt vert utnytta av fruktbøndene. Han har òg sans for dei to frå partiet utan namn, men her er han òg kritisk til korleis dei dyttar andre framfor seg. Dei snakkar ofte om at alle må ofra noko for at arbeidarar skal få betre kår, men dei held seg mest i bakgrunnen, der dei snakkar og argumenterer for at alle må kjempa. Og han, altså Steinbeck, har lite til overs for korleis bønder og politi og styresmakter rottar seg saman, og tøyer det som finst av grenser.

Det er ei bra bok, sjølv om det vert litt ujamnt. Det er veldig mange samtalar, og her let Steinbeck alle koma til orde. I desse samtalane får alle syn koma fram, og det er ikkje alltid at det er heltane våre som får det siste ordet.

Guffen tilrår.

Meir Steinbeck på kulturguffebloggen
Cup of Gold (1929)
The Pastures of Heaven (1932)
The Red Pony (1933)
To a God Unknown (1933)
Tortilla Flat (1935)
The Harvest Gypsies (1936)
Of Mice and Men (1937)
The Long Valley (1938)
The Grapes of Wrath (1939)
The Grapes of Wrath (1940, film)
The Moon is Down (1942)
Cannery Row (1945)
The Pearl (1947)
The Wayward Bus (1947)
Burning Bright (1950)
East of Eden (1952)
Sweet Thursday (1954)
East of Eden (1955, film)
The Short Reign of Pippin IV (1957)
The Winter of Our Discontent (1961)
Travels With Charley (1962)
Journal of a Novel (1969)
Jackson J. Benson: John Steinbeck. Writer (1984)
Of Mice and Men (1992, film)
America and Americans. And Selected Nonfiction (2002)
Geert Mak: USA. En reise (2012)

John Steinbeck: To a God Unknown (1933)

Joseph Wayne flyttar frå Vermont til California. Han finn seg land i ein frodig dal, og overtalar etter kvart dei tre brørne sine til å flytta etter. Han giftar seg, får ein son (John Wayne), og alt går bra. Heilt til det ikkje går så bra. Den eine broren døyr, ein annan flyttar, og så skjer det han vart åtvara mot før han tok seg land der: Det kjem ein tørkeperiode, avlinga slår feil, dyra hans døyr, og saman med den attlevande broren planlegg han ei evakuering til fuktigare klima. Broren reiser, sjølv vert Joseph verande i dalen.

Det er ei fin bok. Det er ei tidleg bok av Steinbeck, og han er ikkje heilt den meistaren han vert seinare, men det merkar ein best i oppbygginga av romanen. Det som burde vore uventa vendingar kjem ikkje så veldig uventa. Språket er likevel meir enn godkjent.

Naturen som omgjev ranchen hans får menneskelege eigenskapar av Joseph. Tuntreet vert ein farsfigur for han, og han drøftar ofte ting med dette treet. Det er eit frampeik til ei sinnsliding som kjem seinare, men spesielt den religiøse broren hans irriterer seg over det han opplever som ei gudedyrking av eit tre. Det er etter at denne broren drep treet at nedgangen tek til. Etter at kona til Joseph glir på ein stor stein og døyr, går Joseph i gang med å dyrka denne steinen. Han verkar så knytt til tuntreet og steinen at det er difor han ikkje greier å reisa.

Guffen tilrår.

Meir Steinbeck på kulturguffebloggen
Cup of Gold (1929)
The Pastures of Heaven (1932)
The Red Pony (1933)
Tortilla Flat (1935)
In Dubious Battle (1936)
The Harvest Gypsies (1936)
Of Mice and Men (1937)
The Long Valley (1938)
The Grapes of Wrath (1939)
The Grapes of Wrath (1940, film)
The Moon is Down (1942)
Cannery Row (1945)
The Pearl (1947)
The Wayward Bus (1947)
Burning Bright (1950)
East of Eden (1952)
Sweet Thursday (1954)
East of Eden (1955, film)
The Short Reign of Pippin IV (1957)
The Winter of Our Discontent (1961)
Travels With Charley (1962)
Journal of a Novel (1969)
Jackson J. Benson: John Steinbeck. Writer (1984)
Of Mice and Men (1992, film)
America and Americans. And Selected Nonfiction (2002)
Geert Mak: USA. En reise (2012)