Nick Soulsby (red.): Cobain on Cobain (2016)

 

Bortsett frå den litt misvisande tittelen er dette ei fin bok. Tittelen hintar mot at dette er ei samling intervju med Cobain-intervju; det rette er at det er ei samling Nirvana-intervju. Den nyansen er berre dels overraskande - sjølvsagt er Cobain eit stort namn, men samstundes var han omtrent synonym med Nirvana, slik at tittelen like gjerne kunne vore endra.

Det er uråd å seia om Soulsby har valt ut dei rette intervjua, men her er uansett mange nok til at historia vert greitt fortalt. Haldninga til bandet endrar seg - det vert gradvis mindre og mindre stas med intervju, og det vert gradvis meir og meir pes å vera på turne. Det vert meir og meir alvor i intervjua. Haldninga til journalistane endrar seg sjølvsagt òg - dei tidlegaste intervjua (frå 1989) vert gjort med fanziner og små radiostasjonar, dei siste vert ofte gjort med store media. Journalistane har gjerne reist frå andre land.

Cobain tok livet sitt i 1994. Eitt av dei siste intervjua i boka vart trykt etter at han var død, og opninga på det intervjuet minner meir om det som er skrive om Nirvana i åra etter. 

Kvart intervju opnar med nokre nyskrivne avsnitt, der journalist eller reportar fortel om korleis dei opplevde intervjusituasjonen. Her er det ikkje uvanleg at dei a) angrar på at dei ikkje vart fotograferte saman med Cobain, eller b) skriv at dei ikkje ante at Cobain skulle verta ei slik legende.

Guffen tilrår. 

Meir Nirvana på kulturguffebloggen
Kurt and Courtney (1998)
Everett True: Nirvana (2007)
Paul Brannigan: This is a Call (2011)
Foo Fighters. Back and Forth (2011)
Charles R. Cross: Here We Are Now. The Lasting Impact of Kurt Cobain (2014)
Cobain. Montage of Heck (2015)
Danny Goldberg: Serving the Servant (2019)
Dave Grohl: The Storyteller (2021)

Everett True: Nirvana (2007)

 

I føreordet til denne boka står setninga "This is a book about Nirvana" fem-seks gonger. Den eine gonger kjem setninga "I have to keep reminding myself" rett etterpå. Åtvaringa True gjev seg sjølv er opplagt - for mange var det Kurt Cobain som var Nirvana, og det er lett at ein Nirvana-biografi vil handla mest om han. True skriv altså at han er klar over problemet; diverre greier han ikkje å unngå det. Det er mest av alt ei bok om Cobain. Kona hans, Courtney Love, får meir plass enn dei andre i bandet. Og True tek òg altfor mykje plass sjølv.

True var for så vidt viktig. I 1989 vart han den fyrste journalisten frå Europa som skreiv om det som skjedde i Seattle, og han må ta mykje av skulda for at så mange middelmådige band brått vart skrytt opp i skyene. Han er mykje i Seattle, han vert godt kjend med Cobain og Love, men gjer seg likevel til ein altfor sentral person i denne forteljinga. Og ein kan sjølvsagt sjå det annleis - han skal ha mykje av æra for at Nirvana vart så fort kjende i Europa.

Eit siste atterhald: Han er altfor glad i å skriva om festing, og altfor oppteken av at Nirvana vanlegvis øydela instrumenta sine mot slutten av konsertane. 

Men: Viss ein greier å oversjå mykje av dette, er det ei fin bok. Han får godt fram korleis Nirvana går frå å vera eit band til ein industri, og korleis dette øydela livet til Cobain. Han får fram korleis mykje av moroa forsvinn etter kvart som bandet vert større. Mot slutten av boka fortel Mudhoney, eit anna band frå Seattle som dukkar opp overalt her, korleis dei etter å ha varma opp for Nirvana nokre veker vart oppvarmingsband for Pearl Jam, og korleis den siste turen var noko heilt anna: Der var det varme og stas; på Nirvana-turneen var alle tunge og triste.

Guffen tilrår. 

Meir Nirvana på kulturguffebloggen
Kurt and Courtney (1998)
Paul Brannigan: This is a Call (2011)
Foo Fighters. Back and Forth (2011)
Charles R. Cross: Here We Are Now. The Lasting Impact of Kurt Cobain (2014)
Cobain. Montage of Heck (2015)
Nick Soulsby (red.): Cobain on Cobain (2016)
Danny Goldberg: Serving the Servant (2019)
Dave Grohl: The Storyteller (2021)

Dave Grohl: The Storyteller (2021)

 

Det er rart med det. Eg har eigentleg ikkje sansen for Foo Fighters, men likevel les eg bøker og ser filmar om dei. Grunnen er vel opplagt - Dave Grohl, som er gitarist og vokalist og komponist i Foo Fighters, var trommeslagar i Nirvana, og det er eit band eg gjerne høyrer på.

Denne boka er finfin. Ein av grunnane er, paradoksalt nok for meg, at han ikkje skriv spesielt mykje om Nirvana. Grohl prøver ikkje å skriva ein komplett sjølvbiografi, han fortel i staden om episodar og hendingar som har vore viktige for han. Bolken om Nirvana sluttar omtrent då gjennombrotet kjem. Det står sjølvsagt litt om sjølvmordet til Kurt Cobain, men ikkje spesielt mykje. Courtney Love vert ikkje nemnt med eit ord.

Han skriv meir om tida i Foo Fighters. Det gjev òg meining, her har han ei sentral rolle, og dette bandet har eksistert i meir enn tjue år. Han skriv òg om oppvekst, han skriv flott om korleis han vart introdusert for punk, han skriv om tida i det fyrste verkelege bandet sitt, Scream. Han skriv om kor viktig musikken har vore for han, om korleis han møter mange av heltane sine, og mot slutten vert det litt i meste laget med namedropping. 

Og alt dette fungerer av di tittelen på boka er heilt korrekt. Grohl veit korleis han skal fortelja historier, og kvart kapittel er eksemplarisk bygd opp. Han framstår som ein triveleg person, ein som er fullt klar over at han har hatt ein god del flaks i livet sitt.

Guffen tilrår. 

Meir Nirvana på kulturguffebloggen
Kurt and Courtney (1998)
Everett True: Nirvana (2007)
Paul Brannigan: This is a Call (2011)
Foo Fighters. Back and Forth (2011)
Charles R. Cross: Here We Are Now. The Lasting Impact of Kurt Cobain (2014)
Cobain. Montage of Heck (2015)
Nick Soulsby (red.): Cobain on Cobain (2016)
Danny Goldberg: Serving the Servant (2019)

Danny Goldberg: Serving the Servant (2019)

Det kan godt henda at verda ikkje treng fleire biografiar om Kurt Cobain. Eg har lese to frå før. Begge er gode, og historia om det korte livet til Cobain er òg kjend frå artiklar og filmar. Så det kan henda at behovet for fleire biografiar ikkje er så stort.

Denne boka var likevel heilt grei, kanskje mest av di det er like mykje ei minnebok som ein biografi. Dei viktigaste hendingane i det vaksne livet til Cobain er med, men det som gjer boka annleis er at Goldberg var nært knytt til Cobain. Han var manager for Nirvana frå tidleg i 1991. Sjølv om han frå 1992 arbeidde for eit anna plateselskap enn Geffen, som gav ut platene til Nirvana, heldt han fram som rådgjevar for bandet. Han var ein av dei få som Cobain lytta til, og det er boka kjem med noko nytt. Det var mange kontroversar dei få åra Cobain var superstjerne, og Goldberg skriv om korleis dei prøver å tona desse ned, eller prøver å bruka dei til bandet sin fordel.

Det er ei bok det går fort å lesa. Dei som vil ha den fulle historia om bandet bør nok gå til ein av dei andre biografiane, men dette var ei utfyllande bok. Av og til vert det slik at Goldberg vert for oppteken av å visa kor nært forhold han hadde til Cobain, men stort sett greier han å unngå dette.

Guffen tilrår.

Meir Nirvana på kulturguffebloggen
Kurt and Courtney (1998)
Everett True: Nirvana (2007)
Paul Brannigan: This is a Call (2011)
Foo Fighters. Back and Forth (2011)
Charles R. Cross: Here We Are Now. The Lasting Impact of Kurt Cobain (2014)
Cobain. Montage of Heck (2015)
Nick Soulsby (red.): Cobain on Cobain (2016)
Dave Grohl: The Storyteller (2021)

Foo Fighters. Back and Forth (2011)

Det er litt rart - eg har ikkje noko forhold til Foo Fighters, anna enn at Dave Grohl, leiaren i bandet, var med i Nirvana. Likevel har eg lese ein biografi (om Grohl), og no sett denne filmen. Musikken eg høyrde i filmen er meir FF-musikk enn eg har høyrt andre stader, til saman.

Og musikken er sånn meh. Nokre lovande takter her, nokre lovande takter der, men stort sett er det rock heilt sånn på det jamne, utan for store sprell og utan det store særpreget.

Filmen er hakket betre, sjølv om det gjerne kunne vore gjort meir ut av dette. Det er høgst tradisjonelt, der medlemmane vert intervjua om historia til bandet, i streng kronologisk rekkjefølgje. Den fyrste halvdelen av filmen vert me introdusert for musikantane, etter kvart som dei dukkar opp, og det verkar òg som om folk kjem og går, inn og ut av bandet. Måten den fyrste trommisen vart sparka på var hjelpelaus, og Grohl er ikkje spesielt høg i hatten når han fortel om det.

Det som bergar filmen er likevel Grohl. Eg har lese intervju der han vert omtalt som the nicest guy in rock, og han verkar bra sjarmerande og triveleg. Både han og dei andre fortel ope om både eitt og hitt, men det tek aldri heilt av. Ei av dei beste scenene i filmen kjem heilt på slutten, når Nirvana-bassist Krist Novoselic kjem inn i studio for å leggja bass på ein av songane. Når han opnar døra er det ingen som kjenner han igjen, og han står der undrande, usikker på om han skal gå igjen, før ein (truleg Grohl) ropar "Krist!", og alle skjønar brått kven det er.

Guffen er lunken.

Meir Nirvana på kulturguffebloggen
Kurt and Courtney (1998)
Everett True: Nirvana (2007)
Paul Brannigan: This is a Call (2011)
Charles R. Cross: Here We Are Now. The Lasting Impact of Kurt Cobain (2014)
Cobain. Montage of Heck (2015)
Nick Soulsby (red.): Cobain on Cobain (2016)
Danny Goldberg: Serving the Servant (2019)
Dave Grohl: The Storyteller (2021)

Kurt & Courtney (1998)

I august såg eg den nye og autoriserte dokumentarfilmen om Kurt Cobain. Eg likte han, men var som vanleg ørlite skeptisk til alt som er autorisert. Det er sjølvsagt ikkje det same som at alt som er uautorisert er bra. Denne filmen er så til dei grader uautorisert. Og han er aldeles hårreisande dårleg.

Nick Broomfield, som har laga filmen, verkar mest interessert i å pirka i rykta om at Cobain vart drepen. Han kjenner att ein konspirasjonsteori når han ser han, og snakkar med fleire som kan fortelja at forholdet mellom Kurt og Courtney skranta. Han snakkar med El Duce, som seier at Courtney lova han 50 000 dollar om han ville drepa Cobain. Han snakkar med ein privatetterforskar som snakkar Broomfield trill rundt. Og han snakkar med fleire som kjende Cobain (eller som hevdar at dei kjende Cobain) - felles for dei aller, aller fleste av desse er at dei ser ut til å ha eller ha hatt store rusproblem. Truverdigheit er ikkje det dei har mest av.

Men alle desse fantasiane til Broomfield er ikkje det som gjer filmen dårleg. Det går heilt fint å laga gode filmar om rare hypotesar. Filmen verkar amatørmessig. Broomfield er ein puslete intervjuar. Kameraføringa er dårleg. Det ser nesten ut som om han fullt medvite legg seg på same line som t.d. Michael Moore, men der Moore går og køyrer med mål og meining, famlar Broomfield i blinde. At Courtney Love nekta han å bruka Nirvana-musikk i filmen, og at ho nekta å stilla opp, kan vera noko av det mest fornuftige ho har gjort så langt i livet.

Guffen kan ikkje tilrå dette.

Meir Nirvana på kulturguffebloggen
Everett True: Nirvana (2007)
Paul Brannigan: This is a Call (2011)
Foo Fighters. Back and Forth (2011)
Charles R. Cross: Here We Are Now. The Lasting Impact of Kurt Cobain (2014)
Cobain. Montage of Heck (2015)
Nick Soulsby (red.): Cobain on Cobain (2016)
Danny Goldberg: Serving the Servant (2019)
Dave Grohl: The Storyteller (2021)

Cobain. Montage of Heck (2015)

Dette er den autoriserte versjonen, med alt det fører med seg. Filmskaparane har hatt tilgang til alt av familiefilmar, lydopptak, dagbøker, fotoalbum og alt det der, og det gjer jo at ein kjem endå nærare hovudpersonen i filmen. Samstundes er det altså den autoriserte versjonen. Har familien hatt behov for å pynta på noko? Kanskje. Det veit me jo ikkje.

Og filmen tek òg mykje av det Kurt Cobain (som altså var sentral i Nirvana) har fortalt om livet sitt for god fisk. Fleire av dei som kjende han seier at han justerte si eiga historie for å verka meir interessant, at han ikkje kvidde seg for å dikta opp ting. Minst éin av dei historiene går rett inn i denne filmen; eg las eit intervju med Buzz Osborne der han mellom anna fortel at sjølvmordsforsøket på ei jarnbaneline aldri skjedde. Så noko av filmen må ein ta med ei klype salt.

Men filmen har mykje bra. Her er intervju med foreldra, som begge innser at dei kunne vore langt betre foreldre då Cobain vaks opp. Mora legg likevel det meste av skulda på faren; faren ser at han kunne gjort mykje annleis. Set ein dei mange filmane frå barneåra opp mot den Cobain som vart kjendis mange år seinare, ser ein at han er ein heilt annan person - som barn var han glad og utadvend, som vaksen var han (oftast) det motsette. At skilsmissa til foreldra spelte inn er opplagt.

Og filmen har òg mykje bra musikk, sjølvsagt. Mange gode konsertopptak, mange bilete og intervju med eit band som kosar seg på veg til toppen. Og mange bilete og intervju av eit band som slettes ikkje trivst som a-kjendisar. Så kjem det òg mange bilete frå familien hans, altså kona Courtney Love og dottera Francis Bean, og desse er både rørande og triste. Han vert ekstremt knytt til dottera, men samstundes vert han òg meir og meir narkoman. Courtney (som ser heilt annleis ut utan sminke) vil ha Cobain med på tradisjonar og småbarnsforeldrerituale, utan at det går så veldig bra. På eittårsdagen til dottera går han etter at éin av dei mange presangane er opna. Og då dottera skal klippast for fyrste gong, vert Cobain henta for å halda dottera på fanget. Før klippinga kjem i gang, sovnar han.

Guffen tilrår.

Meir Nirvana på kulturguffebloggen
Kurt and Courtney (1998)
Everett True: Nirvana (2007)
Paul Brannigan: This is a Call (2011)
Foo Fighters. Back and Forth (2011)
Charles R. Cross: Here We Are Now. The Lasting Impact of Kurt Cobain (2014)
Nick Soulsby (red.): Cobain on Cobain (2016)
Danny Goldberg: Serving the Servant (2019)
Dave Grohl: The Storyteller (2021)

Paul Brannigan: This is a Call (2011)

Det er jo ein klassisk rags to riches-historie, dette, men det er kanskje ikkje så uvanleg i biografiar om store stjerner. Dave Grohl voks opp i Virginia, rett utanfor den amerikanske hovudstaden Washington DC. Foreldra skilde seg tidleg. Grohl vart dregen mot den aktive punkescena i DC, og spelte både gitar (habilt) og trommer (eksepsjonelt). Han vart med i Scream, og droppa ut av highschool for å reisa på turné med dei. Tida med Scream var eit liv i dårlege varebilar, dårleg mat, overnatting på harde golv, og mykje drikk og dop. Bilane og maten og overnattingane vart betre etter at han vart trommeslagar i Nirvana, og seinare gitarist/vokalist i Foo Fighters.

Brannigan skriv mest og best om tida fram til Foo Fighters vert skipa. I alle fall verkar det slik for meg, som ikkje har noko forhold til det bandet - dei som likar Foo Fighters vil kanskje vera usamde. Han tek mange avstikkarar, og kjem med store mengder bakgrunnsinformasjon, og det likar eg. Grohl kom inn i punkemiljøet i DC fleire år etter at det miljøet oppstod, og Brannigan skriv grundig om viktige personar og band og hendingar. Det er òg tilfelle når Grohl flyttar til Olympia utanfor Seattle, for å vera med i Nirvana - då får me ei god og innsiktsfull historie om korleis grungemiljøet oppstod.

Grohl vert ofte skildra som the nicest man in rock. Det er omtrent den kjensla ein sit att med etter denne boka. Han er nok reservert, slik mange er, og slepper ikkje Brannigan for langt inn i privatlivet sitt, og Brannigan har heller ikkje noko interesse av å gå for langt i den retninga. Men Grohl framstår som svært sympatisk - han innser at han har vore heldig, og at han har levd eit priviligert liv.

Guffen tilrår.

Meir Nirvana på kulturguffebloggen
Kurt and Courtney (1998)
Everett True: Nirvana (2007)
Foo Fighters. Back and Forth (2011)
Charles R. Cross: Here We Are Now. The Lasting Impact of Kurt Cobain (2014)
Cobain. Montage of Heck (2015)
Nick Soulsby (red.): Cobain on Cobain (2016)
Danny Goldberg: Serving the Servant (2019)
Dave Grohl: The Storyteller (2021)

Charles R. Cross: Here We Are Now. The Lasting Impact of Kurt Cobain (2014)

Charles R. Cross var redaktør for musikkavisa The Rocket, som kom ut i Seattle. Han var mellom anna redaktør tidleg i 90-åra, då Seattle i nokre år var den viktigaste musikkbyen i verda. For rundt ti år sidan skreiv han ein fin biografi om Kurt Cobain; no har han gjeve ut ei bok der han prøver å visa korleis Cobain framleis er viktig. Han kjem ikkje radt like godt frå dette - mykje av det han skriv er godt og originalt, andre gonger er det opplagte fraser han kjem med.

Utgangspunktet er greitt. I april 1994, same dag som det vart stadfesta at Cobain hadde teke livet sitt, fekk Cross ein telefon frå Larry King i CNN. Det fyrste King sa var at samtalen vart sendt live, altså utan at Cross fekk tid til å førebu seg. Mange av spørsmåla viste at King ikkje visste noko om Cobain, men han stilte likevel eitt spørsmål Cross har tenkt mykje på i dei tjue åra som har gått: "Why did Kurt Cobain matter?"

Cross går gjennom ulike område og leitar etter spor etter Cobain. Nokre av desse er så opplagte at det grensar mot det pinlege. Er det spor etter Cobain og Nirvana i musikk som er spelt inn etter 1994? Sjølvsagt. Det ville vore utenkjeleg at eit så stort band ikkje inspirerte andre, eller fekk reine kopiar. Det same gjeld for motar, sjølv om den typiske grungebuksa, ei avklipt dongeribukse, var eit plagg Cobain aldri gjekk i.

Meir interessant vert det når han snakkar om Cobain som intervjuobjekt. Cobain var lunken til å verta intervju, og han ville ikkje vera talsmann for ein heil generasjon, slik mange utpeikte han til, men han brukte likevel intervjua godt. Han snakka lite om musikken og seg sjølv, men meir om alt det urettvise han såg rundt seg. Han må ha påverka mange gjennom det han sa. Det er også interessant å lesa om kva følgjer dopmisbruket til Cobain, og sjølvmordet hans, fekk. Det har vore skrive om alle som tok livet sitt på same måte som Cobain; Cross snakkar med ekspertar på feltet, som seier at talet på sjølvmord faktisk gjekk ned dei neste månadene, både i heimstaten hans, Washington, men òg i dei yngre aldersgruppene over heile USA. Og mange musikarar greidde å slutta med dei sterkaste stoffa etter at Cobain drap seg; sjølvmordet hans verka altså som ein vekkar for mange.

Guffen tilrår.

Meir Nirvana på kulturguffebloggen
Kurt and Courtney (1998)
Everett True: Nirvana (2007)
Paul Brannigan: This is a Call (2011)
Foo Fighters. Back and Forth (2011)
Cobain. Montage of Heck (2015)
Nick Soulsby (red.): Cobain on Cobain (2016)
Danny Goldberg: Serving the Servant (2019)
Dave Grohl: The Storyteller (2021)