4. desember 2016

Stein Torleif Bjella (USF, Bergen 4.12.16)

Stein Torleif Bjella igjen. Det er godt og vel eit halvt år sidan sist, men mykje har endra seg i mellomtida. Han har gjeve ut ei ny plate - den fjerde, og det er framleis berre velstand. Han har bygd ut ensemblet sitt med to nye musikantar, og det er ingen kvensomhelst: Amund Maarud på gitar, og sjølvaste Kenneth Kapstad på trommer. Dei gamle kjende (i denne samanhengen) er bassisten Eirik Øien og strengetrollmannen Geir Sundstøl, slik at det er eit stjernelag Bjella har med seg.

Mykje har endra seg, men slettes ikkje alt: Det er framleis ein fryd å vera på Bjella-konsert. Songane er flotte, tekstane er tidvis glimrande, og Bjella er solid også mellom songane. Han snakkar om eitt og hitt, han gjev bandet gode og grundige introduksjonar, og verka å vera i kjempeform også denne gongen. Dei mange medmusikantane gjer òg at det vert meir variasjon i songane. Viss normalen er at alle held på med sitt og utfyller Bjella, kjem det unntak den eine vegen når alle andre har pause (som på biletet oppe til venstre), eller når det kjem lange instrumentalparti, der Bjella gjerne dreg seg litt tilbake, medan Maarud og Sundstøl duellerer på gitar. Dette var stas.

Guffen tilrår.

Meir Bjella på kulturguffebloggen
Sævelid, Voss (12.7.12)
USF, Bergen (29.1.14)
Vossajazz 2014
Hedleberget, Voss (24.6.15)
Voss kulturhus (21.4.16)

3. desember 2016

Steve Jones og Ben Thompson: Lonely Boy (2016)

Endå ei bok om historia til Sex Pistols, men med ei anna opning og slutt. Denne gongen er det gitaristen Steve Jones som fortel, og det gjer han godt. Han er ein god forteljar, og det er vel noko av grunnen til at han i dag lever godt i Los Angeles, med sitt eige radioshow. Det er eit friskt og godt språk i boka, med mange gode og halvgode replikkar. Han kom med nokre blinkskot den korte tida Sex Pistols eksisterte òg. I det fyrste intervjuet deira sa han "we're not into music. We're into chaos", og det var òg han som kom med dei friskaste utsegnene i intervjuet med Bill Grundy.

Men det var munnleg språk. Han skriv at han ikkje lærte å lesa og skriva skikkeleg før han var langt oppe i trettiåra. Skulegangen var berre pes for han, han brukte heller tida på å verta ein god innbrotstjuv. Han omtalar seg sjølv som kleptoman, og skriv at ei tid var det sånn at noko av det fyrste han tenkte på etter å ha vakna var kvar han skulle stela noko den dagen. Nokre år seinare fekk han ei anna omfattande interesse, som framleis pregar livet hans: Damer. Han vart heilt besett, og før han vart gamal nok/kjend nok til å dra damer sjølv, krabba han rundt på hustak i London for å kika på andre. Det er meir sex enn pistolar i denne boka.

Han framstår ikkje som den mest sympatiske personen. Det er mykje drikking, det er mykje dop, og damene er berre noko han bruker. Dei siste tiåra har han endra livsstilen stort, han har kutta ut alt av rusmiddel, og prøver å leva eit sunt og godt liv. Likevel verkar han framleis altfor oppteken av seg sjølv.

Guffen tilrår.

Meir Sex Pistols på kulturguffebloggen
Glen Matlock: I was a Teenage Sex Pistol (1990)
John Lydon: Rotten (1993)
The Filth and the Fury (film, 2000)
David Nolan: I Swear I Was There. The Gig That Changed The World (2006)
Trygve Mathiesen: Banned in the UK (2010)
Trygve Mathiesen: Sid's Norwegian Romance (2011)
John Lydon: Anger Is an Energy (2014)
Johan Kugelberg (red.): God Save Sex Pistols (2016)

27. november 2016

Richard Connaughton: Descent Into Chaos (1996)

Eg reknar ikkje med at dei norske fjellvettreglane er godt kjende for britiske soldatar, men likevel: Ein av dei åtte reglane handlar om vinterfjellet. Av dei åtte andre reglane braut desse soldatane i alle fall seks. Det heile minner mykje om Scott sin vidgjetne ekspedisjon til Sydpolen: Det viktigaste var å verda fyrst i verda, og då var det ikkje så nøye om ein førebudde seg så godt som ein skulle.

Low's Gully er ein djup og smal dal rett nord for fjelltoppen Kinabalu (4101 moh) i Malaysia. Frå toppen ser ein ikkje botnen, og dei som hadde prøvd å gå ned i og gjennom dalen hadde gjeve opp. Dalen er i underkant av ei mil lang, men det er tett jungel, det er bratte fjellsider og tidvis bratt dalbotn, og det er mykje vatn der når det regnar. I 1994 prøvde ei gruppe på ti personar seg - sju britiske og tre kinesiske soldatar. Dei kom frå det med livet, men det var berre så vidt. Alt gjekk gale. Minst halvparten var for dårleg trente. Fleire av dei var utan trening i klatring. Dei hadde med seg altfor lite mat. Dei hadde ikkje radioar. Dei hadde ikkje nok machetar. Dei hadde rekna altfor kort tid. Dei var ikkje budde på at regntida ikkje var over, slik at halve gruppa vart sitjande fast mellom to flaumfossar nede i dalen. Og - kanskje viktigast av alt - ekspedisjonen mangla ein leiar dei andre respekterte. Fem av dei som var med kom seg gjennom, i to mindre grupper, men dei fleste måtte inn på sjukehus rett etterpå, for å koma til hektene att. Dei andre vart flogne ut med helikopter, etter å ha vore utan mat i mange dagar.

Kor mange dagar var dei utan mat? Det veit eg ikkje. Det er ei av mange opplysningar som burde kome langt klarare fram i boka. Ho er velskriven, men dårleg redigert. No hoppar Connaughton frå gruppe til gruppe, og hoppar samstundes mykje i tid. Eg trur det hadde fungert betre om han hadde delt boka inn i fleire kapittel, og skrive alt saman strengt kronologisk, gjerne med ein to-tre dagar i kvart kapittel. Her burde òg vore betre kart og langt fleire bilete, han greier ikkje å få klart nok fram korleis dalen ser ut, eller kor det ser ut på dei ulike stadene i dalen.

Men likevel - det er ein spanande historie, og eg merka at boka fenga meg meir og meir.

Guffen tilrår.

26. november 2016

Merethe Lindstrøm: Regnbarnas rike (1992)

Eg les gjerne tidlege bøker av forfattarar eg etter kvart har fått sansen for. Nokre gonger er det verdt bryet, andre gonger er det det ikkje. Eg var litt skeptisk til denne, kanskje mest på grunn av det forferdelege omslaget. Alt det der med å ikkje skua hunden på håra er heilt greitt, men likevel. Det kan vera eitt av dei verste omslaga eg har sett.

Boka er heldigvis langt betre. Ho vert fortalt av Maria, som trass sin relativt unge alder har sett og opplevd svært mykje. Ho reiser frå by til by, frå land til land, frå mann til mann, før ho igjen tek turen innom heimen til mora. Der trivst ho ikkje, dei to går ikkje altfor godt overeins, men ho kjem likevel attende heile tida. Ho leitar etter noko ho ikkje veit kva er, og finn det heller ikkje.

Gradvis lærer me meir og meir om kva Maria har vore ute for. Her er både fødsel og død. Kvar det heile tok til, kvifor det gjekk som det gjekk med Maria, får me vel ikkje noko klart svar på, men det er heller ikkje det viktige. Boka er eit fint portrett av ei kvinne som ikkje heilt har fått det til.

Guffen tilrår.

Meir Lindstrøm på kulturguffebloggen
Svømme over vann (1994)
Natthjem (2002)
Barnejegeren (2005)
Gjestene (2007)
Dager i stillhetens historie (2011)
Arkitekt (2013)
Fra vinterarkivene (2015)

21. november 2016

John Steinbeck: To a God Unknown (1933)

Joseph Wayne flyttar frå Vermont til California. Han finn seg land i ein frodig dal, og overtalar etter kvart dei tre brørne sine til å flytta etter. Han giftar seg, får ein son (John Wayne), og alt går bra. Heilt til det ikkje går så bra. Den eine broren døyr, ein annan flyttar, og så skjer det han vart åtvara mot før han tok seg land der: Det kjem ein tørkeperiode, avlinga slår feil, dyra hans døyr, og saman med den attlevande broren planlegg han ei evakuering til fuktigare klima. Broren reiser, sjølv vert Joseph verande i dalen.

Det er ei fin bok. Det er ei tidleg bok av Steinbeck, og han er ikkje heilt den meistaren han vert seinare, men det merkar ein best i oppbygginga av romanen. Det som burde vore uventa vendingar kjem ikkje så veldig uventa. Språket er likevel meir enn godkjent.

Naturen som omgjev ranchen hans får menneskelege eigenskapar av Joseph. Tuntreet vert ein farsfigur for han, og han drøftar ofte ting med dette treet. Det er eit frampeik til ei sinnsliding som kjem seinare, men spesielt den religiøse broren hans irriterer seg over det han opplever som ei gudedyrking av eit tre. Det er etter at denne broren drep treet at nedgangen tek til. Etter at kona til Joseph glir på ein stor stein og døyr, går Joseph i gang med å dyrka denne steinen. Han verkar så knytt til tuntreet og steinen at det er difor han ikkje greier å reisa.

Guffen tilrår.

Meir Steinbeck på kulturguffebloggen
The Pastures of Heaven (1932)
The Red Pony (1933)
Tortilla Flat (1935)
Of Mice and Men (1937)
The Grapes of Wrath (1940, film)
The Moon is Down (1942)
Cannery Row (1945)
The Pearl (1947)
The Wayward Bus (1947)
East of Eden (1955, film)
Travels With Charley (1962)
Of  Mice and Men (1992, film)
Geert Mak: USA. En reise (2012)

19. november 2016

Return of the Jedi (1983)

Det var den trilogien. Heller ikkje denne filmen er mykje å skryta av. Her er eit langt mellomparti der tre av dei fire heltane fyrst vert fanga av nokre irriterande teddybjørnar, før dei same teddybjørnane hjelper dei tre heltane med å sprenga kontrollrommet til verneskjoldet rundt den nesten ferdige nye dødsplaneten. Luke Skywalker får vita at han har endå ein slektning han ikkje visste om - det viser seg at prinsesse Leia er tvillingsyster hans. Vaderen er framleis ond, men det viser seg at der var litt godt i han framleis.

Elles er det som før. Dårlege replikkar, dårleg skodespel, platt humor, dårleg framdrift, og så bortetter. Manuset er så dårleg at eg vrei meg i stolen. Gutane meinte at det er laga langt fleire Star Wars-filmar. Kjøper me dei òg, er det fare for at eg står over.

Guffen kan ikkje tilrå dette.

18. november 2016

The Empire Strikes Back (1980)

Star Wars-festen held fram. Men festen er kanskje ikkje rette ordet. Som i opningsfilmen er det overspeling, der spesielt Matt Hamill viser hjelpelause sider ved seg sjølv. Som i opningsfilmen er det ikkje heilt overtydande effektar. Som i opningsfilmen spelar teknologien ei viktig rolle. Og som i opningsfilmen er manus enkelt.

Dei fire heltane våre er samla på Finse, men vert oppdaga av imperiet. Dei kjem seg unna, deler seg i to, og tre av dei slår seg ned hjå ein kjenning av Han Solo. Der vert dei tekne til fange av sjølvaste Darth Vader. Luke Skywalker er i mellomtida på opplæring hjå Yoda, og desse scenene er så pinlege at det er vondt å sjå på. Han reiser til planeten der dei andre tre er, fektar litt med Darth Vader, og får vita at Vader er faderen hans. Så kjem det ein relativt uavklara slutt.

Så det var ikkje så mykje å skryta av, dette heller. Heldigvis er det berre ein film igjen. I alle fall i denne omgangen.

Guffen kan ikkje tilrå dette.