Johan Harstad: Motorpsycho. Blissard (2012)

Ein forfattar eg set svært høgt skriv om ei av dei beste platene til det aller beste bandet. Det kan vel ikkje gå gale?

I fjor fekk Morgenbladet hjelp av norske musikarar til å kåra dei hundre beste norske platene. Blissard kom som nummer 25 på den lista, som ei av fem Motorpsycho-plater. Rett etter at lista var offentleggjort gav Falck Forlag ut ei bok om heile prosjektet, og bøker om dei ti platene som kom øvst på lista. No, eitt år seinare, kjem det like godt ei tolvte bok. Det er vanskeleg å samanlikna den med dei andre, både av di denne boka er langt meir omfangsrik, og av di det her handlar om ei plate eg er glad i.

Johan Harstad kjem svært godt frå oppgåva. Grovt sett har boka fire delar - ein del der han skriv om sin eigen oppvekst, og om korleis han oppdaga og fekk eit nært forhold til Motorpsycho; ein der han fortel om karriera til Motorpsycho fram til Blissard (som kom i 1996); ein der han fortel om Blissard, og ein der han går tilbake til ein konsert Motorpsycho heldt i heimbyen hans, Stavanger, i 1997. Etter desse 190 sidene kjem det rundt 140 sider med sluttnotar, der han har samla små og store merknader til hovudteksten. Som alltid er det litt irriterande å bla slik att og fram mellom hovudtekst og sluttnotar, men når sluttnotane strekkjer seg opptil seks sider, kan det kanskje vera greitt å ikkje ha dei som fotnotar nedst på sidene.

Eg fekk sansen for Motorpsycho nokre år før Harstad. Eg kjenner meg likevel godt igjen i det han skriv, om korleis det dukkar opp eit band som dreg deg inn i musikken, eit band som heile tida er på leit etter nye lydar og nye stemningar, eit band som gjerne er best på konsertar, eit band som er så originalt at det er vanskeleg å setja dei i bås, eit band som er interessert i musikken, men ikkje i noko anna av det eit liv i musikkbransjen fører med seg. Nesten ikkje noko anna, i alle fall. Slik sett passar det perfekt at han skriv om Blissard, midt på plata kjem songen "The Nerve Tattoo", der teksten til Bent Sæther greitt forklarar kva som er feil med mykje av musikken som vert gitt ut, og kva musikken har å seia for han. Eitt av dei mange gode poenga til Harstad er korleis det midt i denne songen kjem eit vendepunkt på heile plata, der stemninga slår heilt om.

Det handlar mykje om Motorpsycho, sjølvsagt, men det handlar òg mykje om Harstad. Boka kan av og til minna om Lost in Music av Giles Smith; begge skriv om korleis musikken tidvis kan vera det viktigaste av alt.

I ein fotnote skriv Harstad at han har arbeidd litt på og av med ein Motorpsycho-biografi dei siste åra. Han ser at det kan verta eit for stort prosjekt, men me får verkeleg håpa at han får gjort det ein gong. Denne boka er finfin, men det hadde vore ekstra gledeleg om det berre var ein forrett. Og medan me ventar på den eventuelle biografien kan me jo høyra endå ein gong på Blissard.

Guffen tilrår.

Meir Harstad på kulturguffebloggen
Herfra blir du bare eldre (2001)
Ambulanse (2002)
Buzz Aldrin, hvor ble det av deg i alt mylderet? (2005)
Hässelby (2007)
Bsider (2008)
Darlah (2009)
Osv. (2010)
Buzz Aldrin, hvor ble det av deg i alt mylderet (fjernsynsserie, 2011)
Manifest for folk flest (2013)
Max, Mischa og Tetoffensiven (2015)
Ferskenen (2018)
Under brosteinen, stranden! (2024)

Meir Motorpsycho på kulturguffebloggen
USF, Bergen, 17.10.2009
Vossajazz, Voss, 26.3.2010
Øyafestivalen, Oslo, 14.8.2010
Byscenen, Trondheim, 18.3.2011
Bergen Kjøtt, Bergen, 24.3.2012
Den norske Opera, Oslo, 11.11.2012
Røkeriet, Bergen, 13.4.2013
Ekstremsportveko, Voss, 27.6.2013
Røkeriet, Bergen, 27.3.2014
Slottsfjell, Tønsberg, 18.7.2015
Marius Lien (red.): Supersonic Scientists (2015)
Den store Motorpsychodagen, Trondheim 12.12.2015
Røkeriet, Bergen, 9.4.2016
Begynnelser, Trøndelag teater, 7.9.2016
Landmark, Bergen, 26. og 27.9.2016
Moldejazz, 21.7.2018
Lars Ramslie: A Boxful of Demons (2018)
Hulen, Bergen, 11. og 12.4.2019
Motorpsycho. Into the Maelstrom (2019)
Grieghallen, Bergen, 12.6.2021
Kulturhuset i Bergen, 19.4.2022
Union Scene, Drammen, 14.10.2022
Den Nationale Scene, Bergen, 31.5.2023
USF, Bergen, 16.9.2023
Verkstedhallen, Trondheim, 23.9.2023
Marius Lien: Motorpsycho og Ståle Storløkken. The Death Defying Unicorn (2023)
USF, Bergen, 27.3.2025
Høvleriet, Haugesund, 28.3.2025
Folken, Stavanger, 29.3.2025
Rockefeller, Oslo, 22.3.2026

Bernt Erik Pedersen: Kjøtt. Kjøtt. (2011)

Denne plata kom i 1980. Det var ei plate eg høyrde mykje på då, men no er det år og dag sidan eg høyrde ho. Det er altså på litt tynt grunnlag eg seier dette, men eg har ei kjensle av at ho ikkje ville imponert meg like mykje i dag som det ho gjorde då.

Plata kom på fjerdeplass i kåringa til Morgenbladet. I boka presenterer Bernt Erik Pedersen plata, men han gjer òg meir enn det. Til liks med bøkene om Block to Block og Materialtretthet er boka ein biografi om bandet. Den delen er grundig og god, han har snakka med dei fire i bandet som lever. Han fortel om band dei spelte i før Kjøtt, om korleis dei fire eldste i bandet var innom i ulike motkulturar før dei fann seg ein plass i punken.

Mykje av boka handlar om motsetnadene mellom desse fire eldste og den yngste, trommeslagaren Michael Krohn. Dei fire andre kom frå Kolbotn, han var frå Oslo. Han hadde ein langt meir leiken innfallsvinkel enn dei andre, og det viser godt att i songane og tekstane han kom med. I boka seier han at det er eit stort sprik mellom hans eigne "infantile" songar, og dei "seriøse" greiene Gaarder kom med. Jon Rognlien, som var formgjevar på omslaget, snakkar om korleis Gaarder har ein intellektuell innfallsvinkel til det dei skreiv om, medan Krohn tok dette meir intuitivt. Dette hang dels saman med bakgrunnen hans, han var ein outsidar, som ville visa verda kva han kunne. Gaarder ville formgi verda.

Det var i spennet mellom desse to innfallsvinklane at Kjøtt fekk det til. Bandet endra seg fort, alt året etter kom den heller pretensiøse lp-en Op, og i eit intervju med Det Nye er det tydeleg at Krohn har fått nok: Han kranglar med Gaarder, kallar plata pompøs, meiner musikken går for seint, og det kan ikkje ha vore noko bombe at han slutta i Kjøtt nokre månader seinare.

Det er ei fin bok, som gjev meg lyst til å høyra plata igjen. Kanskje ho er betre enn eg hugsar. Og boka er òg velkomen av andre grunnar - det finst for få biografiar om dei viktige norske banda.

Guffen tilrår.

Fleire bøker om Morgenbladet topp 100
Gro Dahle: Knutsen og Ludvigsen. Juba Juba (2011)
Christer Falck og Marius Lien: Morgenbladet topp 100 (2011)
Yngve Knausgård: The Aller Værste! Materialtretthet (2011)
Stig Sæterbakken: De Press. Block To Block (2011)
Johan Harstad: Motorpsycho. Blissard (2012)

Gro Dahle: Knutsen & Ludvigsen. Juba Juba (2011)

Juba Juba er ein gjengangar på lister over dei beste norske platene. Eg hugsar ein kveld eg sat hjå Lars - han hadde samla nokre klatrarar til middag, og utpå kvelden kom det vanlege spørsmålet: Kva er dei beste norske platene? Alle tenkte seg om, men ein kar ved andre enden av bordet sa klart og tydeleg frå om at han berre var med på dette viss ingen tok med Juba Juba og andre slike plater. Eg tenkte at det er greitt å vera surdeig, men det får då vera grenser. Plata hadde neppe kome med på mi eiga topp ti-liste, men det er jo ei heilt grei plate.

Det er ikkje noko plate som får deg til å spela luftgitar, eller til å hoppa og dansa. Det er meir ei plate som får deg til å smila og humra litt, meir ei plate å verta glad av. Det er snodige tekstar, fine og rare lydar, og det er tydeleg at plata er laga av folk i godt humør.

Innimellom alt det lystige er det likevel ein del myrkt. Mykje i tekstane skjer om natta, det er draumar, det er soving, månen lyser opp, og det er sakn og lengting og sjukdom. Men i det store og heile er det ei positiv plate, der tekstane sjølvsagt spelar ei stor rolle.

Dahle likar òg tekstane, men det er omtrent det einaste me er samde om. For ho er dette ei barneplate, og slik har eg aldri sett på plata. Mot slutten bruker ho rett nok det litt meir moteriktige ordet allalderbok, men likevel. Ho les òg tekstar annleis enn eg gjer, ho meiner at "Kanskje kommer kongen" er ei hylling av kongehuset. For meg er den teksten like mykje ein song om å klara seg godt utan den tullete kongen som kjem ridande til hest eller køyrande med stram sjåfør.

Eg har ikkje lese andre bøker av Dahle. Eg vonar likevel at ho vanlegvis skriv betre enn dette. Det vert ei dårleg bok om ei fin plate. Boka verkar som eit hastverksarbeid, der det einaste gode uttrykket kjem heilt til slutt - "Det er juba til vi dør". På vegen har ho mellom anna samanlikna nokre av songane med bitane i ein twistpose. Huff. Dessutan verkar ho ikkje trygg nok på seg sjølv - ho liker ikkje songen "Spøkelsestoget", som ho meiner er banal, kjedeleg, eindimensjonal, masete, altfor lang, har billege naudrim og montont komp, og manglar vaksenperspektiv, undertekst, bakland, kontakt med det personlege, finesse i leiken, poetisk spenst, språkleg gneist, musikalitet i rima - songen er ikkje til å halda ut, skriv ho. Eit rimeleg vellukka slakt, med andre ord. Men så møter ho folk som seier at songen er bra, og då er ho samd med dei. Songen er visst bra likevel.

Guffen kan ikkje tilrå dette.

Fleire bøker om Morgenbladet topp 100
Christer Falck og Marius Lien: Morgenbladet topp 100 (2011)
Yngve Knausgård: The Aller Værste! Materialtretthet (2011)
Bernt Erik Pedersen: Kjøtt. Kjøtt (2011)
Stig Sæterbakken: De Press. Block To Block (2011)
Johan Harstad: Motorpsycho. Blissard (2012)

Yngve Knausgård: The Aller Værste! Materialtretthet (2011)

Endå ei bok om ei av topp ti-platene i kåringa til Morgenbladet, og endå ei bok eg kan kjenna meg igjen i. Denne boka handlar sjølvsagt om The Aller Værste! og den aldeles klassiske LP-en Materialtretthet, men det handlar like mykje om Knausgård. Han veks opp i Arendal, les musikkaviser og skjønar fort at The Aller Værste! er eit band som passar for han. Han las mykje om dei, og om andre band, og visste mykje om dei fleste band før han høyrde musikken deira. Interessante program på radio var det lite av, det einaste var ein time Pop Spesial kvar onsdag.

Det var slik eg hadde det. Eg hadde ikkje råd til å kjøpa alle platene eg hadde lyst på, men eg las musikkaviser om og om igjen. Og eg høyrde på Radio Luxembourg nokre kveldar kvar veke, i alle fall dei kveldane me fekk kanalen inn.

The Aller Værste! var ein fantastisk gruppe. Fem medlemmer, fire som skreiv songar, og ein relativt original trommeslagar. Dei spelte på Voss ein gong, på Dalastovo i 1980. Eg var ikkje gamal nok til å koma inn, men det var stort då eg og Helge (av alle!) kom i snakk med Sverre Knudsen på gata i storfriminuttet. Me fekk autograf med klistremerke og greier.

Eg trur denne boka er fyrste gong historia om bandet kjem i bokform, men ute på det store internettet ligg det eit langt og grundig intervju Tore Renberg gjorde med Lasse Myrvold i månadene før han døydde. Det er vel verdt å lesa, i påvente av ein skikkeleg bandbiografi. Det er ikkje det, Knausgård får med det viktigaste, men i ei større bok kan meir seiast. Ein kan til dømes nemna "Hakk", singelen dei gav ut etter at trommeslagaren Ketil Kern hadde slutta, og som var den einaste dårlege plata TAV! gav ut.

Knausgård har intervjua Kern på e-post, dei tre andre, altså Sverre Knudsen, Chris Erichsen og Harald Øhrn, har han møtt og snakka med. Han bruker sitata frå desse intervjua godt, og fyller på med utdrag frå musikkaviser og tekstar frå songane deira. Parallelt med forteljinga om bandet fortel han altså om sitt eige liv. Han flyttar til Bergen midt i 80-åra, etter at TAV! var oppløyst, men at han var i heimbyen deira prega han. Eg hadde (og har) det på same måten - omtrent kvar gong eg kryssa Nygårdsgaten svirra det ei tekstline om å vera i ville Vesten i hovudet mitt.

Knausgård var på gjenforeiningskonserten til TAV! på Hulen i 1990. Der var eg òg, og eg såg dei òg i 1983 og 1999 - fine konsertar heile vegen. Boka til Knausgård sluttar med konserten i 1990. For han er Materialtretthet ei plate som har fulgt han heile livet. Eg har ikkje hatt eit like intenst forhold til plata, men eg høyrer ofte på ho, og det er like stas kvar gong. Ei klar topp tre-plate på mi liste. At ho ikkje kom høgare enn sjetteplass på Morgenbladet si liste er altså berre litt feil.

Guffen tilrår.

Fleire bøker om Morgenbladet topp 100
Gro Dahle: Knutsen og Ludvigsen. Juba Juba (2011)
Christer Falck og Marius Lien: Morgenbladet topp 100 (2011)
Bernt Erik Pedersen: Kjøtt. Kjøtt (2011)
Stig Sæterbakken: De Press. Block To Block (2011)
Johan Harstad: Motorpsycho. Blissard (2012)

Meir The Aller Værste! på kulturguffebloggen
The Beste: En sang for åtte kroner ... (1985)
Sverre Knudsen: Sverre Knudsen, 1979 (2015)

Stig Sæterbakken: De Press. Block to Block (2011)

De Press var eitt av dei fyrste banda eg var på konsert med, og det aller fyrste som ikkje kom frå Voss. Eg trur det var seint i 1980, men det kan henda eg bommar litt. Og det er heller ikkje så nøye, viktigare er det at eg ikkje hugsar stort anna enn at vokalist/bassist Andrej Nebb hadde bra etniske bukser, og at me syntest det var ein finfin konsert. Bror min kjøpte debutsingelen deira, fekk bandmedlemmane til å signera han. Me kjøpte òg dei seinare platene deira, og las om dei i aviser, men fleire De Press-konsertar vart det ikkje, i alle fall ikkje før ein eller annan gjenforeiningsturne i 90-åra.

Dei gav ut to LP-ar, som begge er glimrande. Spesielt fyrsteplata, Block to Block, er god, og er nok ei av platene eg sjølv ville nemnt som ei av dei ti beste norske. Slik gjekk det òg då Morgenbladet nyleg kåra dei hundre beste norske platene. Dei fekk, saman med Falck Forlag, ti forfattarar til å skriva korte bøker om dei ti øvste på lista. Dette er altså ei av dei bøkene.

Det er mykje nostalgi i denne boka, både for Sæterbakken og meg. Eg lever utan platespelar, og har ikkje høyrt desse platene på lenge. Sæterbakken skriv mellom anna om korleis det var å sjå De Press som femtenåring, og der kjenner eg meg godt att. Han går deretter gjennom den korte historia til bandet, og siterer flittig frå ulike intervju. Nokre av desse er frå musikkaviser, og eg kjende att fleire av desse - det seier litt om korleis me las musikkaviser på den tida. Andreplata, Product, anar eg ikkje når eg høyrde sist. Men Sæterbakken siterer nokre liner frå opningssongen "The Fatal Day", og vips - heile songen er tilbake.

Det handlar like mykje om De Press som om Block to Block i denne boka. Sæterbakken skriv godt og rosande om både band og plata, og han bruker si eiga historie godt. Han skriv om korleis han sommaren 1980 fyrste gong fekk høyra Joy Division, og peikar på dei opplagde parallellane mellom dei to gruppene. Begge var svært store i heimlanda sine, begge gav ut to LP-ar, begge gav ut den andre av desse LP-ane etter at gruppa var oppløyst, og begge laga musikk som held seg godt i dag.

Boka sluttar med ein samtale mellom Sæterbakken og Nebb sommaren 2011. Tretti år tidlegare hadde Sæterbakken og ein kamerat intervjua Nebb for NRK, også det i Lillehammer, men denne gongen snakkar dei seg gjennom Block to Block, samstundes som plata surrar i bakgrunnen. I starten seier Nebb litt for lite, kanskje av di Sæterbakken seier for mykje, kanskje av di han treng litt tid på å verta varm, men etter kvart vert det ein fin og god og tidvis morosam samtale.

Guffen tilrår.

Meir Sæterbakken på kulturguffebloggen
Ikke forlat meg (2009)
Gjennom natten (2011)
Ikke noe av dette handler om meg (2016)

Fleire bøker om Morgenbladet topp 100
Gro Dahle: Knutsen og Ludvigsen. Juba Juba (2011)
Christer Falck og Marius Lien: Morgenbladet topp 100 (2011)
Yngve Knausgård: The Aller Værste! Materialtretthet (2011)
Bernt Erik Pedersen: Kjøtt. Kjøtt (2011)
Johan Harstad: Motorpsycho. Blissard (2012)

Christer Falck og Marius Lien (red.): Morgenbladet topp 100 (2011)

I fjor inviterte Morgenbladet 100 norske musikarar til å vera med på å kåra dei beste norske platene gjennom tidene. Musikarane laga kvar si liste med ti favorittalbum - plata dei likte best fekk ti poeng, den nest beste fekk ni poeng, osb. Morgenbladet talde sjølv ned mot vinnaren, som vart offentleggjort i desember, viss eg hugsar rett.

Det er uråd å skriva om denne boka utan å kommentera utvalet av plater. For sjølvsagt er det mange feil på lista. Eg kjenner ikkje alle platene på lista, langt derifrå, men nokre av dei platene eg kjenner skulle aldri ha vore der. Verre er det med alle manglane - kvar er The Beste? Kvar er Stein Torleif Bjella? Kvifor er det berre ei Jaga Jazzist-plate med, og korleis i alle dagar er ho heilt nede på 94. plass? Og kvifor er berre fem av platene til Motorpsycho med, og kvifor er korkje Timothy's Monster eller, verst av alt, Demon Box på topp ti? Demon Box kjem heilt nede på 21. plass, og det er jo heilt meiningslaust. Ein kar på eit Motorpsycho-forum sa det ganske presist: "This means that there have been 20 albums released in Norway that are better than Demon Box. This is not true; these people are idiots"

Likevel - det er vel litt av poenget med slike lister, det at folk er usamde. Einaste måten ein kan verta samd med ei slik liste er om ein lagar heile lista sjølv, og sjølv då ville ein truleg finna noko å retta på dagen etterpå.

Boka har to delar. I den fyrste og lengste delen kjem det korte tekstar om dei 100 platene på lista. Desse er gjerne på ei halv side; på den motståande sida er det reine fakta om plata. Tekstane er skrivne av journalistar, forfattarar og musikarar, og her er mange fine. Nokre skriv om korleis platene var (og eventuelt har vore) viktige på eit eller anna tidspunkt i livet deira, andre går meir inn i musikken og/eller tekstane på plata. Til slutt, i ein avsluttande del, vert listene frå dei 100 musikarane lista opp.

Det er ei heilt grei bok. Det er altså vanskeleg å ikkje vera usamd i utvalet, men det er òg vanskeleg å ikkje finna omtale av ei ukjend plate du får lyst til å høyra.

Guffen tilrår.

Fleire bøker om Morgenbladet topp 100
Gro Dahle: Knutsen og Ludvigsen. Juba Juba (2011)
Yngve Knausgård: The Aller Værste! Materialtretthet (2011)
Bernt Erik Pedersen: Kjøtt. Kjøtt (2011)
Stig Sæterbakken: De Press. Block To Block (2011)
Johan Harstad: Motorpsycho. Blissard (2012)