Eg har ord (2023)

For ein flott film, laga av rapparen Runar Gudnason. Det er dels ein sjølvbiografisk film, men det er så mykje meir. Filmen er varm, sjarmerande, morosam, og full av gode karakterar eg gjerne skulle sett meir av.

Gudnason flytta til Danmark midt i 1990-åra. Han vart fascinert av rap-miljøet er, og finn ut at han vil laga ein dokumentar om dei danske rapparane. Han filmar alltid, men det er òg alt han gjer: Han prøver å gjera eit formelt intervju med nokre av dei, men innser sjølv at det ikkje fungerer. Han får ikkje pengar til å fullføra filmen og legg prosjektet vekk, men tek heldigvis vare på alle opptaka. Han vert i staden rappar sjølv, med gruppa Side Brok. Eitt av dei beste klippa frå gamle dagar er når danskane utfordrar Gudnason til å rappa litt for dei. Han greier det ikkje. 

Til denne filmen har han gjort nye intervju med nokre av danskane. Ein av dei snakkar om korleis rapparar som lagar musikk leikar seg, dei hentar fram barnet i seg. Det trur eg Gudnason kjenner seg att i, men samstundes kan det henda at han merkar at det kjem nye generasjonar. Gudnason har no flytta attende til Hovdebygda, men Sonen Sigurd bur framleis i København. Mange av scenene viser korleis far og son samarbeider om musikk, og her er det sonen som leikar seg. Dei fyrste bidraga til faren vert dømde nord og ned av sonen, som bruker ord som "seriøs" og "kjedeleg" om det faren har gjort. Det endrar seg litt i mot slutten av filmen, der dei samarbeider om ein song. 

Tilhøvet mellom far og son er eit viktig element i filmen, og Gudnason snakkar òg om far sin. Han vart farlaus då han vart femten, men snakkar varmt om korleis faren introduserte han for musikk og annan kunst. Gudnason snakkar forresten godt (og visuelt) om det meste. Ein fellesnemnar for alle rapparane er gleda over språket, gleda over å bruka språket, å finna gode rim og gode ordspel. Når Gudnason tek på seg forteljarrøysta er kommentarane ofte rytmiske, ofte rimar dei, og gradvis liknar dei meir og meir på raptekstar.

Ein fin, fin film, som diverre ikkje ser ut til å få spesielt omfattande distribusjon.

Guffen tilrår. 

Meir Side Brok på kulturguffebloggen
Heimegutar (2009)
Kjell Andreas Oddekalv: Side Brok. Høge Brelle (2022)

Kjell Andreas Oddekalv: Side Brok. Høge Brelle (2022)

Eg har framleis eit avslappa forhold til rap, men nokre få unntak finst det. Side Brok er eitt av dei unntaka, dels av di eg arbeidde i Hovdebygda då dei slo gjennom - viss eg hugsar rett vart debut-Epen deira lansert nokre meter frå kontoret mitt. Nokre år seinare var eg av og til på farten med Runar Gudnason, nokre veker kvart år, med eit progressivt skuleprogram for ungdomsskuleelevar.

Denne boka fortel om debut-albumet deira, Høge Brelle. Oddekalv veit absolutt kva han skriv om, både i masteroppgåva og PhD-en hans handla det om rap. Han er i tillegg frå Volda, og skriv at han har vore på så mange konsertar med Side Brok at han har mist teljinga. Han går gjennom plata spor for spor, men nyttar av og til høvet til å skriva om andre, relaterte ting. Det gjer han på ein eksemplarisk og leikande måte - han kommenterer mellom anna at det er omsynsfullt at plata opnar med kuttet "Intro" - det gjer jo at han kan bruka kapitlet om det kuttet til ein intro til boka.

Det handlar om heile bandet, men det handlar mest om Runar G. Han var den einaste hiphopparen i bandet, og det verkar som om alle er samde i at han var (og er) drivkrafta i bandet. Han skriv og framfører tekstane, som ein av rollefigurane han har skapt. Oddekalv går langt inn i tekstane, jamfører dei med tekstar av andre rapparar, og Runar G. kjem godt frå det. 

Guffen tilrår. 

Meir Side Brok på kulturguffebloggen
Heimegutar (2009)
Eg har ord (2023)

Heimegutar (2009)

For ordens skuld: Eg er kanskje ikkje den rette til å skriva om denne filmen. Ein ting er at eg er rimeleg blank på rap. Ein annan ting er at eg kjenner Runar G/Sjef R sånn nokolunde godt, i alle fall godt nok til at me nokre veker i året reiser rundt og snakkar med skuleelevar om språk. Slik er det òg denne veka.

Filmen handlar om rapgruppa Side Brok. Det har gått litt opp og ned for dei, dei gjorde det stort med debut-CDen Høge brelle, men deretter gjekk det nedover. Det ulmar litt då dei spelar inn oppfølgjaren, og etter at den plata kom ut var responsen sånn middels. Få spelejobbar, færre selde CDar - Skatebård omtalar det heile som ei "katastrofe". Denne nedturen set sine spor. På filmen er der garderobescener etter tidlege konsertar, og liknande scener frå konsertar etter den andre plata, og det er enorm skilnad på stemninga. Etter den andre plata minner det nesten om eit gravøl.

Etter ei tid kjem dei saman igjen, og lagar det som for meg er den beste av platene deira. Dei har halde på med ulike ting, dei andre i bandet var ikkje like lystne som Runar på å halda fram. Etter telefonsamtalen mellom Runar og Oddgeir, der dei vert samde om å laga ei plate til, vert Oddgeir litt hyper, og seier noko slikt som at "Ei plate til med det bandet der? Skal me ikkje verta vaksne snart?" Ut frå tekstane på tredjeplata var det akkurat det som skjedde - det handlar ikkje lenger om oppvekst i Ørsta, men meir om livet som vaksen rappar. Historia i filmen sluttar før den plata kom, men den vart ikkje den oppturen dei vona på. (Eg var tilfeldigvis på skuleturné med Runar den veka i 2009 då den plata kom, og det var ikkje akkurat lystig stemning i leigebilen då NRK P2 melde plata.)

Filmen er finfin. Dei har det moro, og omtrent til andreplata kjem ut er det smil og latter og glede overalt. Her er mykje å le av. Eitt av høgdepunkta er då dei skal spela på Husnesrock, og berre Skatebård møter presis. Dei andre er litt forseinka etter ein sein fest kvelden før, og det er fine scener både når Skatebård diktar opp eit problem med bilen når han snakkar med arrangøren. Det er opplagt for oss som ser filmen at han ikkje snakkar sant, og eg er ikkje heilt sikker på om arrangørdama eigentleg trur på han. I alle fall tek han seg ein liten symjetur i etterkant, og det er òg rimeleg delikate scener.

Guffen tilrår.

Meir Side Brok på kulturguffebloggen
Kjell Andreas Oddekalv: Side Brok. Høge Brelle (2022)
Eg har ord (2023)