The Ballad of Buster Scruggs (2018)

For eit år eller to sidan vart det meldt at Coen-brørne skulle laga ein western-serie for Netflix. Tiltaket vart etter kvart gjort om til ein novellefilm, med seks delar. Det er stort sett fornøyeleg, og er vel det beste Coen-brørne har gjort sidan No Country for Old Men.

Gjennom dei seks delane møter me alt som finst av faste element frå westernfilmane. Raske revolvermenn, vogntog, indianarangrep, horehus, poker (med innlagt dead man's hand), bankran, gullgraving, henging, diligence, og enorme mengder skyting. Me møter òg det som finst av faste element frå Coen-filmar - humor, suverent skodespel, fabelaktige bilete, og gode historier.

Ein av delane, den om dei to som reiser rundt for å underhalda leirar og småbyar, er ikkje altfor imponerande, men elles er det meir enn godkjent. Her er ein fin historie om ho som reiser saman med broren over prærien, for å kanskje gifta seg med ein som bur i Oregon. Buster Scruggs har ein fantastisk teknikk for å ta knekken på ein revolvermann som siktar på han, inne i ein saloon. Ein bankranar som vert hengt saman med tre andre har den løgnaste replikken eg har høyrt på lenge: Han som står ved sida av han tek til tårene, og bankranaren spør: "First time?"

Guffen tilrår.

Mykje meir Coen på kulturguffebloggen
Blood Simple (1984)
Raising Arizona (1987)
Miller's Crossing (1990)
Barton Fink (1991)
The Hudsucker Proxy (1994)
Fargo (1997)
The Big Lebowski (1998)
O Brother, Where Art Thou? (2000)
The Man Who Wasn't There (2001)
Ethan Coen: The Drunken Driver Has the Right of Way (bok, 2001)
Intolerable Cruelty (2003)
William Rodney Allen: The Coen Brothers Interviews (bok, 2006)
No Country for old Men (2007)
Burn After Reading (2008)
A Serious Man (2009)
True Grit (2010)
Jenny M. Jones: The Big Lebowski (bok, 2012)
Inside Llewn Davis (2013)
Hail, Caesar (2016)

Hail, Caesar! (2016)

Det er nokre år sidan den siste verkeleg store Coen-filmen. Me må vel heilt tilbake til No Country for Old Men i 2007 for å finna ein verkeleg godbit. Eit par av filmane dei har laga i mellomtida har vore greie nok, men langt unna toppnivået deira. Denne filmen bryt ikkje denne trenden. Hail, Caesar! er ein av dei svakaste filmane dei har laga.

Me er i Hollywood, ein gong i 1950-åra. Eit filmselskap har mange ballar i lufta, og Josh Brolin spelar ein kar som skal samla trådane og ordna opp i problema. Han er ein av dei få som forstår heile systemet, som veit kva som er det rette på gjera i alle situasjonar. Ein skodespelar er stokk dum, ein skodespelar vert kidnappa av kommunistar, ei ugift skodespelarinne er gravid, og så bortetter. Scene etter scene er laga for å få oss til å le, men me ler så godt som aldri. Lite er så morosamt som komediar som ikkje er løgne, og filmen greier etter kvart noko svært få Coen-filmar klarar: Å få oss til å kjeda oss.

Guffen kan ikkje tilrå dette.

Mykje meir Coen på kulturguffebloggen
Blood Simple (1984)
Raising Arizona (1987)
Miller's Crossing (1990)
Barton Fink (1991)
The Hudsucker Proxy (1994)
Fargo (1997)
The Big Lebowski (1998)
O Brother, Where Art Thou? (2000)
The Man Who Wasn't There (2001)
Ethan Coen: The Drunken Driver Has the Right of Way (bok, 2001)
Intolerable Cruelty (2003)
William Rodney Allen: The Coen Brothers Interviews (bok, 2006)
No Country for old Men (2007)
Burn After Reading (2008)
A Serious Man (2009)
True Grit (2010)
Jenny M. Jones: The Big Lebowski (bok, 2012)
Inside Llewn Davis (2013)
The Ballad of Buster Scruggs (2018)

Inside Llewyn Davis (2013)

Llewyn Davis er ein habil songar, men ikkje meir enn det. Han vil gjerne leva av det, og vil gjerne verta større enn han er, men veit inst inne at han aldri kjem til å greia det. Han sel ikkje plater, han har ein manager som ikkje har tru på han, han har sjeldan konsertar, han er heimlaus, og søv hjå kjenningar ei natt eller to. Det verkar som om det er bohemlivet som fascinerer han mest.

Livet hans går i ring - frå sofa til sofa, frå nedtur til nedtur, frå krangel til krangel. Det einaste som bryt dette mønsteret er ein køyretur til Chicago, der han er med av di han, etter ei lei hending med ein katt, må koma seg vekk frå New York nokre dagar. Den køyreturen, der han fører gode samtalar med ein John Goodman-figur i baksetet, er det komiske høgdepunktet i filmen. Det er i det heile ein Coen-film med lite latter; stemninga i filmen er relativt nedtrykt.

Men det er stilreint, sjølvsagt. Handlinga er lagt til nokre vinterdagar, og det er mange duse fargar. Det går mykje i blått og grått, og på turen til Chicago snøar det tett.

Det er ikkje den største Coen-filmen, dette, og Davis er heller ikkje ein av dei store Coen-figurane. Han er trist, han er bitter, og er ikkje sjarmerande nok til å klatra høgt på den lista. Men, slik eg har sagt før, ein Coen-film treng ikkje vera ein topp Coen-film for å vera ein god film.

Guffen tilrår.

Mykje meir Coen på kulturguffebloggen
Blood Simple (1984)
Raising Arizona (1987)
Miller's Crossing (1990)
Barton Fink (1991)
The Hudsucker Proxy (1994)
Fargo (1997)
The Big Lebowski (1998)
O Brother, Where Art Thou? (2000)
The Man Who Wasn't There (2001)
Ethan Coen: The Drunken Driver Has the Right of Way (bok, 2001)
Intolerable Cruelty (2003)
William Rodney Allen: The Coen Brothers Interviews (bok, 2006)
No Country for old Men (2007)
Burn After Reading (2008)
A Serious Man (2009)
True Grit (2010)
Jenny M. Jones: The Big Lebowski (bok, 2012)
Hail, Caesar! (2016)
The Ballad of Buster Scruggs (2018)

Jenny M. Jones: The Big Lebowski (2012)

Det er visst Lebowski-tid igjen. The Big Lebowski er ein fantastisk film, som eg gjerne ser igjen og igjen. Eg lo godt fyrste gong eg såg han, og eg ler framleis godt av han. Denne boka fortel mellom anna at det ikkje var så mange som lo av han i 1998, men at han har fått stadig fleire vener. Filmen fekk ei heller lunken mottaking i USA, og vart teken av plakaten relativt raskt.

Ei bok som denne er ikkje det einaste provet på at folk framleis likar Lebowski. I USA har det dei siste ti åra vorte arrangert ein årleg Lebowski Fest, der folk dei fyrste åra kledde seg ut som ein av karakterane i filmen, men der dei etter kvart let seg inspirera av detaljar i filmen. Folk kan koma utkledde som kvite russarar, eller med t-skjorter frå Speed of Sound-turneen til Metallica (ein turné som er oppdikta).

Denne boka fortel både om filmen, og om korleis filmen etter kvart vart dyrka av fleire og fleire. Jones skriv ikkje alt sjølv, men både ho og medforfattarane hennar kjem stort sett godt frå det. Det vert av og til litt springande, og formgjevinga vert av og til altfor oppstykka, men i det heile er det ei bok som viser kor viktig denne filmen er vorte for nokre. Det vert ikkje minst tydeleg når me les om trussamfunnet The Church of the Latter-Day Dude, som har 140 000 medlemmar.

Jones bruker mykje plass på språket i filmen, og når ein ser filmen er det nesten vanskeleg å tru på det ho skriv. Replikkane i filmen verkar fleire gonger improviserte, men ho hevdar hardnakka at all mumling og stamming og alt det der finst i manus. Det er mykje å le av også i boka. Fleire av desse sitata er anten av ein av Coen-brørne ("Minnesota in Winter is like Siberia with family restaurants"), eller om dei.

Guffen tilrår.

Mykje meir Coen på kulturguffebloggen
Blood Simple (1984)
Raising Arizona (1987)
Miller's Crossing (1990)
Barton Fink (1991)
The Hudsucker Proxy (1994)
Fargo (1997)
The Big Lebowski (1998)
O Brother, Where Art Thou? (2000)
The Man Who Wasn't There (2001)
Ethan Coen: The Drunken Driver Has the Right of Way (bok, 2001)
Intolerable Cruelty (2003)
William Rodney Allen: The Coen Brothers Interviews (bok, 2006)
No Country for old Men (2007)
Burn After Reading (2008)
A Serious Man (2009)
True Grit (2010)
Inside Llewn Davis (2013)
Hail, Caesar! (2016)
The Ballad of Buster Scruggs (2018)

Ethan Coen: The Drunken Driver Has the Right of Way (2001)

Noko av det gode med Coen-filmane er dei gode dialogane. Dei vitnar om ei glede over å leika med språket, og dei vitnar om at minst ein av dei to er ein meir enn habil skribent. Slik sett er det ikkje noko overraskande i at Ethan, den eine av dei, har gjeve ut fleire bøker. Eg lukta på fleire av dei ein gong eg var innom Amazon, fall ned på denne, og vart litt overraska då eg såg at det var ei diktbok. Eg trudde eg hadde tinga ei novellesamling.

Eg likar noveller betre enn dikt, men her var likevel litt å gle seg over. Dikta er skrivne i eit gamalmodig språk, her er neste shakespearianske ord og vendingar, og langt dei fleste har både rim og faste rytmar. Nokre av dikta er morosame, og det ser ut til å vera intensjonen også med dei som ikkje fekk meg til å smila. Nokre av limerickane midt i boka var gode, elles likte eg òg diktet "If I May", der eg-personen er lei av alle som skriv dikt om indre tankar og prøver å skildra kva det vil seia å vera ein mann eller ei kvinne, og som på liv og død skal skildra livet på ein sensitiv måte. Dette får eg-personen til å spy, og diktet sluttar slik: "Do me a favor / If you've thought of a sensitive thing, / Write it down in prose. / Or better yet / Go fuck yourself".

Her er altså litt å le av, og her er mange prov på at Coen kan skriva, og han bruker gjerne uventa eller lite brukte ord. Likevel er det vanlegare at dikta kjedar meg, og då er det ikkje nok at han hentar fram rim som dette: "And pray his soul is now at peace as, / hopefully, it's met Matisse's".

Guffen er lunken.

Mykje meir Coen på kulturguffebloggen
Blood Simple (1984)
Raising Arizona (1987)
Miller's Crossing (1990)
Barton Fink (1991)
The Hudsucker Proxy (1994)
Fargo (1997)
The Big Lebowski (1998)
O Brother, Where Art Thou? (2000)
The Man Who Wasn't There (2001)
Intolerable Cruelty (2003)
William Rodney Allen: The Coen Brothers Interviews (bok, 2006)
No Country for old Men (2007)
Burn After Reading (2008)
A Serious Man (2009)
True Grit (2010)
Jenny M. Jones: The Big Lebowski (bok, 2012)
Inside Llewn Davis (2013)
Hail, Caesar! (2016)
The Ballad of Buster Scruggs (2018)

Intolerable Cruelty (2003)

Eit gjensyn med ein film som var langt betre enn eg trudde. Det er ikkje Coen-brørne på sitt beste, men filmen er vel verdt å sjå. Det er to grunnar til det - dialogane er gode, og George Clooney er glimrande.

Clooney spelar Miles Massey, skilsmisseadvokat i Los Angeles. Han er heilt i toppklassen, han vinn dei aller, aller fleste sakene sine. Han har spesiallaga ein idiotsikker ekteskapskontrakt for dei ekstremt rike, ein kontrakt som vernar dei mot unge kvinner som kan tenkjast å ha gifta seg med dei berre for å få med seg store pengar etter ei skilsmisse. Dette går bra, heilt til han møter Marylin Hamilton Rexroth Doyle Massey (Catherine Zeta-Jones) i ei sak der han representerer mannen hennar. Ho tapar saka, og vil ha hemn. Herfrå og ut tek historien nokre gode og uventa vendingar, og sjølv om det sjeldan er den heilt store komikken, er altså Clooney god.

Filmen har òg sine manglar. Det som skil han frå dei beste Coen-filmane, er mellom anna mangelen på den gode karakteren - han som anten slit med å få alt til, eller han som anten trivst eller ikkje trivst litt på kanten av samfunnet. Tenk The Dude, Jerry Lundegard, osb. Filmen handlar om dei vellukka, dei ekstremt rike. Det er talande at filmen går føre seg i to byar - Los Angeles og Las Vegas.

Guffen tilrår.

Mykje meir Coen på kulturguffebloggen
Blood Simple (1984)
Raising Arizona (1987)
Miller's Crossing (1990)
Barton Fink (1991)
The Hudsucker Proxy (1994)
Fargo (1997)
The Big Lebowski (1998)
O Brother, Where Art Thou? (2000)
The Man Who Wasn't There (2001)
Ethan Coen: The Drunken Driver Has the Right of Way (bok, 2001)
William Rodney Allen: The Coen Brothers Interviews (bok, 2006)
No Country for old Men (2007)
Burn After Reading (2008)
A Serious Man (2009)
True Grit (2010)
Jenny M. Jones: The Big Lebowski (bok, 2012)
Inside Llewn Davis (2013)
Hail, Caesar! (2016)
The Ballad of Buster Scruggs (2018)

William Rodney Allen: The Coen Brothers Interviews (2006)

Det er stas å sjå Coen-filmar, og film er sikkert best på kino og alt det der, men det er kanskje like stas å sjå filmane på dvd. Der er det jamt over litt ekstramateriale, og gjerne eit intervju med dei to brørne. Dei er alltid i form. Heller ikkje her kvir dei seg for å dikta litt, ein skjønar fort at ein må ta mykje av det dei seier med litt salt.

I denne boka er her 27 intervju med minst ein av dei to. Nokre er berre korte, andre er lengre, dei aller fleste er gode. Det eldste intervjuet er frå 1985, det ferskaste frå 2004. Det vil seia at den ferskaste filmen dei snakkar om er The Ladykillers, medan nokre filmar er tema for fleire av intervjua. Det er flest intervju om Fargo og Lebowski, og i desse vert det, ikkje uventa, ein del repetisjonar.

Det er ikkje berre filmblad eller filmnettsider som intervjuar dei. Her er intervju frå aviser, og frå all slags blad. To av dei lengste - og beste - intervjua kjem frå lett uventa blad som Vogue og Playboy.

Coen-brørne likar dårleg å verta intervjua. Dei diktar altså opp litt, og for intervjuarane må det vera krevjande å vita om dei snakkar sant eller ikkje. Det er eit gjennomgåande trekk at dei går rundt grauten, det er ikkje alle spørsmål som får presise svar. Det vert òg støtt nemnt at dei har tilnærma telepatisk kontakt, den eine fullfører setningar den andre er i gang med.

Det er ein fryd å lesa mange av intervjua, eit par gonger lo eg høgt. Dei køddar mykje med seg sjølv og om filmane og manusa sine, dei køddar litt mindre med skodespelarar og andre dei nyttar ofte, medan folk som ikkje har vore på innsida like lenge som regel får ein god omtale. Boka har ein glimrande og innsiktsfull introduksjon, noko som slettes ikkje er sjølvsagt.

Nokre smaksprøvar:
Om korleis John Turturro lett kan verka italiensk, jødisk eller meksikansk:
Joel: Yeah, John does get cast in a lot of those parts. He's very specifically ethnic, but it's very hard to tell ... which one.

Om å spela inn Raising Arizona, der ein familie har fått femlingar:
Joel: We had the baby pit - a big padded pit that they were tossed into when we weren't using them.
Ethan: Whenever we needed a baby, we reached into the pit and grabbed one. It was kind of like barbecue pit.

Om The Man Who Wasn't There:
Joel: We're doing a movie about a barber in northern California in the early 1940s.
Ethan: There's more to it than Joel lets on. He actually is a barber, but he's interested in getting into dry cleaning.

Om korleis Billy Bob Thornton gjekk langt inn i rolla som frisør i den filmen:
Playboy: On the set, Billy Bob Thornton was giving real haircuts to extras and crew members. Did you get one?
Ethan: Are you kidding?
Joel: No way. We had to hire someone to fix the haircuts he was giving people.

Guffen tilrår.

Mykje meir Coen på kulturguffebloggen
Blood Simple (1984)
Raising Arizona (1987)
Miller's Crossing (1990)
Barton Fink (1991)
The Hudsucker Proxy (1994)
Fargo (1997)
The Big Lebowski (1998)
O Brother, Where Art Thou? (2000)
The Man Who Wasn't There (2001)
Ethan Coen: The Drunken Driver Has the Right of Way (bok, 2001)
Intolerable Cruelty (2003)
No Country for old Men (2007)
Burn After Reading (2008)
A Serious Man (2009)
True Grit (2010)
Jenny M. Jones: The Big Lebowski (bok, 2012)
Inside Llewn Davis (2013)
Hail, Caesar! (2016)
The Ballad of Buster Scruggs (2018)

The Hudsucker Proxy (1994)

Me er i USA, mot slutten av dei glade og optimistiske 50-åra. Direktøren for Hudsucker Industries har teke livet sitt, og i sjølvmordsbrevet, som er stila til nestleiaren i verksemda, oppmodar han om at den nye sjefen må få prøva og feila. Sjølv om ein ikkje får suksess umiddelbart, kan ein få det på lengre sikt.

Parallellane til Coen-karriera er openberre, sjølv om dei truleg ikkje er tilsikta. Dette er den femte filmen deira, og det er ein av dei to-tre veikaste. Dei prøver, dei viser at dei har mange idear, og nokre av ideane er òg gode, dei viser at dei er i stand til å leika med filmmediet, og at dei kan overraska sjåarane, men det vert ikkje godt nok. Dei prøver, og dei feilar.

Direktøren har altså teke livet av seg, omtrent i månadsskiftet november-desember. Han hadde aksjemajoriteten i selskapet, og sidan han ikkje hadde arvingar, og sidan styret trur at han ikkje har skrive testamente, kan aksjane hans frå årsskiftet kjøpast av kven som helst. Styret kan altså risikera at selskapet kjem på heilt andre hender, og dei kokar saman ein veldig snedig plan: Viss dei tilset ein ny direktør som er så hjelpelaus at det går nedover med aksjekursen, vil truleg ingen andre enn dei ha interesse av å kjøpa aksjene, og dei kan òg kjøpa dei for ein rimeleg penge. Norville Barnes, spelt av Tim Robbins, vert ny direktør, og han oppfyller alle krava styret stiller - han er dum, hjelpelaus, og alt ser ut til å gå etter planen. Heilt til han får frie hender til å laga og marknadsføra ein ide han har, rockeringar, og det vert ein braksuksess.

Historia er ikkje god nok, ho vert i alle fall ikkje godt nok fortalt. Filmen er eit sjeldant døme på at det går an å kjeda seg under ein Coen-film. Her er altfor mykje overspeling, og Tim Robbins er absolutt ikkje imponerande i hovudrolla.

Her er òg gode ting - kulissane er flotte, og filmen har òg ei av dei heilt store Coen-scenene. Ein butikkeigar som ikkje får selt rockeringar kastar dei, og den eine trillar og trillar og trillar heilt til han stoppar på fortauet, like ved ein gjut i sju-åtteårsalderen. Han ser på ringen, og skjønar med ein gong korleis han skal bruka han. Scenene der han viser kva han kan, både med og utan andre ungar som tilskodarar, er god stil. Men den eine scena kan ikkje redda heile filmen.

Guffen kan ikkje tilrå dette.

Mykje meir Coen på kulturguffebloggen
Blood Simple (1984)
Raising Arizona (1987)
Miller's Crossing (1990)
Barton Fink (1991)
Fargo (1997)
The Big Lebowski (1998)
O Brother, Where Art Thou? (2000)
The Man Who Wasn't There (2001)
Ethan Coen: The Drunken Driver Has the Right of Way (bok, 2001)
Intolerable Cruelty (2003)
William Rodney Allen: The Coen Brothers Interviews (bok, 2006)
No Country for old Men (2007)
Burn After Reading (2008)
A Serious Man (2009)
True Grit (2010)
Jenny M. Jones: The Big Lebowski (bok, 2012)
Inside Llewn Davis (2013)
Hail, Caesar! (2016)
The Ballad of Buster Scruggs (2018)

O Brother, Where Art Thou? (2000)

Denne filmen avslutta ei rekkje med tre svært sterke Coen-filmar. Den er ikkje like god som Fargo eller The Big Lebowski, men det er ikkje mykje om å gjera.

Filmen er liksom laust basert på Odysseen av Homer. Tre rømlingar frå ein lenkegjeng, spelt av George Clooney, John Turturro og Tim Blake Nelson, er på leiting etter nokre pengar Clooney hevdar å gravd ned etter eit ran. På vegen møter dei mange utfordringar - vakter, politi, hundar, sirener, John Goodman, Ku Klux Klan, men dei kjem seg unna heile vegen. Undervegs vert dei frifunne for alt dei måtte ha gjort av guvernøren i Mississippi, men ei av gruppene som leiter etter dei har ikkje fått det med seg, og førebur seg på å hengja dei tre. Den påfølgjande scena er ei av dei heilt store Coen-scenene - enorme mengder vatn skoler dei vekk frå galgene og fyller heile dalføret. Dei får omsider hovudet over vatnet, i ei scene som minner litt om då to bandittar rømmer frå eit fengsel i Raising Arizona.

Langs vegen har dei òg, utan å vita det, vorte popstjerner. For å tena pengar har dei gått inn til ein blind radio-platepratar, der dei har spelt inn "I'm A Man Of Constant Sorrow". Songen vert populær, og då dei, litt tilfeldig, framfører songen på eit valkampmøte, haustar dei stor fagnad. Dei er eit godt liveband, og har forkledninga som minner litt om då tre menn prøvde å koma seg inn i USA i A Night At The Opera. Musikken er strålande gjennom heile filmen.

Dette er fyrste gong Clooney er med i ein Coen-film, og han greier seg svært godt. Fleire av dei andre skodespelarane var òg med i tidlegare Coen-filmar, i alle fall Turturro, Goodman, og Holly Hunter. Her er meir enn nok å le av, det er (ikkje uventa) ein film eg har sett ei rekkje gonger, men likevel lo eg fleire stader så høgt at skituristane i setet ved sida av snudde seg for å sjå kva eg heldt på med.

Guffen tilrår.

Mykje meir Coen på kulturguffebloggen
Blood Simple (1984)
Raising Arizona (1987)
Miller's Crossing (1990)
Barton Fink (1991)
The Hudsucker Proxy (1994)
Fargo (1997)
The Big Lebowski (1998)The Man Who Wasn't There (2001)
Ethan Coen: The Drunken Driver Has the Right of Way (bok, 2001)
Intolerable Cruelty (2003)
William Rodney Allen: The Coen Brothers Interviews (bok, 2006)
No Country for old Men (2007)
Burn After Reading (2008)
A Serious Man (2009)
True Grit (2010)
Jenny M. Jones: The Big Lebowski (bok, 2012)
Inside Llewn Davis (2013)
Hail, Caesar! (2016)
The Ballad of Buster Scruggs (2018)

True Grit (2010)

Omsider fekk eg sett denne. Som alltid venta eg at Coen-brørne ville imponera meg, og det eg hadde lese om filmen før var lovande. Mykje av det stemde. Fleire av skodespelarane held høgt nivå, og bileta er tidvis glimrande.

Likevel vart ikkje dette den heilt store opplevinga, i alle fall ikkje målt opp mot andre Coen-filmar. For ein gongs skuld er ikkje sjølve historia god nok. Her er nokre overraskande vriar, men ikkje spesielt mange, og det heile vert for tradisjonelt. Det kan ikkje ein god dialog, godt skodespel og flotte bilete retta opp. Eg trur dette er andre gongen Coen-brørne har laga ein ny versjon av ein gamal film. Den fyrste gongen dei gjorde det, med filmen The Ladykillers, var resultatet langt skralare enn her.

Ein mann vert drepen, og den fjorten år gamle dotter hans hyrar inn ein alkoholisert marshall for å ta mordaren. Dei rir etter mordaren, saman med ein Texas ranger. Dei tek han (sjølvsagt) til slutt, etter å ha teke livet av nokre andre bandittar på vegen. Hailee Steinfeld spelar den unge jenta glimrande, medan Jeff Bridges er jamt over bra som marshallen.

Handlinga er lagt til eit finfint landskap, og det er ikkje uventa at det i ein Coen-film er ei rekkje flotte naturbilete, spesielt mot slutten av filmen er der mange blinkskot. True Grit er ein skuffande Coen-film, men det er likevel ein betre film enn mykje anna. Det er òg gjerne slik med filmane deira at dei vert betre for kvar gong dei ser dei.

Guffen tilrår.

Mykje meir Coen på kulturguffebloggen
Blood Simple (1984)
Raising Arizona (1987)
Miller's Crossing (1990)
Barton Fink (1991)
The Hudsucker Proxy (1994)
Fargo (1997)
The Big Lebowski (1998)
O Brother, Where Art Thou? (2000)
The Man Who Wasn't There (2001)
Ethan Coen: The Drunken Driver Has the Right of Way (bok, 2001)
Intolerable Cruelty (2003)
William Rodney Allen: The Coen Brothers Interviews (bok, 2006)
No Country for old Men (2007)
Burn After Reading (2008)
A Serious Man (2009)
Jenny M. Jones: The Big Lebowski (bok, 2012)
Inside Llewn Davis (2013)
Hail, Caesar! (2016)
The Ballad of Buster Scruggs (2018)

Burn After Reading (2008)

Etter tusenårsskiftet har det vore litt opp og ned med Coen-brørne. Med dei to filmane Intolerable Cruelty (2003) og The Ladykillers (2004) verka det som om dei hadde mist det. Tre år seinare kom kanonfilmen No Country For Old Men, men året etter kom denne filmen. Burn After Reading er ikkje spesielt bra, og, slik eg har vore inne på før, det vert noko pynchonsk over dette. Parallelt med at dei arbeider med gode filmar, kjem det filmar som nesten verkar som hastverksarbeid.

For dette er altså rimeleg tynne greier. Her er nokre lyspunkt, George Clooney er igjen god i ein Coen-film. Scenene der dei CIA-tilsette prøver å finna ut kva som eigentleg har skjedd er òg gode. Dei greier det ikkje, mest av di dei trur det har skjedd noko stort og viktig.

John Malkovic får sparken/sluttar i CIA. Kona hans har eit forhold til Clooney. Ho vil skilja seg frå Malkovic, og advokaten hennar seier at det kan vera lurt om ho tek kopi av alle filene på PC-en hans. Brad Pitt og Frances McDormand, som arbeider på eit helsestudio, finn denne CD-en, og vert overtydde om at det er hemmelege saker. Dei prøver å pressa pengar ut av Malkovic, dei prøver å selja CD-en til den russiske ambassaden, men får ikkje napp nokon av stadene. Og det er altså samanhengen her CIA slit med å sjå - det er eigentleg berre ei skilsmissesak, medan dei funderer på om det kan vera noko langt større.

Det tek ein time før den fyrste CIA-samtalen kjem. Før den tid, og i resten av filmen, er der ingen minneverdige scener. Det er uvanleg for ein Coen-film. Filmane deira vert ofte betre for kvar gong ein ser dei. Slik er det ikkje med denne.

Guffen kan ikkje tilrå dette.

Mykje meir Coen på kulturguffebloggen
Blood Simple (1984)
Raising Arizona (1987)
Miller's Crossing (1990)
Barton Fink (1991)
The Hudsucker Proxy (1994)
Fargo (1997)
The Big Lebowski (1998)
O Brother, Where Art Thou? (2000)
The Man Who Wasn't There (2001)
Ethan Coen: The Drunken Driver Has the Right of Way (bok, 2001)
Intolerable Cruelty (2003)
William Rodney Allen: The Coen Brothers Interviews (bok, 2006)
No Country for old Men (2007)
A Serious Man (2009)
True Grit (2010)
Jenny M. Jones: The Big Lebowski (bok, 2012)
Inside Llewn Davis (2013)
Hail, Caesar! (2016)
The Ballad of Buster Scruggs (2018)

Blood Simple (1984)

Dette er ein film eg er glad eg har sett. Ikkje nødvendigvis av di filmen er god, men av di det er debutfilmen til Coen-brørne. Det er noko med det - når du er kunstnarar du set høgt, vil du gjerne få med deg alt dei har gjort. Slik har eg det med Vesaas, og slik har eg det med Motorpsycho, for å nemna nokre døme. Og slik har eg det med Coen-brørne.

Sjølve filmen er ikkje spesielt god. Eg såg han saman med Hilde på Cinemateket i Bergen midt i 90-åra, og berre éi scene har festa seg frå den gongen. To personar grev ned eit lik ute på ein åker, og dei vert ferdige omtrent når sola går opp. Dei har arbeidd i lyset frå billyktene, slik at då dei set seg inn i bilen for å køyra vekk, er batteriet flatt. God komikk. Dei prøver ein gong til, og no startar motoren. Endå betre komikk. Det var ikkje akkurat slik det skjedde - det var berre éin person som grov. Og han som vart nedgravd var ikkje heilt daud.

Scena over er omtrent den einaste som peikar fram mot Coen-brørne som store humoristar. Der er andre småting som viser lovande takter, men i det heile er det ein film og ei historie på det jamne. Historia tek nokre uventa vendingar, men ikkje mange nok til at ho fengar nok. Ein privatdetektiv fotograferer ei kvinne saman med elskaren sin. Mannen hennar bed detektiven drepa begge to. Detektiven fabrikerer prov på at han har teke livet av dei, får betalt, og skyt mannen. Elskaren, som har pengar til gode hjå mannen, kjem innom kontoret hans rett etterpå, og finn mannen daud (trur han), og ser at det er pistolen til kvinna som er mordvåpenet. Han vaskar kontoret reint, og tek med seg mannen for å grava han ned, for å verna kvinna. Privatdetektiven vil likevel ta livet av kvinna og elskaren, men etter å ha skote elskaren, vert han sjølv drepen av kvinna.

Guffen er lunken.

Mykje meir Coen på kulturguffebloggen
Raising Arizona (1987)
Miller's Crossing (1990)
Barton Fink (1991)
The Hudsucker Proxy (1994)
Fargo (1997)
The Big Lebowski (1998)
O Brother, Where Art Thou? (2000)
The Man Who Wasn't There (2001)
Ethan Coen: The Drunken Driver Has the Right of Way (bok, 2001)
Intolerable Cruelty (2003)
William Rodney Allen: The Coen Brothers Interviews (bok, 2006)
No Country for old Men (2007)
Burn After Reading (2008)
A Serious Man (2009)
True Grit (2010)
Jenny M. Jones: The Big Lebowski (bok, 2012)
Inside Llewn Davis (2013)
Hail, Caesar! (2016)
The Ballad of Buster Scruggs (2018)

A Serious Man (2009)

I Fargo henta Coen-brørne fram eit miljø dei kjende frå oppveksten, det norskamerikanske miljøet i Minnesota. I denne filmen hentar dei inspirasjon frå eit miljø dei kjende endå betre - det jødiske miljøet.

Handlinga er lagt til 1967, i ein liten by i den amerikanske Midt-Vesten. I alle fall det meste av handlinga. Filmen opnar med ein kort episode som hende for mange hundre år sidan, truleg i Holland eller deromkring. Det er vanskeleg å sjå korleis denne delen heng saman med resten av filmen, bortsett frå at det jødiske dominerer i begge delane.

I resten av filmen møter me Larry Gopnik, ein professor som ikkje heilt får med seg at alt går til pisis. Kona vil gå frå han, ungane snakkar ikkje med han, bror hans slit med helsa og med litt til, og han er ikkje på spesielt god fot med naboane. Det einaste han er oppteken av er jobben sin, og der går det litt betre.

Det er ikkje vanskeleg å sjå at det er ein Coen-film. Det er stilreint, det ser ut slik eg trur det såg ut i Midt-Vesten i 60-åra. Filmen er likevel bygd opp annleis enn andre filmar dei har laga. Filmen startar roleg, nesten kjedeleg, men vert betre og betre. Slutten kjem litt uventa, der er framleis mange uavklara spørsmål, men det gjer ingenting. Slik er det òg i andre av filmane deira - korleis går det til dømes med bowlingturneringa i The Big Lebowski? Viss noko er dumt med den uventa slutten, er det at han kjem når filmen endeleg har teke steget opp på det nivået du ventar at han skal vera på. Du ventar på at ting skal ta av, at filmen skal få eit større klimaks, men så er det i staden slutt. Då vert det noko uforløyst over det heile. Likevel - her er mykje godt, og ein middels Coen-film er likevel langt betre enn mykje anna.

Guffen tilrår.

Mykje meir Coen på kulturguffebloggen
Blood Simple (1984)
Raising Arizona (1987)
Miller's Crossing (1990)
Barton Fink (1991)
The Hudsucker Proxy (1994)
Fargo (1997)
The Big Lebowski (1998)
O Brother, Where Art Thou? (2000)
The Man Who Wasn't There (2001)
Ethan Coen: The Drunken Driver Has the Right of Way (bok, 2001)
Intolerable Cruelty (2003)
William Rodney Allen: The Coen Brothers Interviews (bok, 2006)
No Country for old Men (2007)
Burn After Reading (2008)
True Grit (2010)
Jenny M. Jones: The Big Lebowski (bok, 2012)
Inside Llewn Davis (2013)
Hail, Caesar! (2016)
The Ballad of Buster Scruggs (2018)

No Country for old Men (2007)

Alt Coen-brørne tek i vert ikkje til gull. Det kunne verka sånn mot slutten av 90-åra, men etter tusenårsskiftet har det vore litt opp og ned. Det vert nesten noko pynchonsk over det, av og til kjem det solide verk, innimellom kjem det noko som verkar mindre gjennomarbeida.

Denne filmen vert definitivt til gull. Lewellyn Moss, ei enkel sjel som kjenner att ein rask utveg når han ser han, kjem tilfeldigvis over nokre pengar. Pengane skulle vore betaling i ein narkohandel, men eit eller anna gjekk gale, og alle dei involverte mista livet. Moss tek pengane med seg. Bakmennene hyrer inn Anton Chigurh for å finna pengane, og filmen handlar om korleis Chigurh leitar etter Moss. Den lokale sheriffen, Ed Bell, prøver å få tak i begge to - han vil stoppa Chigurh, og redda Moss.

Det er altså ein film der jakta står sentralt. Med unntak av ei scene der Chigurh og Moss skyt på kvarandre, og ei der dei snakkar med kvarandre i telefonen, er ingen av dei tre hovudpersonane på skjermen samstundes.

Ganske mange liv går tapt. Den ivrigaste dreparen er Chigurh, som er ein av dei kaldaste personane som er framstilt på film. Han har ei brei samling med våpen, og grunnregelen ser ut til å vera at viss du har sett han med våpen i hand, vert du drepen. Viss du av ein eller annan grunn har irritert han, kan du redda livet ved å tippa rett når han slår mynt og krone. Han vert spela av den spanske skodespelaren Javier Bardem, som ser ut som om han er skapt for denne rolla.

Filmen er basert på ein roman av Cormac McCarthy. Det er ei flott forteljing, med passeleg mange vriar og vendingar. Coen-brørne er òg i toppform her, og driv filmen framover på ein svært solid måte. Til liks med andre Coen-filmar er dette ein film som kan sjåast om og om igjen.

Guffen tilrår.

Meir McCarthy på kulturguffebloggen
The Orchard Keeper (1965)
Outer Dark (1968)
Child of God (1973)
Suttree (1979)
Blood Meridian (1985)
All the Pretty Horses (1992)
The Crossing (1994)
The Stonemason (1995)
The Gardener's Son (1996)
Cities of the Plain (1998)
No Country for Old Men (2005)
The Road (2006)
The Sunset Limited (2006)
The Road (film, 2009)
The Passenger (2022)
Stella Maris (2022)

Mykje meir Coen på kulturguffebloggen
Blood Simple (1984)
Raising Arizona (1987)
Miller's Crossing (1990)
Barton Fink (1991)
The Hudsucker Proxy (1994)
Fargo (1997)
The Big Lebowski (1998)
O Brother, Where Art Thou? (2000)
The Man Who Wasn't There (2001)
Ethan Coen: The Drunken Driver Has the Right of Way (bok, 2001)
Intolerable Cruelty (2003)
William Rodney Allen: The Coen Brothers Interviews (bok, 2006)
Burn After Reading (2008)
A Serious Man (2009)
True Grit (2010)
Jenny M. Jones: The Big Lebowski (bok, 2012)
Inside Llewn Davis (2013)
Hail, Caesar! (2016)
The Ballad of Buster Scruggs (2018)

Miller's Crossing (1990)

Ingen Coen-filmar er like, men det er likevel lett å sjå at det er Coen. Akkurat kva som gjer at det er slik, er ikkje lett å setja fingeren på. Er det det stilreine? Den underliggjande humoren? Dei uventa vendingane i historia? Alt dette? Ingenting av dette?

Miller’s Crossing er ein gangsterfilm, i alle fall på overflata. Handlinga er lagt til ein amerikansk by, på 1920- eller 1930-talet. Det er ikkje gjort i ei handvende å gje eit kort referat av handlinga, men hovudpersonen, Tom, er den høgre handa til ein mektig gangstersjef, Leo O'Bannon, som vert utfordra av ein annan gangster, Giovanni Casparo. Det er ein del skyting, ein del slåsting, ein del drikking, Tom skiftar side, i alle fall tilsynelatande, og til slutt er alle utfordrarane til den mektige gangstersjefen døde.

Her er som vanleg glimrande skodespel. Best av alle er Jon Polito, som den italiensk-amerikanske gangstersjefen Giovanni Casparo. Makan til slesk framtoning skal ein leita lenge etter. Han er sjølvsikker og usikker på ein gong, og har nokre enorme humørsvingingar. Albert Finney er òg fin som Leo, og Gabriel Byrne gjer ein god figur i rolla som Tom. Han har stort sett det same uttrykket filmen gjennom, men det passar som hand i hanske.
Det er glimrande filma, og filmen går i eit behageleg tempo. Gangsterane snakkar slik dei skal, med få ord, og mykje usagt, med unntak av italienaren. Det er gangsterfilmar slik me har sett det i årevis, men det er noko nytt, det er noko Coensk. Det er roleg og avslappa, det er god stil.

Guffen tilrår.

Mykje meir Coen på kulturguffebloggen
Blood Simple (1984)
Raising Arizona (1987)
Barton Fink (1991)
The Hudsucker Proxy (1994)
Fargo (1997)
The Big Lebowski (1998)
O Brother, Where Art Thou? (2000)
The Man Who Wasn't There (2001)
Ethan Coen: The Drunken Driver Has the Right of Way (bok, 2001)
Intolerable Cruelty (2003)
William Rodney Allen: The Coen Brothers Interviews (bok, 2006)
No Country for old Men (2007)
Burn After Reading (2008)
A Serious Man (2009)
True Grit (2010)
Jenny M. Jones: The Big Lebowski (bok, 2012)
Inside Llewn Davis (2013)
Hail, Caesar! (2016)
The Ballad of Buster Scruggs (2018)

The Big Lebowski (1998)

Der finst nokre filmar du kan sjå om og om igjen. Dette er ein av dei. Eg anar ikkje kor mange gonger eg har sett han, men eg finn framleis ting å le av. Det kan godt vera ein av dei beste filmane som er laga.

Fyrste gongen eg såg han var i Bergen, saman med Brynjulv og Hilde og Marit. Eg hugsar enno delar av samtalen etterpå, me var alle samde om at det var ein kanonfilm, og me snakka mellom anna om kven The Dude minte oss om, og at me snart måtte bowla igjen.

Filmen handlar om The Dude, ein laidback slacker som eigentleg heiter Jeff Lebowski. Han vert forveksla med ein velståande forretningsmann som heiter det same, og vert dregen inn i noko som kan vera ei kidnapping. Det viser seg at det ikkje er det, til liks med Fargo er det noko kødd med kidnappinga, men før ein kjem så langt, har The Dude fått herpa bilen sin; bowla ein del med Walter, ein Vietnam-veteran, og Donny, ein kar som ikkje kjem til orde; han har røykt ein del hasj og drukke ein del; han har gjort dotter til han andre Lebowskien gravid; han har vorte plaga av nokre nihilistar, og han har vore på fest hjå ein pornokonge. Heile tida har han god stil, og er så avslappa at det er uråd å ikkje lika han.

Han og Walter og Donny er eit bowlinglag, og mykje av handlinga i filmen er lagt til ein bowlinghall. Likevel trur eg ikkje at me ser at The Dude bowlar, og me ser vel heller ikkje Walter i aksjon. Dei snakkar stort sett, dei har alle fabelaktige replikkar, og utfyller kvarandre godt. The Dude skal vera laidback, men hisser seg opp omtrent kvar gong han snakkar med Walter. Walter snakkar heile tida, og kjem støtt med referansar til Vietnamkrigen, og til at han er jødisk, og han avbryt Donny kvar gong han prøver å seia noko.

Her er ei lang rekkje av minneverdige replikkar. Det er fascinerande korleis ulike personar har dei same replikkane til ulike tider i filmen. Alt i opningsscena ser me til dømes ei fjernsynssending der dåverande president George Bush snakkar om den irakiske invasjonen i Kuwait, og seier "This aggression will not stand". Nokre minutt seinare seier The Dude nøyaktig det same, om ein heilt annan invasjon - han snakkar med nokon som har brote seg inn i husveret hans.

Språket er òg friskt, slik at før filmen vart vist på fjernsyn i nokre land, måtte ting endrast. I Italia vart til dømes replikken "See what happens when you fuck a stranger in the ass?" dubba til "See what happens when you find a stranger in the Alps?"

Det er glimrande skodespel heile vegen. Hovudrolla er som skapt for Jeff Bridges, og dei to Coen-veteranane John Goodman og Steve Buscemi er finfine som Walter og Donny. Musikken er bra, filminga er bra, her er nokre draumesekvensar som er sterkt Wagner-inspirerte - det er i det heile ein film å verta glad av. Og glad i.

Guffen tilrår.

Mykje meir Coen på kulturguffebloggen
Blood Simple (1984)
Raising Arizona (1987)
Miller's Crossing (1990)
Barton Fink (1991)
The Hudsucker Proxy (1994)
Fargo (1997)
O Brother, Where Art Thou? (2000)
The Man Who Wasn't There (2001)
Ethan Coen: The Drunken Driver Has the Right of Way (bok, 2001)
Intolerable Cruelty (2003)
William Rodney Allen: The Coen Brothers Interviews (bok, 2006)
No Country for old Men (2007)
Burn After Reading (2008)
A Serious Man (2009)
True Grit (2010)
Jenny M. Jones: The Big Lebowski (bok, 2012)
Inside Llewn Davis (2013)
Hail, Caesar! (2016)
The Ballad of Buster Scruggs (2018)