Under the Banner of Heaven (2022)

Denne serien er laust basert på ei fin bok av Jon Krakauer. Den boka er todelt - han fortel historia til mormonarane, og han fortel om eit dobbeltmord i Utah i 1984. Det som står i boka går eg ut frå er korrekt, medan i serien er ting litt endra. Og det må vera heilt greitt.

Her er den oppdikta etterforskaren Jeb Pyre hovudpersonen. Saman med kollegaen sin, Bill Taba, vert han sett til å løysa eit brutalt dobbeltmord. Den unge kvinna Brenda Lafferty og den femten månader gamle dotter hennar vert funne drepne. Dei trur at mannen/faren er den skuldige, men det vert gradvis klart at han er uskuldig. Derimot luktar det at minst to av brørne hans er innblanda. Lafferty-familien er mormonar, og dei to brørne har dei siste åra vore på veg inn i den mest fundamentaliske delen av den trua. Dei vil gjerne ta seg fleire koner, og dei vil i alle fall at kvinner skal teia i forsamlingar, og gjera slik mennene deira vil. Det sleit Brenda med å godta. Den eine av dei to brørne hevda at han fekk beskjed frå guden sin om at Brenda og dottera (og fleire) måtte drepast.

Det er her Pyre slit. Han er mormon, men av det meir moderate slaget. Han vert uvel av å høyra om fundamentalistane, men kjem òg i ein lojalitets-skvis. Fleire av dei mest mektige mennene i kyrkja bed han om å leggja vekk etterforskinga, sidan det kan føra til at kyrkja deira får dårleg omtale.

Det er ein fin serie. Det er spanande heile vegen, og av og til er det noko twinpeaksk over det heile. Kameraet kjem ofte svært tett på dei me ser, slik at det av og til vert klaustrofobisk.

Guffen tilrår.

Meir Krakauer på kulturguffebloggen
Eiger Dreams (1990)
Into the Wild (1996)
Into Thin Air (1997)
Into the Wild (film, 2007)
Where Men Win Glory (2009)
Three Cups of Deceit (2011)
Under the Banner of Heaven (2011)
Missoula (2015)

Jon Krakauer: Missoula (2015)

Det er ikkje den beste boka til Krakauer, dette, men det kan godt vera den viktigaste. Temaet er valdtekt, og korleis valdtekt er altfor vanleg over heile USA.

Utgangspunktet er at han får høyra at ein nær ven av familien hans vart valdteken då ho var yngre. Han les meir om emnet, og vert uroa og fascinert av hendingane i Missoula, ein by i Montana. Fleire spelarar på football-laget til det lokale universitetet var anmeldt for å ha valdteke kvinnelege studentar, og Krakauer bruker dette som eit døme på kor skremmande vanleg valdtekt er, og kor lite som vert gjort for å stoppa det, eller for å straffa dei skuldige. Det er greitt at det av og til vil vera ord mot ord, men det er òg greitt at det ofte verkar greitt kven som er den skuldige.

Han refererer to saker - ei som vart verande ei intern sak på universitetet, og ei som gjekk i retten. Han eine valdtektsmannen vert kjent skuldig, han andre går fri. Slik Krakauer legg det fram, er frikjenninga heilt absurd. Måten han legg det fram på er noko av det som gjer at boka manglar den framdrifta dei andre bøkene hans har - han siterer mykje frå rettsavhøyr og frå rettslege dokument. Han har truleg valt å gjera det slik for å vera sikker på at han formulerer seg på ein måte som ikkje fører han sjølv inn i noko rettssak.

I begge desse sakene, og i dei andre han fortel om frå Missoula, kjende offeret valdtektsmannen, i ei av sakene kjende dei kvarandre ekstremt godt. Alle hadde òg drukke litt for mykje. Dette er det vanlege, fortel Krakauer. Noko av det mest urovekkande i boka er kor lite som vert gjort for å hindra slike saker. Politiet la vekk dei aller fleste valdtektssakene dei fekk. Noko anna som er urovekkande er at Missoula fekk eit stempel som ein valdtektshovudstad i USA. Krakauer viser at talet på valdtekter i Missoula faktisk ligg under landsgjennomsnittet.

Guffen tilrår.

Meir Krakauer på kulturguffebloggen
Eiger Dreams (1990)
Into the Wild (1996)
Into Thin Air (1997)
Into the Wild (film, 2007)
Where Men Win Glory (2009)
Three Cups of Deceit (2011)
Under the Banner of Heaven (2011)
Under the Banner of Heaven (fjernsynsserie, 2022)

Jon Krakauer: Where Men Win Glory (2009)

Eg har likt det aller, aller meste av det eg har lese av Krakauer. Denne boka har eg vore litt skeptisk til, og har hatt ho ståande i hylla ei stund før eg tok ho fram. Eg trudde det var ei bok om amerikanske soldatar i Afghanistan, og det kan jo verta keisamt i lengda. Eg var ikkje heilt på bærtur, men inntrykket mitt var like fullt feil.

Boka handlar om Pat Tillman. Han spelte amerikansk fotball i NFL, altså på høgaste nivå, og var i ferd med å etablera seg som sentral på laget. Det endra seg 11. september i 2001. Han såg verdien av at amerikanske soldatar reiste til andre land for å kjempa, og følgde opp denne haldninga med handling: Han sa nei takk til vidare NFL-spel, og verva seg for tre år i militæret. Han var ein tur i Irak i 2003, og i 2004 var han i Afghanistan. Der vart han skoten og drepen på eit oppdrag.

Framleis verkar dette litt feil. Eg generaliserer det eg er god for: Amerikanske fotballspelarar og soldatar er ikkje av dei mest spanande. Det fann Tillman fort ut òg. Då han og broren kom til den fyrste leiren sin, ein stad i USA, var dei sjokkerte over kor unge og lite utvikla dei andre soldatane var. Primitiv humor, ikkje altfor mykje intelligens, og mange veldig skyteglade unge menn. Dette spelte inn då Tillman vart drepen. For det er akkurat dette som er det gjeve med denne boka. Det er ikkje ei rein hylling av det amerikanske forsvaret. Tvert imot. Tillman vart skoten av ein medsoldat, etter nokre hektiske minutt der nokre amerikanske soldatar skaut og skaut og skaut mot andre på same lag.

Dette var sjølvsagt dårleg PR for forsvaret - ein ting var at her var (endå) ein soldat drepen av amerikanske kuler, ein annan ting var at det var Pat Tillman, som mot sin vilje var gjort til ein heltefigur i Amerika. Forsvaret gjorde alt dei kunne for å leggja lok på korleis han var drepen, dei laug, dei dekte over fakta, dei trekte tilbake rapportar som viste korleis det heile hadde skjedd, osb. Boka fortel altså ikkje om dei heroiske soldatane, boka fortel om korleis det amerikanske forsvaret dekkjer over fakta for å tvihalda på støtten frå det amerikanske folket.

Guffen tilrår.

Meir Krakauer på kulturguffebloggen
Eiger Dreams (1990)
Into the Wild (1996)
Into Thin Air (1997)
Into the Wild (film, 2007)
Three Cups of Deceit (2011)
Under the Banner of Heaven (2011)
Missoula (2015)
Under the Banner of Heaven (fjernsynsserie, 2022)

Jon Krakauer: Three Cups of Deceit (2011)

Greg Mortenson var aldeles ukjend for meg før eg las denne boka. Eg trur ikkje eg var den einaste her til lands som ikkje kjende han; han var langt betre kjend i heimlandet sitt, USA. Der skapte han seg eit namn som ein velgjerar utanom det vanlege. Han samla inn enorme pengebeløp som skulle gå til bygging av skular i Afghanistan og Pakistan. Han skreiv fleire bøker om dette, heldt enorme mengder foredrag om arbeidet sitt, og fekk amerikanske skuleelevar med på innsamlinga.

Eg kjøpte ikkje boka av di eg ville læra meir om Mortenson og hjelpeorganisasjonen hans, CAI; eg kjøpte boka av di eg likar Jon Krakauer. Det er ein fryd å lesa han også i denne boka, der han kler av Mortenson alt han har av klede. Han viser at bøkene hans er fulle av fri dikting. Han viser at mange av skulane han hevdar å ha bygd ikkje finst. Han viser at mange av skulane Mortenson faktisk har bygd, står tomme og ubrukte. Han viser at Mortenson har forsynt seg grovt av dei innsamla midlane, og at ingen eigentleg har kontroll på økonomien til CAI. Mortenson nekta å la seg intervjua til denne boka, og det er kanskje like greitt.

At midlar som vert samla inn ikkje alltid når fram dit dei er tenkt er ikkje noko nytt. Men det er likevel overraskande å lesa kor systematisk Mortenson har gått fram for å lura dei som gjev pengar til CAI, og kor hemningslaust han forsyner seg av kassa deira. Eg tippar det vart litt rabalder etter at boka kom ut, men ørlite surfing tyder på at Mortenson held fram omtrent som før, berre med eit litt strengare styre, og at Krakauer står fast på at alt han har skrive i denne boka er korrekt.

Guffen tilrår.

Meir Krakauer på kulturguffebloggen
Eiger Dreams (1990)
Into the Wild (1996)
Into Thin Air (1997)
Into the Wild (film, 2007)
Where Men Win Glory (2009)
Under the Banner of Heaven (2011)
Missoula (2015)
Under the Banner of Heaven (fjernsynsserie, 2022)

Jon Krakauer: Under the Banner of Heaven (2011)

I 1984 drap to brør, Dan og Ron Lafferty, to personar - svigerinna si, og dotter hennar. Brørne var fundamentale mormonar, og etter at dei vart arresterte forklarte dei handlingane sine med at Gud hadde bede dei om å gjera det. Jon Krakauer bruker desse morda som utgangspunkt for å gjera seg betre kjend med mormonarane. Det gjer han godt.

Eg kjende lite til denne trusretninga før eg las boka. Eg visste at det er ein relativt ny religion, at dei midt på 1800-talet migrerte til Utah, i det vestlege USA, at dei to tidlegaste leiarane var Joseph Smith og Brigham Young, og at dei lenge praktiserte fleirgifte. No veit eg meir, og det heile verkar rimeleg forskrudd. I boka haglar det med incest, pedofili, mord, valdtektar, undertrykking - alt i tråd med den heilage skrifta deira.

Smith grunnla religionen etter at han fann nokre nedgravne gullplater, fulle av meldingar frå Gud. Han gav ut desse, og fekk raskt fleire tusen følgjarar. Smith fekk ofte nye meldingar frå Gud, som han skreiv ned og distribuerte, og på eit tidspunkt fann han ut at han ville ha meir enn ei kone. Han heldt lenge dette punktet hemmeleg for dei andre mormonarane, men etter at det vart kjent, vart dei pressa ut, for å seia det høfleg, frå Midt-Vesten, og dei flytta til Utah, som då ikkje var ein del av USA. Der forsvarte dei seg, både mot kritikk og mot inntrengjarar - desse vart gjerne massakrerte.

Etter at Utah vart eigen stat i USA, tilpassa dei seg det amerikanske storsamfunnet, og slutta med fleirgifte. I alle fall på papiret. Mange heldt fram som før, og der finst fleire småbyar, både i Mexico, USA og Kanada, der dei lever i tråd med tankane til Smith og Young. Det vanlege er at jenter i fjortenårsalderen vert gifta vekk med eldre menn. Kvinner har generelt lite dei skulle ha sagt, i desse byane har mennene aboslutt all makt. Koner gjer det ektemannen vil; døtrer gjer det faren vil.

Dette var viktigaste grunnen til dei to morda boka fortel om. Brenda, svigerinna til dei to Lafferty-brørne, var intelligent, modig og frittalande, og var sterkt kritisk til at dei i alt fem brørne praktiserte ein så fundamental mormonisme. Utvalde mormonar får beskjedar direkte frå Gud, og Ron hadde fått ei melding om at dei skulle drepa fire namngjevne personar. Det er altså ein veldig presis Gud, dette, det handlar ikkje om å gjera mot andre det du vil at dei skal gjera mot deg, her handlar det om at du skal ta livet av desse fire personane. Saman med andre fundamentalistar drøfta dei om dette faktisk var ei melding frå Gud, og kom fram til at det måtte vera det. Det mest skremmande er ikkje at dei trudde det, men at veldig mange visste om dette. Mange høyrde på desse drøftingane, men tok ikkje til motmæle, og åtvara heller ikkje Brenda og dottera.

Dei to brørne vart arresterte. I fyrstninga delte dei celle, men etter at Ron heile tida banka opp eller prøvde å banka opp Dan, fekk dei to celler ved sida av kvarandre. Ein dag viste Ron Dan ei melding han hadde fått frå Gud - det stod at Ron skulle ta livet av Dan. Dan tenkte litt på dette, og fann ut at det truleg var rett, og stilte seg difor heilt inntil gitteret mot cella til Ron, slik at han kunne kvela han med eit handklede. Han overlevde, men likevel: Sjukt er berre førenamnet.

Guffen tilrår.

Meir Krakauer på kulturguffebloggen
Eiger Dreams (1990)
Into the Wild (1996)
Into Thin Air (1997)
Into the Wild (film, 2007)
Where Men Win Glory (2009)
Three Cups of Deceit (2011)
Missoula (2015)
Under the Banner of Heaven (fjernsynsserie, 2022)

Jon Krakauer: Eiger Dreams (1990)

Jon Krakauer vart tidleg hekta på klatring. Han hangla seg gjennom universitetet, arbeidde litt på og mest av som snikkar, og brukte det meste av tida si til fjells. Etter kvart la han vekk snikkarverktyet, og prøvde med hell å verta frilansskribent. Han skreiv mellom anna ofte for bladet Outside, og har etter kvart gjeve ut fleire bøker.

Denne boka er ei samling artiklar, der dei fleste stod i Outside. Det er ei finfin bok. Emna varierer, her finst eigne turrapportar, her finst portrett av fargerike klatrarar, her er ein artikkel om canyonar i ørkenen i det sørvestlege USA, og her er litt til. Dei aller fleste artiklane er gode, unntaket må vera ein altfor lang artikkel om korleis det er å liggja verfast i eit telt i dagevis.

Det er ikkje berre språk og emne som er bra hjå Krakauer. Han byggjer òg opp artiklane sine på ein glimrande måte. Han kan opna med det dramatiske høgdepunktet, eller han kan opna med reine fakta om staden han skriv om. Han skriv fleire gonger om turar og område i Alaska, der han sjølv fann ei ny rute til fjellet Devils Thumb, og der han snudde på veg opp til Denali (eller Mount McKinley), det høgste fjellet i Nord-Amerika. Her skriv han òg ein fantastisk artikkel om dei rivaliserande pilotane som flyg klatrarar inn på breen under Denali.

Så det er stas å vera i naturen med Krakauer. Og etter ei jol som denne, der veret var trist omtrent heile tida, så vert lysta til å reisa til fjells endå større, etter å ha lese denne boka.

Guffen tilrår.

Meir Krakauer på kulturguffebloggen
Into the Wild (1996)
Into Thin Air (1997)
Into the Wild (film, 2007)
Where Men Win Glory (2009)
Three Cups of Deceit (2011)
Under the Banner of Heaven (2011)
Missoula (2015)
Under the Banner of Heaven (fjernsynsserie, 2022)

Meir om fjell på kulturguffebloggen
Alf B. Bryn: Tinder og banditter (1943)
Andreas Backer: Til fjells med Andreas Backer (1944)
Den norske himalayaekspedisjonen: Tirich Mir til topps (1950)
Tryggve B. Steen: Jo Gjende og hans samtid (1959)
Arvid Møller: Gjendine (1976)
Per Hohle (red.): Fra varde til varde (1971)
Arvid Møller: Jotunkongen (1981)
Arvid Møller: Fjellfører i Jotunheimen (1982)
Ragnar Frislid: Gjende (1982)
Vera Henriksen (red.): Spiterstulen gjennom 150 år (1986)
Joe Simpson: Touching the Void (1988)
Gangdal og Holm: Everest. Den tunge veien (1995)
Jon Gangdal: Til topps på Mount Everest (1996)
Per Roger Lauritzen: Claus Heiberg. Veiviser i krig og fred (1999)
Reinhold Messner: All 14 Eight-Thousanders (1999)
Conrad Anker og David Roberts: The Lost Explorer (1999)
Greg Child: Over the Edge (2002)
Per Roger Lauritzen og Johan Christian Frøstrup: Fjellpionerer (2007)
Eivind Eidslott og Jørn H. Moen: Besseggen (2008)
Michael Kodas: High Crimes (2008)
Lars Monsen og Trond Strømdahl: Norge på langs (2009)
Graham Bowley: No Way Down (2010)
Jarle Trå: Livet i fjella (2010)
Henrik Svensen: Bergtatt (2011)
Peter Zuckerman og Amanda Padoan: Buried in the Sky (2012)
Dagfinn Hovden: Tindekliv på Sunnmøre (2012)
Arne Larsen: Storen (2014)
Alex Honnold og David Roberts: Alone on the wall (2015)
Mark Horrell: Seven Steps from Snowdon to Everest (2015)
Sigri Sandberg: Frykt og jubel i Jotunheimen (2015)
Everest (2015)
Anne-Mette Vibe: Therese Bertheau. Tindestigerske og lærerinde (2016)
Jan Aasgaard: Jotunheimen gjennom historien (2016)
Free Solo (2018)
Sveinung Engeland: Høyde over havet (2021)
Trango. Et ønske om å leve sterkt (2025)
Girl Climber (2025)

Jon Krakauer: Into Thin Air (1997)

Alle som klatrar på Mount Everest er klar over at faren for å døy er stor. Same kor godt ein førebur seg er det uråd vera budd på alt. Denne boka handlar om ein gong det gjekk heilt gale.

Jon Krakauer er journalist og klatrar. Han var med på ein organisert Everest-ekspedisjon, altså ein ekspedisjon der røynde klatrarar tek med seg klatrarar som gjerne vil ha hjelp til toppen. Desse er ikkje utan røynsle med fjellklatring, men har gjerne ikkje vore på så høge fjell før. I 1996, då Krakauer var med, var der to store slike grupper, og den lette rivaliseringa mellom dei to venene som leia desse turane kan ha vore ein av grunnane til at det gjekk gale. Den av dei som hadde størst suksess ville truleg sikra seg flest kundar i framtida.

Den viktigaste grunnen til at ting skar seg var likevel veret. Det blas opp til storm medan mange framleis var på toppen, og i alt miste åtte personar livet dagen dei skulle til topps. Nokre døydde mellom den øvste leiren og toppen, nokre døydde i sjølve leiren. Ni klatrarar som kom ned til leiren etter at det var vorte myrkt, fann ikkje leiren, og slo seg ned der dei fann ly, bak ein stor stein. Då vinden stilna utpå natta, såg dei kvar leiren var, og sju av klatrarane tok seg fram til leiren.

To klatrarar låg att, og dette er kanskje det mest utrulege i heile boka. Dei to var dekte av is då dei vart funne dagen etter, men var hårfint i live. Dei andre vurderte det slik at det var nyttelaust å redda dei, og lot dei berre liggja. Seinare same dag kom den eine av dei to stabbande inn i leiren med store frostskader, og han fekk plass i eit telt, der dei andre meinte at han kunne få dø i fred. Natta etter vart det igjen storm, og for å redda livet tok dei ut tidleg om morgonen. Teltet til han med frostskadene var rivna, soveposane han låg i hadde blese av han, og med frostskadde hender greidde han ikkje å få soveposane på plass igjen. Likevel levde han, og dei greidde å få han ned i live.

Boka er svært godt skrive. Det er sikkert ein klisje, men det verkar nesten som om ein er på eller ved Everest når ein les. Krakauer får godt fram slitet, kameratskapet, frykta og gleda, og kor vanskeleg det er etterpå. Han ser ut til å vera i kjempeform, han er alltid blant dei fyrste som kjem opp til den neste leiren, og på sjølve toppturen sit han lenge og ventar på dei andre, slik han hadde lova turleiaren. På veg ned att, spesielt ved Hillary Step, det siste klatrepunktet før toppen, er der store køar, og alt då skjønar han at dette kjem til å gå gale. Likevel er både han og dei andre sterkt reduserte og prega av kor høgt oppe dei er, det er velkjent at den tynne lufta gjer at både kropp og sjel reagerer seinare.

Eg har lese mange bøker om fjell og fjellturar. Dette er ei av dei beste.

Guffen tilrår.

Meir Krakauer på kulturguffebloggen
Eiger Dreams (1990)
Into the Wild (1996)
Into the Wild (film, 2007)
Where Men Win Glory (2009)
Three Cups of Deceit (2011)
Under the Banner of Heaven (2011)
Missoula (2015)
Under the Banner of Heaven (fjernsynsserie, 2022)

Meir om fjell på kulturguffebloggen
Alf B. Bryn: Tinder og banditter (1943)
Andreas Backer: Til fjells med Andreas Backer (1944)
Den norske himalayaekspedisjonen: Tirich Mir til topps (1950)
Tryggve B. Steen: Jo Gjende og hans samtid (1959)
Arvid Møller: Gjendine (1976)
Per Hohle (red.): Fra varde til varde (1971)
Arvid Møller: Jotunkongen (1981)
Arvid Møller: Fjellfører i Jotunheimen (1982)
Ragnar Frislid: Gjende (1982)
Vera Henriksen (red.): Spiterstulen gjennom 150 år (1986)
Joe Simpson: Touching the Void (1988)
Gangdal og Holm: Everest. Den tunge veien (1995)
Jon Gangdal: Til topps på Mount Everest (1996)
Per Roger Lauritzen: Claus Heiberg. Veiviser i krig og fred (1999)
Reinhold Messner: All 14 Eight-Thousanders (1999)
Conrad Anker og David Roberts: The Lost Explorer (1999)
Greg Child: Over the Edge (2002)
Per Roger Lauritzen og Johan Christian Frøstrup: Fjellpionerer (2007)
Eivind Eidslott og Jørn H. Moen: Besseggen (2008)
Michael Kodas: High Crimes (2008)
Lars Monsen og Trond Strømdahl: Norge på langs (2009)
Graham Bowley: No Way Down (2010)
Jarle Trå: Livet i fjella (2010)
Henrik Svensen: Bergtatt (2011)
Peter Zuckerman og Amanda Padoan: Buried in the Sky (2012)
Dagfinn Hovden: Tindekliv på Sunnmøre (2012)
Arne Larsen: Storen (2014)
Alex Honnold og David Roberts: Alone on the wall (2015)
Mark Horrell: Seven Steps from Snowdon to Everest (2015)
Sigri Sandberg: Frykt og jubel i Jotunheimen (2015)
Everest (2015)
Anne-Mette Vibe: Therese Bertheau. Tindestigerske og lærerinde (2016)
Jan Aasgaard: Jotunheimen gjennom historien (2016)
Free Solo (2018)
Sveinung Engeland: Høyde over havet (2021)
Trango. Et ønske om å leve sterkt (2025)
Girl Climber (2025)

Jon Krakauer: Into the Wild (1996)

Dette var ei uventa god bok. For ein månad sidan såg eg filmen Into the Wild. Eg likte filmen, og kjøpte boka for å finna ut meir om hovudpersonen. Her er det mykje meir enn i filmen. Den handlar om Christopher McCandless, ein ung amerikanar som vil vera fri. Han reiser rundt i USA i to år, og nokre månader sommaren 1992 bur han i ein vraka buss i skogen i Alaska. Han vert matforgifta, og døyr i bussen.

Nokre månader seinare skreiv klatraren og journalisten Jon Krakauer ein artikkel om McCandless i bladet Outside. Han fekk enorm respons, mellom anna frå folk McCandless hadde vorte kjend med dei to åra han var på farten. Krakauer møtte desse folka, han ville finna ut mest mogleg om kva som dreiv McCandless.

Krakauer stoppar ikkje der. Han skriv om andre som har gjort liknande ting, og hentar stoff frå eigne opplevingar, og konkluderer med at sjølv om McCandless kunne ha førebudd seg betre, var det til slutt uflaks som gjorde at han miste livet. McCandless ville vera i urørt natur, der han ville greia seg sjølv, og hadde difor ikkje med kart. Han prøvde å koma seg attende til sivilisasjonen rundt ein månad før han døydde, men greidde det ikkje, av di ei elv han måtte over for å koma attende til hovudvegen, var langt større om sommaren enn om våren. Hadde han hatt kart ville han sett at det var råd å ta seg over elva litt lengre oppe. Bussen låg òg like ved grensa til nasjonalparken Denali, og hadde han kart ville han sett at der låg ei hytte ikkje langt frå bussen. Der var ikkje folk, men han ville ha funne mat, i alle fall.

Etter at dødsfallet vart kjent, hevda mange at McCandless var naiv, og at det var hans eiga feil at han døydde. Krakauer tek McCandless i forsvar, og det gjer han så overtydande at eg delar oppfatninga hans. McCandless fann det han søkte etter, det er ein klisje at ein reiser for å verta betre kjend med seg sjølv, men for McCandless var det dette det handla om. Dei knappe tekstane i dagboka viser at han er i balanse, og at han altså var klar for å venda attende til tettare befolka strøk.

Det er altså ei fin bok, skriven om ein person som leitte etter natur, og skriven av ein person som framleis leitar etter natur. Det er noko utprega amerikansk over McCandless. Han reiser vestover, han vil greia seg sjølv, og han er glad i landet sitt. Det var overraskande å sjå at han, som var svært oppegåande, var ein tilhengar av Reagan rundt highschool-tida. Eg fekk likevel sansen for McCandless under lesinga, og det skulle ikkje undra meg om eg hentar fram att filmen om ikkje lenge.

Guffen tilrår.

Meir Krakauer på kulturguffebloggen
Eiger Dreams (1990)
Into Thin Air (1997)
Into the Wild (film, 2007)
Where Men Win Glory (2009)
Three Cups of Deceit (2011)
Under the Banner of Heaven (2011)
Missoula (2015)
Under the Banner of Heaven (fjernsynsserie, 2022)

Relatert
Carine McCandless: The Wild Truth (2014)

Into The Wild (2007)

Christopher McCandless er ikkje altfor imponert over det amerikanske samfunnet. Han har nett fullført college, og foreldra har store planar for han. Han skal få ein ny og dyr bil som eksamenspresang, og dei skal betala det meste av den vidare utdanninga hans. Han er ikkje interessert i det i det heile. Han vil ut av samfunnet, han vil prøva noko nytt. Han gjev vekk alle pengane sine og reiser mot Alaska, der han vil leva som eremitt ei tid, for å finna ut kva han skal gjera med livet sitt.

Han stoppar nokre stader og jobbar litt, nokre stader stoppar han hjå folk han møter, men han er heile tida klar på kvar han skal. I Alaska kjem han over eit bussvrak, og dette vert heimen hans. Han les, han skriv, og han lever av det han finn i naturen. Heilt til han døyr av det han finn i naturen, rundt to år etter at han slutta på college. Han blandar saman to plantar, og et ein giftig plante.

I filmen, som er basert på ei sann historie, som først vart fortalt i bokform av Jon Krakauer, følgjer me McCandless gjennom desse to åra. Han er ekstremt fokusert, og vert framstilt som ein høgst oppegåande person. Han har heile tida gode svar på kvifor han gjer det han gjer, og det kjem godt fram kvifor han ikkje likar det moderne samfunnet. Den fyrste tida i Alaska verkar han òg svært lukkeleg. Han kjem frå ein heim der ting slettes ikkje er harmoniske, men i bussen finn han ein heim han har det godt i. Også på veg til Alaska har han det godt. Utan pengar, utan bil og utan jobb kjenner han seg langt friare enn han ville gjort med alt dette. Den einaste staden han kjenner seg redd eller trua på turen vestover, er då han er i Los Angeles. Der vert han for innestengt.

Guffen tilrår.

Relatert på kulturguffebloggen
Jon Krakauer: Into the Wild (1996)
Carine McCandless: The Wild Truth (2014)