Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004)

Manusa til Charlie Kaufman er så fantasifulle at der ikkje finst noko som liknar. Dei er òg så godt komponerte at ein ikkje bør ta blikket vekk frå skjermen - der kjem støtt referansar til andre scener i filmen, og historia hoppar gjerne att og fram i tid. Eller att og fram mellom røynd og fantasi, slik tilfellet er her.

Filmen opnar med at Joel Barish, ein litt forsiktig og sjenert kar, møter den meir sprudlande og fargerike Clementine Kruczynski. Dei vert kjærastar og sambuarar, men det går til pisis. Joel oppsøkjer Clementine på jobben hennar, men ho kjenner han ikkje att. Det viser seg at ho har fått Lacuna, eit selskap som kan hjelpa deg med å fjerna utvalde personar frå minnet ditt, til å tømma hjernen hennar for alle Joel-minna. Han vert fornærma, og vil gjera det same mot henne. Men midt i reinsinga angrar han, og store delar av filmen skjer i hovudet hans, der han får med seg Clementine på å rømma frå reinsinga til Lacuna. Dei greier å skapa nokre minne Lacuna ikkje kjenner til, og filmen sluttar med opninga - som altså vert eit møte mellom gamle kjende som ikkje kjenner kvarandre.

Det er ein fabelaktig film. Her er mykje å le av, her er mange suverene scenar, og eg koste meg stort sett heile vegen. Og eg sat og undra på korleis eg gjekk glipp av denne filmen då han kom - kanskje han ikkje vart sett opp i Volda?

Guffen tilrår.

Meir Kaufman på kulturguffebloggen
Being John Malkovich (1999)
Synecdoche, New York (2008)

Being John Malkovich (1999)

Charlie Kaufman skriv glimrande filmmanus. Eg såg nyleg Synecdoche, New York, og også denne filmen har eit høgst originalt manus. Det er ikkje lett å tippa kva som skjer rundt neste hjørne, og det er alltid ein god ting med ein film.

Dokkemakaren Craig (John Cusack) må spe på inntekta med ein fast jobb, og vert tilsett som arkivar i firmaet LesterCorp. På kontoret sitt finn han ei lita dør bak eit arkivskåp. Han krabbar inn, og oppdagar, overraskande nok, at han dei neste femten minutta er han inne i hovudet til skodespelaren John Malkovich. Kona hans, Lotte (Cameron Diaz), får òg prøva, og for ho vert dette som rein dop. Ho vil tilbake. Kollegaen til Craig, Maxine (Catherine Keener), ser at det er pengar å henta her, og dei sel turar inn i Malkovich for 200 dollar. Mellom dei tre, altså Craig, Lotte, og Maxine, utviklar det seg eit høgst originalt trekantdrama - Maxine vert elskaren til Malkovich, av di ho likar å ha sex med Lotte når Lotte er i hovudet til Malkovich. Craig vert sjalu, låser Lotte inne, og går sjølv inn i Malkovich for å ha ein slags sex med Maxine. Han merkar at han, som er dokkemakar, greier å kontrollera Malkovich, og han vert Malkovich i nesten eit år.

Originalt nok og vel så det, altså, og der er nok av andre påfunn og uventa vendingar i filmen. Det er ein fryd å sjå han, det er til dømes glimrande når Malkovich sjølv kjem inn i sitt eige hovud, og entrar ei verd der full av John Malkovichar, som alle berre har ordet "malkovich" i ordforrådet sitt.

Guffen tilrår.

Meir Kaufman på kulturguffebloggen
Eternal Sunshine of the Eternal Mind (2004)
Synecdoche, New York (2008)

Synecdoche, New York (2008)

Charlie Kaufman skriv sterkt originale filmmanus. Han skreiv mellom anna manus til Being John Malkovic og Adaption, to av dei beste filmane eg har sett i dette tusenåret. I begge dei filmane tek historia uventa vendingar; slik er det òg i denne filmen. Og vel så det.

Caten Cotard er ein dyktig teaterregissør, busett i byen Schenectady i New York. Privatlivet er det verre med, han glir vekk frå kona, er sjølvopptatt, er aktiv hypokonder, og det fyrste han les i avisa er nekrologane. Kona, som er biletkunstnar, tek med seg dotter deira til Berlin, i utgangspunktet for ei kort tid, men dei vert begge verande der. Cotard taklar ikkje dette, vert litt øren, og då han brått får eit enormt teaterstipend, finn han ut at han vil setja opp eit massivt teaterstykke.

Han har ikkje noko manus, men byggjer det opp etter kvart. Han hyrer inn haugevis med skodespelarar, som øver og øver heile dagen, utan at stykket vert framført. Slik går no dagan, dei øver i årevis. Cotard skriv etter kvart seg sjølv inn i stykket, og det er lett å finna ut kven som skal spela han: På prøvespelinga dukkar det opp ein mann me har sett gjennom heile filmen, og han fortel at han har fulgt etter Cotard i tjue år, slik at han veit godt korleis han skal spela han.

Assistenten til Cotard, Hazel, vert òg skrive inn i stykket. Dei to har hatt ein flørtande tone gjennom heile filmen, men det vert aldri noko av det. Det kjem nokre fantastiske scener der skodespelar-Cotard, som er litt meir frampå enn Cotard, slår seg saman med Hazel. Cotard ser ikkje anna råd enn å slå seg saman med skodespelar-Hazel.

Dette skjer, men det skjer òg mykje meir. Det er mykje moro i detaljane, og eg er rimeleg sikker på at eg hadde sett endå meir moro om eg hadde sett filmen fleire gonger. Ting vert repetert, både i opninga og slutten av filmen er til dømes klokka 7.45; Cotard fører omtrent identiske samtalar i to gravferder han går i, replikkar vert repetert, osb.

Skodespelet vert innøvd i eit enormt lokale. Der byggjer dei etter kvart opp ein by, med ekte hus og rom og heisar og alt, og Cotard lever seg så godt inn i denne draumeverda at han til og med gløymer å vera sjuk. Dei som er der inne får heller ikkje med seg alt som skjer utanfor, dei vert etter kvart eit samfunn i samfunnet.

Guffen tilrår.

Meir Kaufman på kulturguffebloggen
Being John Malkovich (1999)
Eternal Sunshine of the Eternal Mind (2004)