Sara Johnsen: Han vet om noe hun kan prøve (2004)

 

Fretex på Voss har rett som det er mykje godt i bokhyllene sine. Nyleg må dei ha fått inn ei stor sending frå eit bibliotek i nabolaget, som har rydda i hyllene sine og fjerna ei stor mengd med bøker ingen ville låna. For oss som ikkje er så nøgne på om der er eitt eller fleire bibliotekstempel i bøkene våre er dette godt nytt. Denne boka er ei av bøkene eg plukka med meg for ei god veke sidan; fleire andre relativt nye bøker ligg og ventar inne i stova.

Eg hadde ikkje fått med meg at Sara Johnsen skriv bøker, i tillegg til å vera filmregissør. Dette er ei flott bok. I boka er det rundt tjue korte forteljingar, som samla gjev eit bilete av ein ikkje altfor harmonisk oppvekst. Eg-personen, Amalie (som oftast vert kalla Po), er ei jente som ikkje har det så bra. Faren er død, og ho har problem med fleire av lærarane på skulen. Saman med dei to venene Kai og Henrik finn ho på ein del ting ho kanskje ikkje burde. Forteljingane hoppar i tid, gjennom boka ser dei ut til å vera sånn mellom ti og fjorten-femten år.

Det er ein oppvekst med vald, mobbing, incest, pubertetsproblem og usikkerheit. I fleire av historiene anar ein at snart skjer det noko ekkelt. Av og til gjer det det, andre gonger bles det forbi, men det skapar ei særeiga stemning gjennom det meste av boka. Den einaste personen Amalie stolar heilt og fullt på er mora, men også det endrar seg mot slutten av boka. Framtida hennar ser ikkje akkurat lys ut då boka sluttar.

Guffen tilrår.

Filmar av Johnsen på kulturguffebloggen
Vinterkyss (2005)
Upperdog (2009)

Upperdog (2009)

Ein film der liva til fire unge personar vert vevde saman. To av dei fire, Axel og Yanne er halvsysken, men har ikkje hatt kontakt etter at dei begge vart adopterte av norske familiar. Maria, den polske veninna til Yanne, er hushjelp hjå foreldra til Axel, og oppdagar tilfeldigvis at Yanne og Axel må vera sysken. Maria og Axel får eit nært forhold, og det same gjer Yanne og Per, ein student som tidlegare har vore soldat i Afghanistan, og som slit med det han var med på der.

Historia er godt fortalt. Sara Johnsen har både regissert og skrive manus, og ho deler ikkje ut meir enn me treng. Skodespelet er godt, og det er forfriskande å sjå ein norsk film utan kjende skodespelarar i hovudrollene. Likevel engasjerer ikkje filmen noko større, kanskje det går for seint, kanskje dei fire karakterane ikkje er interessante eller spanande nok. Ein grei film, men ikkje noko meir enn det.

Guffen er lunken.

Meir Sara Johnsen på kulturguffebloggen
Han vet om noe hun kan prøve (bok, 2004)
Vinterkyss (film, 2005)

Vinterkyss (2005)

Ein uventa kort film, denne var over på fem kvarter. Historia vert fortalt på ein fin måte - utgangspunktet er at ein svensk lækjar nett har flytta til ei bygd på den norske sida av grensa, og derfrå går historia både framover og bakover.

Ein ung gut vert funnen i ein brøytekant, og brøytebilsjåføren vert mistenkt for å ha praktisert grov uforstand i tenesta. Guten budde på eit flyktningemottak, og gradvis viser det seg at han lengta til heimlandet, at han sleit med å finna seg til rette i vinterlandet, og at han truleg har teke livet av seg, slik at han truleg alt var død då brøytebilen kasta han inn i brøytekanten.

Parallelt med at denne historia vert rulla opp, får me vita meir om grunnen til at lækjaren har flytta til Noreg. Son hennar døydde kort tid før ho flytta, og det viser seg at ho ikkje berre har vist grov uforstand i tenesta som mor - som lækjar burde ho ha kjent att sjukdomsteikna hjå sonen, og ho burde heller ikkje ha tvinga han til å driva med aktivitetar han helst ikkje ville driva med.

Det er altså godt fortalt. Gjennom filmen dukkar det opp mange spørsmål, og mange av desse får svar seinare i filmen. Men ikkje alle. Og det er heller ikkje noko utprega happy ending, i alle fall ikkje for lækjaren. Litt meir stas er det for brøytebilsjåføren, som eg reknar med får att førarkortet sitt, men heller ikkje han har det heilt bra - han hadde vona at lækjaren skulle flytta inn hjå han.

Ein raud tråd gjennom heile filmen er tilhøvet mellom foreldre og born. Lækjaren har mist son sin, dels som eit resultat av eigne handlingar; den skilte brøytebilsjåføren ser berre dotter si av og til, dels som eit resultat av eigne handlingar; og foreldra til han i brøytekanten har mist son sin og draumen om eit nytt liv i Noreg, dels som eit resultat av eigne handlingar.

Guffen tilrår.

Meir Johnsen på kulturguffebloggen
Han vet om noe hun kan prøve (bok, 2004)
Upperdog (film, 2009)